พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา
โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์
เรียน 10 คำใหม่
| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| แว้ม | แว้มฯ | [แว้ม] | ว.บุบลง,ทรุดลงเล็กน้อย,เป็นรอยบุ๋มลงไปเล็กน้อย เช่น แก้มแว้ม - แก้มบุ๋ม. (แก้มว้ำ - แก้มตอบ, แก้มบ่อง - ลักยิ้ม) |
| หงุ๋ด | หงฯด | [หงุด] | ก.บิ - ทำให้แตก ให้หัก หรือให้หลุดออกจากกันเป็นชิ้นๆ ด้วยกำลังนิ้ว เช่น หงุ๋ดหน่อ - หักเอาหน่อไม้ |
| หลอดลูก | หลฯอฯดลูก | [หลอดลูก] | น.แท้งลูก - สิ้นสุดการตั้งครรภ์ก่อนกำหนด โดยมดลูกขับไข่ที่ผสมแล้วหรือตัวอ่อนออกมาและลูกในท้องตาย. |
| ขอย | ขอฯยฯ | [ขอย] | ก.อิจฉา - ภาษาไทยถิ่นเหนือ (คำเมือง) เรียกว่า ''ขอย''; อิจฉา หรือ ขอย คือ เห็นคนอื่นได้ดีแล้วไม่พอใจ เป็นความรู้สึกที่ไม่อยากเห็นคนอื่นได้ดี กลัวว่าเขาจะดีเด่นเกินหน้าหรือเท่ากับตน จึงทนไม่ได้ หรือน้อยเนื้อต่ำใจ อยากมีหรืออยากเป็นอย่างเขาบ้าง แต่ ''อิจฉา'' มึความหมายเบากว่า ''ริษยา'' เพราะ ริษยา เป็นอาการที่ไม่อยากให้คนอื่นได้ดี ทนไม่ได้ที่เห็นคนอื่นได้ดี ร้อนรุ่มใจเมื่อเห็นคนอื่นได้ดีกว่า มักจะเกิด ริษยาอาฆาต คือการคิดแค้น เพราะไม่อยากให้ใครได้ดี เรามักจะใช้คำสองคำนี้รวมๆ กัน คือ ''อิจฉาริษยา'' |
| ขำ | ขำ | [ขำ] | ก.ติดอยู่,คาอยู่,ค้าง หมายถึงคาอยู่เอาออกยาก เช่น หนามขำตี๋น-หนามคาเท้า, มีดขำอ๋ก -มีดคาอก, ก้วยสุ๋กขำเคือ - กล้วยสุกคาเครือ. ติด,จม,ติดค้างอยู่ เช่น เอาเงินไปขำไว้ - เอาเงินไปติดไว้ |
| ดอกหญ้าเมืองวาย | ดอฯกห้ยฯาเมิอฯงวาฯยฯ | [ดอกหย้าเมืองวาย] | น.ดอกหญ้าสาบเสือ - ไม้ล้มลุก ใบรูปไข่ถึงรูปรี ขอบใบจักฟันเลื่อยไม่สม่ำเสมอ ทุกส่วนของต้นมีกลิ่น ใช้ทำยาได้ |
| ก๋าง | กลฯางฯ | [กลาง] | ว.กลาง,กึ่งกลาง,ท่ามกลาง |
| บ่าขามหง้อง | บ่าฯขามฯห้งฯอฯง | [บ่าขามหง้อง] | น.มะขามที่ฝักโค้งงอ |
| นอนป๋กขาก่ายง้อน | นอฯรป฿กฯขาก่ายฯง้อฯร | [นอนปกขาก่ายง้อน] | ก.นอนไขว้ห้าง |
| ผอม | ผอฯม | [ผอม] | ว.มีเนื้อน้อย,ซูบ |