พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา
โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์
เรียน 10 คำใหม่
| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| ผาชญ์ | ผาช์ญฯ,ระฯบาฯช์ญฯ | [ผาชญ์,ปราชญ์] | น.ปราชญ์ - ผู้รู้,ผู้ฉลาด; เกิดจากการออกเสียงของ ปร (![) เป็น ผ(z) ตามอักขรวิธีของอักษรล้านนา |
| กาบ | กาปฯ | [กาบ] | น๑. เปลือกหุ้มชั้นนอกของ ต้น ผล ใบ ดอก ของต้นไม้ หรือห่อหุ้มตัวของสัตว์บางชนิด เช่น กาบกล้วย กาบข้าวโพด กาบหมาก เปลือกแข็งที่หุ้มหอย เป็นต้น; น๒.กาบ - ชื่อของ ''แม่วัน'' ที่เรียกว่า ''แม่มื้อ'' อันดับที่ 1 ในจำนวน 10 อันดับ ได้แก่ ''กาบ'' ดับ รวาย เมือง เปิก กัด กด ร้วง เต่า ก่า; ดู...วันไท |
| แก๋งหล้วง | แกงฯห้ลฯวฯง | [แกงหล้วง] | น.แกงที่ไม่ใส่เนื้อสัตว์ |
| เหน็๋ดใน | เหันฯดไน | [เหน็ดใน] | สำ.คมในฝัก - ภายนอกดูนิ่งสงบเสงี่ยม แต่เมื่อพูดหรือกระทำสิ่งใดออกมา จึงรู้ว่ามีความรู้ความสามารถสูง |
| โน | โน | [โน] | ก.โนนขึ้นเพราะถูกกระทบกระแทก เช่น หัวโน |
| หม้ออุ๋บซา | หํมฯอฯมฯอฯมฯอฯมฯอฯอุบซา | [หม้ออุบซา] | น.หม้อน้ำชา ทำด้วยกระเบื้องเคลือบ หรือเซรามิก มีพวย ฝาปิด หูหิ้ว และภาชนะหุ้มด้วยหมอนรองรับภายนอกกันความร้อน; อุ๋บซา,อูบซา ก็ว่า |
| หางแมงป่อง | หางฯแมงฯป่อฯง | [หางแมงป่อง] | น.หางแมงป่อง - เป็นชื่อเรือที่นิยมใช้เดินทางระหว่างเชียงใหม่ - กรุงเทพฯ ในอดีต ซึ่งเหมาะกับสภาพพื้นที่ของเชียงใหม่ เนื่องจากน้ำปิงมีสภาพเกาะแก่งมาก, เรือหางแมงป่อง ทำจากไม้สัก ท้ายงอนเชิดขึ้นสูงเหมือนหางแมงป่อง มีประทุนอยู่ตรงกลาง สามารถลอยน้ำได้ดี แข็งแรง เวลาทิ่มถูกเกาะแก่งเรือก็ไม่แตก, ในยุคต้น เป็นเรือที่เจ้านายฝ่ายเหนือใช้ ยุคทองของเรือหางแมงป่องอยู่ในรัชสมัยของเจ้าอินทรวิชยานนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ลำดับที่ 7 โดยเรือหางแมงป่อง ถูกใช้เป็นเรือพระที่นั่งในคราวเสด็จสู่พระนคร เพื่อถวายตัวเจ้าดารารัศมีซึ่งเป็นพระธิดา ไปเป็นพระชายาในสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5, แต่ยุคหลังใช้ในการขนส่งสินค้าระหว่าง กรุงเทพฯ-เชียงใหม่ ใช้เวลาเดินทางประมาณ 6-9 เดือน และตั้งแต่มีการสร้างทางรถไฟเข้าสู่เมืองเชียงใหม่ และการทำเขื่อนภูมิพลที่จังหวัดตาก จึงทำให้ ''เรือหางแมงป่อง'' ขนาดใหญ่ที่ใช้บรรทุก ขนส่งสินค้าหายไปจากน่านน้ำปิง ยังคงมีแต่เรือหางแมงป่องขนาดเล็กคอยบริการผู้โดยสารข้ามฟากที่ ''ท่าเรือหางแมงป่อง'' หน้าวัดศรีโขง ฟากตรงข้ามกับสำนักงานเทศบาลนครเชียงใหม่เท่านั้น; เรือแม่ปะ ก็ว่า |
| ไก่จน | ไก่ช฿นฯ | [ไก่ชน] | น.ไก่ที่เลี้ยงไว้ตีกัน |
| สิ๋บป๋ะ(บาลี) | สิบปฯ | [สิปปะ] | ก.ศิลปะ - ฝีมือ,ฝีมือทางการช่าง |
| ดำคุมมุม | ดำฅุมมุม | [ดำฅุมมุม] | ว.ลักษณะ ของสิ่งใหญ่ที่สกปรก หรือที่มองเห็นตะคุ่มๆ อยู่ในความมืด ถ้ามีจำนวนมากใช้ ดำ คุมมุมคำมำ |