พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ต้อทํอฯ[ท่อ]น.ท่อ - วัสดุกลวงใช้สำหรับให้ของแข็ง ของเหลว แก๊ส เช่น สายไฟฟ้า น้ำ ลม เป็นต้น สอดหรือเคลื่อนที่ผ่าน; แป๊บ ก็ว่า
ไอแค้กๆไอแฅักฯๆ[ไอแฅ็กๆ]ก.ไอเสียงดังเช่นนั้น เป็นการไอแบบธรรมดา
หนาบๆหนฯาปฯๆ[หนาบๆ]ว.ลักษณะของสิ่งที่ต่อเนื่องกัน เช่น กาวเหนียวหนาบๆ หรืออาการที่กระทำติดต่อเนื่องกัน เช่น เด้าหนาบๆ
ปอบจ๊างปอฯบช้างฯ[ปอบช้าง]น.กระแจะ หรือ บ่วงบาศสำหรับผูกคล้องช้าง : คำพังเพย "จ๊างออกปอบมันตึงฮ้าย - ช้างหลุดจากบ่วงบาศมันร้ายนัก"
บ่ากอกบ่าฯกอฯก[บ่ากอก]น๑.มะกอก - ไม้ต้นขนาดใหญ่ใบอ่อนมีรสเปรี้ยว นิยมใช้กินกับลาบ ผลสุกมีรสเปรี้ยวเจือฝาด ใช้ปรุงอาหาร เมล็ดใช้ทำยาได้ น๒.มะเหงก,กำปั้น; ลูกก..ย ก็ว่า
กล้วยครั่ง ออกเสียง ก้วยคั่งก้ลฯวฯยระฯคั่งฯ[กล้วยครั่ง]น.กล้วยหักมุก - ภาษาถิ่นเหนือ หรือ คำเมือง เรียก ''ก้วยคั่ง''; กล้วยหักมุก/ก้วยคั่ง ลำต้นสูงประมาณ 2.5-3.5 เมตร ลักษณะเหมือนกล้วยทั่วไป, ปลีรูปไข่ค่อนข้างป้อม ม้วนงอขึ้นด้านบน ด้านล่างสีแดงเข้ม, ผลภายในเครือหนึ่งมีประมาณ 7 หวี หวีหนึ่งมี 10-16 ผล ผลโตกว่ากล้วยทั่วไป ปลายผลลีบลง เปลือกหนา มีเหลี่ยมชัดเจน เมื่อสุกสีเหลืองอมน้ำตาลเข้ม คล้ายสีของครั่ง(ขี้ครั่ง) เนื้อสีครีมแกมส้ม รสหวานปนเปรี้ยวเล็กน้อย: กล้วยหักมุก นำมาแปรรูปได้หลากหลาย เช่น ปิ้งหรือย่างไฟทั้งเปลือก จะมีรสชาติหวานหอมอร่อย หรือทำเป็น กล้วยเชื่อม ฉาบ กวน ตาก บวชชี ทอด กล้วยแขก ขนมกล้วย เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีสรรพคุณทางสมุนไพร เป็นยารักษาโรคได้อีกด้วย
ดาดฟ้าดาดฯฟ้า[ดาดฟ้า]น.พื้นราบหรือลานกว้างตอนบนสุดของอาคาร หรือเรือขนาดใหญ่
เล้มเล้มฯ[เล้ม]น๑.เรียกผู้ดูแลคลังหลวงว่า นายเล้ม น๒.คลัง,ฉาง,ยุ้ง
เอา´า[เอา]ก.ยึด,ต้องการ,พา,รับไว้,ถือเป็นสำคัญ
ต๋าหมองตาหมฯอฯง[ตาหมอง]ว.ลักษณะของตาที่แสดงความน้อยใจหรือเสียใจ

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่