พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
บ่าปุงหมูบ่าฯพุงหู[บ่าพุงหมู]น.กระเพาะปัสสาวะของหมู เป่าลมใส่จนตึง ให้เด็กๆ ไปเตะเล่นแทนลูกฟุตบอล
ตานเกิดทาฯนฯเกิดฯ[ทานเกิด]ก.ทานเกิด - พิธีกรรมอย่างหนึ่งที่พ่อแม่หรือปู่ย่าตายาย ทำให้เด็กที่เกิดมา มีการเจ็บป่วยออดๆแอดๆ โดยไม่รู้สาเหตุ ร่างกายซูบผอม มักร้องไห้ตอนกลางคืน เป็นต้น ซึ่งมักจะทำในช่วงเด็กอายุ ๓ - ๑๐ เดือน มีเครื่องเซ่นต่างๆ อาหารหวานคาว ดอกไม้ธูปเทียน วางอยู่กลางราชวัตรที่มีผ้าเหลืองหรือจีวรคลุม ล้อมด้วยด้ายสายสิญจน์ อุ้มเด็กนั่งในที่นั้น นิมนต์พระสงฆ์ ๔ รูป ยืนอยู่มุมละรูป สวดมนต์สะเดาะเคราะห์ เป็นการปัดรังควาน ขอร้องวิงวอน ''พ่อเกิดแม่เกิด'' อย่าได้มารบกวนเบียดเบียนเด็ก ทำให้เด็กอยู่ดีมีสุข; ดู...ป้อเกิดแม่เกิด
ฮ่มเย็ฺนเป๋นสุ๋ขร่฿มฯเอยฯันฯเปนฯสุข[ร่มเอฺยฺ็นเปนสุข]ว.ร่มเย็นเป็นสุข ดู...ฮ่มเยน
แสนวัดแสนฯวัดฯ[แสนวัด]ดู...แก่วัด
สังฆ์สัง์ฆฯฯ[สังฆ์]น.เครื่องสังฆทาน
เข้าหมากเขั้าหมฯากฯ[เข้าหมาก]น.ข้าวหมาก - ของกินอย่างหนึ่ง ทำด้วยข้าวเหนียวนึ่งหมักกับแป้งเชื้อหรือแป้งข้าวหมาก มีรสหวานและมีกลิ่นอย่างเหล้า; เข้าหวาน ก็ว่า
ห้องใต้ห้อฯงไต้[ห้องใต้]น.ส่วนที่อยู่อาศัยด้านล่าง หมายถึงโลก และแผ่นดิน
ลูบคมลูบฅ฿มฯ[ลูบฅม]ก.ดูหมิ่น,หมิ่นเกียรติ,หยามศักดิ์ศรี
ปุ้งหลาวพุ่งหลฯาวฯ[พุ่งหลาว]ก.พุ่งตัวลงสู่ที่ต่ำพร้อมกับเหยียดแขนทั้งสองไปข้างหน้า
วัฑฒะนะธรรมวัฑฒฯฯนธัม์มฯ[วัฑฒนธัมม์]น.วัฒนธรรม - สิ่งที่ทำความเจริญงอกงามให้แก่หมู่คณะ,วิถีชีวิตของหมู่คณะที่แสดงออกทางพฤติกรรม ภาษา และกิจกรรมของสังคม

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่