| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| หม้านหล้าน | ห้มฯานฯห้ลฯานฯ | [หม้านหล้าน] | ว.อาการที่สิ่งของบางอย่างโผล่หรือแลบออก เช่น ต๋าเหลือกหม้านหล้าน - ทำตาเบิกกว้าง; บางอย่างใช้ แหม้นแหล้น |
| ตานไปหน้า | ทาฯนฯไพห้นฯา | [ทานไพหน้า] | ก.ทำบุญอุทิศส่วนก..ศลให้ตนเอง เพื่อจะได้รับผลบุญในภายหน้า (อาจจะเป็นชาตินี้ ชาติ หน้า หรือชาติโน้น) |
| สะเหล็๋กสะหน้อย | เสัๆลฯกสห้นฯอฯยฯ | [สะเหล็กสะหน้อย] | ดู...สะเหล็๋กสะน่อย |
| ไฝ่เอื้อ | ไฝ่เอิ้อฯอ | [ไฝ่เอื้อ] | ก.ต้องการ,ปรารถนา,รัก,ชอบ (มักเล็งไปในทางชู้สาว) |
| ศีลธรรม | สีลฯฯธัม์มฯ | [สีลธัมม์] | น.ศีลธรรม - ความประพฤติที่ดีที่ชอบ,ศีลและธรรม เช่น มีศีลและธรรมอันดี |
| ผั๋กสะเลียม | ผักฯสลยฯม | [ผักสะเลียม] | น.สะเดา - ไม้ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ สูง ๕-๑๐ เมตร เปลือกต้นแตกเป็นร่องลึก ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ออกเรียงสลับรูปใบหอก กว้าง ๓-๔ ซม. ยาว ๔-๘ ซม. โคนใบมนไม่เท่ากัน ขอบใบจักเป็นฟันเลื่อย แผ่นใบเรียบสีเขียวเป็นมัน ยอดอ่อนสีน้ำตาลแดง ดอกออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งขณะแตกใบอ่อน สีขาวนวล กลีบเลี้ยงมี ๕ แฉกโคนติดกัน รสขม มัน เป็นทั้งอาหารและพืชสมุนไพร |
| จ๋ดบ่าต่อมเสื้อ | จ฿ดฯบ่าฯต่อฯมเสิ้อฯอ | [จดบ่าต่อมเสื้อ] | ก.กลัดกระดุมเสื้อ |
| ตอกเส้น | ตอฯกเส้นฯ | [ตอกเส้น] | ก.การรักษาโรคที่เกิดจากเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อตึงหรือแข็งตัวเกินไป เช่น เส้นทับกระดูก อัมพฤกษ์ ปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อ เป็นต้น โดยหมอเมืองใช้น้ำมัน (ที่ได้จากการเคี่ยวสมุนไพรหลายชนิดรวมกัน เช่น น้ำมันเลียงผา กระดูกงูเหลือม กระวาน เป็นต้น) ทาบริเวณที่จะรักษา ตอกเส้นด้วยไม้ตอกตามจุดต่างๆ ที่มีอาการ พร้อมกับเสกคาถาบนหัวค้อน เป็นระยะๆ สลับกับการตอก |
| ฟ้อนแง้น | ฟ้อฯรแง้นฯ | [ฟ้อนแง้น] | ก.ฟ้อนแง้น - เป็นการฟ้อนแบบพื้นบ้าน ประกอบด้วยวงซอคั่นระหว่างการขับซอ เป็นการแสดงความสามารถเฉพาะตัว ฟ้อนได้ทั้งชายและหญิง ผู้ฟ้อนจะค่อยๆแอ่นตัวไปข้างหลัง ตามจังหวะดนตรีด้วยความอ่อนช้อยสวยงาม จนศีรษะจรดพื้น ผู้ชมที่ชื่นชอบก็จะวางธนบัตรให้ผู้ฟ้อนแสดงความสามารถ แง้นอ่อนตัวลงคาบเอาธนบัตร ดนตรีที่ใช้ประกอบการแสดงใช้วงสะล้อ ซึง โดยมีปี่จุม บรรเลงเพลงซอเงี้ยว ซอล่องน่าน ผู้แสดงแต่งกายพื้นเมืองแบบภาคเหนือ ชาย นุ่งกางเกงขาสามส่วน สวมเสื้อหม้อห้อม ผ้าขาวม้าคาดเอว หญิง นุ่งซิ่นยาวกรอมเท้า สวมเสื้อแขนสามส่วน หรือเสื้อหม้อห้อม เป็นที่นิยมในเขตจังหวัดน่าน แพร่ ลำปาง พะเยา และเชียงราย; ดู...แง้น |
| สะห๋ะจ้าต | สหชาตฯ,สหชาติ | [สหชาต,สหชาติ] | น.ผู้เกิดร่วมวันเดือนปีเดียวกัน,ผู้เกิดร่วมปีนักษัตรในรอบเดียวกัน |