พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
กล้วยค้าว ออกเสียง ก้วย ค้าว	ก้ลฯวฯยฯฅ้าวฯ	[กล้วยฅ้าว]	น.กล้วยหอม ภาษาถิ่นเหนือเรียกว่า ''ก้วยค้าว''; - เป็นพืชผลไม้สมุนไพรล้มลุก มีหลายพันธุ์ ขึ้นเป็นกอ มีลักษณะกลมๆ มีกาบเปลือกหุ้มล้อมรอบ ผิวลื่นเรียบ สีขาวขุ่นปนเขียว มีหน่อเหง้างอกโผล่ขึ้นมาจากดิน, ใบเดี่ยวแบบขนานเรียก ''ใบตอง'' ใบอ่อนสีเขียวอ่อน มีก้านใบอยู่ตรงกลาง ใบแบนยาวใหญ่ สีเขียวสด, ดอกเป็นช่อเป็นเครือยาว มีปลีออกที่ปลายยอด ปลายรีสีแดงม่วง, บนเครือมีหวีเรียงซ้อนกันอยู่ มีดอกยาวรีเรียงอยู่ในหวีคล้ายพัด ต่อมาจะเติบโตเป็นผล, ผลกลมๆ ทรงรียาวใหญ่ ผลอ่อนเปลือกสีเขียว เมื่อสุกเปลือกสีเหลือง ข้างในมีเนื้อสีขาวเหลือง เนื้อนุ่ม รสชาติหวานหอม, เมล็ดกลมเล็กๆ สีดำ แข็ง อยู่ในเนื้อกล้วย บางพันธุ์ไม่มีเมล็ด: กล้วยหอม มีสรรพคุณเป็นยา ใช้รักษาโรคได้หลายอย่าง นำมารับประทานเป็นผลไม้ นำมาประกอบอาหาร ของหวาน ได้หลากหลาย
เดือนจีปี๋ใหม่	เดิอฯรชีปีไห่มฯ	[เดือนชีปีใหม่]	น.ปีใหม่เดือนใหม่ (หมายถึงปีใหม่เมือง หรือประเพณีสงกรานต์ กลางเดือนเมษายนของทุกปี)
ต๋ายขุย	ตายฯขุ	[ตายขุย]	ก.ตายพร้อมๆกัน อย่างไม้ไผ่เมื่อหมดอายุจะตายพร้อมๆกัน เรียกไผ่ต๋ายขุย เป็นต้น
แก้บ่ต๋ก	แก้บํ่ต฿กฯ	[แก้บ่ตก]	ก.แก้ไขไม่สำเร็จ, แก้ไขไม้ได้, หาทางออกไม่ได้
ออกกั๋มม์	ออฯก	[ออกกัมม์]	ก.พ้นระยะควบคุมความประพฤติ เช่นพระพ้นพิธีเข้าปริวาสกรรม
ควายต้อง	ฅวฯายฯต้อฯง	[ฅวายต้อง]	น.ควายที่ผ่านการตอนแล้ว; ควายลัด ก็ว่า
ต๊องแม่	ท้อฯงแม่	[ท้องแม่]	น.ครรภ์ของมารดา
ฮับเอา	รัปฯอูฯา	[รับเอา]	ก.ตกลงตามที่เสนอ,ยอมรับ
สะเหล็๋กสะหน้อย	เสัๆลฯกสห้นฯอฯยฯ	[สะเหล็กสะหน้อย]	ดู...สะเหล็๋กสะน่อย
ขี้เสี้ยน	ขี้ส้ยฯร	[ขี้เสี้ยน]	น.เกลื้อน - โรคผิวหนังเกิดจากเชื้อรา ขึ้นเป็นดวงขาวๆ อาจมีอาการคัน