พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ไม้ก้องแก้ง	ไม้ก้ลฯอฯงแก้ลฯง	[ไม้กล้องแกล้ง]	น.ลูกคลักยอ - กล้องไม้ไผ่ไขว้กันเพื่อเสียบขายอ
สะหลุงฮาม	สๆลฯงรามฯ	[สลุงราม]	น.สลุงขนาดปานกลาง
ตี๋สิ้น	ตีนฯสิ้นฯ	[ต..นสิ้น]	น.ชายผ้าซิ่น - ส่วนของผ้าซิ่นที่อยู่บริเวณชายผ้าถุง คนล้านนาเชื่อว่าถ้าฉีกเอาต..นซิ่นผู้หญิงเพียงเล็กน้อยใส่เข้าไปในรูปืน หรือเอาผูกที่ปากกระบอกปืน แล้วใช้ยิงผู้ที่มีคาถาอาคมอยู่ยงคงกระพัน เชื่อว่าสามารถข่มทำให้คาถาอาคมที่มีอยู่ในคนนั้นเสื่อมลง
ย่าขวัญเข้า	ย่าขัวฯรเขั้า	[ย่าขวันเข้า]	น.พระแม่โพสพ - สิ่งที่เป็นสิริมงคลที่สถิตอยู่ในต้นข้าวหรือเม็ดข้าว เชื่อว่ามีสภาวะเป็นผี เทพ หรือวิญญาณศักดิ์สิทธิ์ประจำต้นข้าวหรือเม็ดข้าว มีพลังอำนาจที่สามารถปกปักรักษาเม็ดข้าวให้อุดมสมบูรณ์ และให้ผลผลิตที่มีคุณค่าสำหรับหล่อเลี้ยงชีวิตมนุษย์
เผิกใหญ่	เผิกฯไห่ยฯ	[เผิกใหย่]	น.ซีกที่โตกว่า
ดิ้นดุ๋กดิ๋ก	ดิ้ดุกดิกฯ	[ดิ้นดุกดิก]	ก.เคลื่อนไหวกระดุกกระดิก ขยับตัวไปมายุกๆยิกๆ
งุ้น	งุ้ร	[งุ้น]	น.วุ้นเส้น - ภาษาถิ่นเหนือ เรียก ''งุ้น''; วุ้นเส้น หรือ งุ้น คือเส้นใสที่ทำจากถั่วเขียว น้ำ และส่วนผสมอื่นๆ เช่นแป้งมันฝรั่ง เมื่อวุ้นเส้นสุก เส้นจะคืนรูปกลายเป็นเส้นใส นิยมนำไปประกอบอาหารต่างๆ เช่น แกงจืดวุ้นเส้น ยำวุ้นเส้น ก..้งอบวุ้นเส้น เป็นต้น: บางคนอาจจะสับสนระหว่าง ''วุ้นเส้น'' กับ ''เส้นแก้ว'' เนื่องจากมีลักษณะและความใสคล้ายกัน แต่ทำมาจากส่วนผสมที่แตกต่างกัน เส้นแก้วทำจากสาหร่าย แต่วุ้นเส้นทำจากถั่วเขียว: วุ้นเส้น *แม้ว่าใน วุ้นเส้น จะให้คาร์โบไฮเดรตสูง แต่กลับมีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำ เพียงประมาณ 45 และไม่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งขึ้นสูง ดังนั้นผู้ที่จำเป็นต้องควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เช่น ผู้ป่วยเบาหวาน หรือผู้สูงอายุ ก็สามารถรับประทาน ''วุ้นเส้น'' ได้อย่างสบายใจ; ข้อมูล-https://www.sanook.com > health*
ต๋าติ๊พย์	ตาทิพ์ยฯ	[ตาทิพย์]	น.ตาทิพย์ -ตาวิเศษ มองเห็นในสิ่งที่คนปกติมองไม่เห็น
ผีขุนน้ำ	ผีขุรนาฯ	[ผีขุนน้ำ]	น.อารักษ์ประจำต้นน้ำแต่ละสาย สิงสถิตอยู่บริเวณต้นน้ำบนดอยสูง เป็นความเชื่อของชุมชน เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวก็จะรวมตัวกันเพื่อเลี้ยงผีขุนน้ำที่ต้นกำเนิดของน้ำ (ขุน - ต้นน้ำ) เพื่อแสดงความกตัญญูกตเวที ตอบแทนบุญคุณที่ได้ใช้น้ำในวิถีชีวิตประจำวัน และการหล่อเลี้ยงพืชผลการเกษตรของชาวบ้าน
ตั๋ดเกื๋อ	ตัดฯเกิลฯอฯอ	[ตัดเกลือ]	ก.เติมเกลือลงไปเพียงเล็กน้อย