พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
บ่าน้ำ	บ่าฯนาฯ	[บ่าน้ำ]	น.น้ำเต้า ภาษาถิ่นเหนือ(คำเมือง) เรียก ''บ่าน้ำ''; น้ำเต้า หรือ บ่าน้ำ - เป็นไม้เถาเลื้อยล้มลุกจำพวกเดียวกับฟักแฟง ใบทรง 3 เหลี่ยม ขอบหยัก สาก มีขนอ่อนปกคลุม ดอกออกตามซอกใบและใกล้ยอด สีขาว ผลลักษณะคล้ายขวด มีรูปทรงหลายแบบ เช่น น้ำเต้าทรงเซียน ผลแห้งใช้ทำเครื่องประดับ ในอดีตนิยมใช้ใส่น้ำเดินทางเข้าหาของตามป่า ทรงลูกแพร์ ทรงกระบอก รูปแป้น ทรงกลม มีขนสั้นๆปกคลุม ผลอ่อนมีเมล็ดสีขาว แบนยาวรี ผลแก่เปลือกเกลี้ยง หนาและแน่น เมล็ดเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน ผลอ่อนใช้ประกอบอาหารได้หลายชนิด เช่น แกง ผัด หรือต้มจิ้มน้ำพริก เมล็ดแก่นำไปสกัดน้ำมัน หรือทำเป็นอาหารประเภทขบเคี้ยวก็ได้
ออกแขก	ออฯก	[ออกแขก]	ก.ต้อนรับแขก,การเริ่มแสดงของลิเก ที่มีแขกออกมากล่าวอารัมภบท บอกเรื่องที่จะแสดง
กิ๋นเมื่อใจ๋ยัง	กินฯเมิ่อฯอไจยังฯ	[กินเมื่อใจยัง]	สำ.กินเมื่อใจยัง เป็น ภาษิตโบราณ ที่ชาวถิ่นเหนือเรียกว่า ''กำบ่าเก่า'' - หมายถึงรู้จักสิ่งดีๆ เพื่อตนเองยามที่ยังแข็งแรง ยังมึความต้องการ ร่างกายไม่เจ็บป่วย ใช้จ่ายเงินเพื่อความสุขในชีวิต อย่าขี้เหนียว ยามชราเมื่อเจ็บไข้แม้ทานอาหารเลิศรสก็ไม่อร่อย
ติ๋ดหน๋ะติ๋ดหนาบ	ติดฯหนฯะติดฯหนฯาบฯฯ	[ติดหนะติดหนาบ]	ว.เหนียวติดกัน
สวกฮ้าย	สวฯกร้ายฯ	[สวกร้าย]	ดู...สวก
แมงมันก่ำ	แมงฯมันฯกํา	[แมงมันก่ำ]	น.แมงมันตัวเมีย (แมงมันแม่) สีแดงคล้ำ มีปีก ตัวโต ยาวประมาณ ๒.๕-๓ ซ.ม. รสมัน อร่อย
เมืองคน	เมิอฯงฅ฿นฯ	[เมืองฅน]	น.มนุษยโลก - ที่อยู่อาศัยของคน สัตว์
เสียมผาก	สยฯมผากฯ	[เสียมผาก]	น.เสียมที่มีใบขนาดใหญ่ ใช้ขุดและตักดินได้
ธาตุ	ธาฯตฯ	[ธาตุ]	น๑.เจดีย์ - สิ่งก่อสร้างที่มีลักษณะคล้ายลอมฟาง ยอดแหลม ภายในบรรจุพระธาตุและอัฐิเป็นต้น สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่บุคคลหรือสิ่งที่เคารพนับถือ น๒.กระดูกของพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์โดยทั่วไปรวมกันว่าพระธาตุ
ลิงลม	ลิงฯล฿มฯ	[ลิงลม]	น๑.นางอาย - สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม รูปร่างอ้วน หัวกลม ตากลมโต รอบดวงตาเป็นวงสีเข้ม ขนสีน้ำตาลสั้นและนุ่ม มีแถบดำตลอดแนวสันหลัง หางสั้นมาก หากินเวลากลางคืน น๒.ชื่อคาถา "คาถาลิงลม" ว่ากันว่าผู้ถือคาถานี้จะมีกำลังมหาศาล ทำกิจการงานได้รวดเร็วปานลมพัด