เวียงกุมกาม: ขุดลงไปใต้ทราย

ตามเส้นทางของเรื่องจากนวนิยายฝรั่งเศส เรื่องสั้นอเมริกัน ละครเวที อุปรากรของปุชชีนี ถึงละครร้องของกรมพระนราธิปฯ ภาพยนตร์ และเพลงคำเมือง จับคู่ตัวละครในมาดามบัตเตอร์ฟลายกับตัวละครในสาวเครือฟ้า และอ่านบทละครทีละชุดพร้อมคำเมืองจากพจนานุกรม ทุกข้อมีที่มากำกับ

อ่านคำในลิลิตพระลอที่บอกที่ตั้งเมือง (บทที่ ๕ ๖ ๒๘๖ ๒๙๖ ๓๑๗ ๖๕๖) แล้วเลือกหนึ่งในสี่คำตอบที่ผู้รู้เสนอ (เวียงสอง–เวียงกาหลง, เวียงสอง–เวียงลอ, แม่สรวย, พะเยา–หลวงพระบาง) วิดเจ็ตวางเมืองบนแผนที่ คำนวณทิศและระยะ แล้วเทียบกับทิศในคำโคลง ทั้งแบบตามตัวบทและแบบสรุปกลับด้าน แท็บสองเรียงความเห็นเรื่องใครแต่งและแต่งเมื่อไรบนเส้นเวลาเดียว พร้อมหลักฐานที่แต่ละท่านใช้ ทุกข้อมีที่มา

วางตำนานเมืองโยนกล่มคู่กับหลักฐาน: แผนที่ชั้นตำนาน ธรณีวิทยา โบราณคดี และแผ่นดินไหวที่วัดได้รอบเวียงหนองหล่มและรอยเลื่อนแม่จัน แกนเวลาแบบลอการิทึมที่เทียบปีในตำนานกับอายุชั้นดิน และเครื่องเทียบพลังงานแผ่นดินไหว ทุกจุดระบุแหล่งที่มา