พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ปื๋นบ่าแต็๋บ	ปืนฯบ่าฯแตัปฯ	[ปืนบ่าแต็บ]	น.ปืนเด็กเล่น เมื่อเหนี่ยวไกทำให้นกสับไปกระทบกับแก๊ป (ม้วนแผ่นบรรจุดินปืนขนาดเล็ก) ทำให้เกิดเสียง แต๊ป ๆ ๆ ตามจังหวะที่เหนี่ยวไกปืน
กี๊	คี้	[คี้]	ว.สีดำ,มีสีดำ
ป๋าสะหลิ๋ด	ปลฯาสิๆลฯด	[ปลาสลิด]	น.ปลาสลิด - ปลาน้ำจืด รูปร่างคล้ายปลากระดี่ แต้ลำตัวหนาและยาวกว่า ลำตัวสีเขียวมะกอกหรือสีน้ำตาลคล้ำ มีแถบสีคล้ำพาดยาวกลางลำตัว และมีแถบสีขาวพสดเฉียงตลอดข้างลำตัว อาศัยตามแหล่งน้ำนิ่ง ราชาศัพท์เรียก ปลาใบไม้
พะ	ระฯพ	[พระ]	น.สามเณร - ชาวล้านนาเรียกสามเณรว่า พะ ; เรียกพระภิกษุว่า ตุ๊ หรือ ตุ๊เจ้า; ดู...ตุ๊
ซากฮ่า	ซากฯร่า	[ซากร่า]	ดู...ซากต๋าย
สายสิญจน์	สายฯสิญจฯน์	[สายสิญจน์]	น.เส้นด้ายยาวที่ใช้วงรอบบ้านเรือนหรือสถานที่ โยงมาให้พระถือเวลาสวดมนต์เพื่อเป็นมงคล
กึ๊ดไปกึ๊ดมา	คึดฯไพคึดมา	[คึดไพคึดมา]	ก.คิดไปคิดมา,คิดรอบคอบ
หนีกำ	หีนฯคำฯ	[หนีคำ]	ก.หลีกเลี่ยงคำสัญญา,ไม่ทำตามคำบอก
วันเสีย	วันฯเสยฯ	[วันเสีย]	น.วันเสีย - วันอัปมงคล,วันที่ทำให้เกิดเคราะห์ร้ายต่างๆ เป็นฤกษ์ยามพื้นฐานที่คนล้านนาได้ยึดถือปฏิบัติจนกลายเป็นประเพณีวัฒนธรรมมาตั้งแต่โบราณจนถึงปัจจุบัน จะกระทำการใดๆ ไม่ว่าจะเป็นมงคล หรืออวมงคล ต้องดูว่าเป็นดีหรือวันเสีย ในแต่ละเดือนมีวันเสียไม่เหมือนกัน เรียกว่า ''วันเสียประจำเดือน'' มีผู้เฒ่าผู้แก่จำนวนไม่น้อยท่องขึ้นใจเป็นคำเมืองว่า ''เกี๋ยง ห้า เก้า เสียติ๊ดกั๋บจั๋น, ยี่ ห๋ก สิบ เสียอังการวันเดียว, สาม เจ็๋ด สิ๋บเอ็๋ด เสียผั๋ดกั๋บเสาร์, สี่ แปด สิ๋บสอง เสียปุ๊ดกั๋บศุ๋กร์'' แปลว่า ''เดือนอ้าย ห้า เก้า เส..วันอาทิตย์ และ วันจันทร์, เดือนยี่ หก สิบ เส..วันอังคาร วันเดียว, เดือนสาม เจ็ด สิบเอ็ด เส..วันพฤหัสบดี และ วันเสาร์, เดือนสี่ แปด สิบสอง เส..วันพุธ และ วันศุกร์'' เดือนที่กล่าวถึงเป็นเดือนที่ใช้กันในล้านนา นับเร็วกว่าภาคกลางไป ๒ เดือน เช่น ''วันวิสาขบูชา ตรงกับวันเพ็ญเดือน ๖ (เดือน ๘ เป็ง), วันจักรี ปี พ.ศ.๒๕๖๕ ตรงกับ วันพุธที่ ๖ เมษายน ขึ้น ๕ ค่ำ เดือน ๕ (เดือน ๗ เหนือ)''
หมองซ้องต๊อง	หมฯอฯงซ้อฯงท้อฯง	[หมองซ้องท้อง]	ดู...หมองซ้อกต๊อก