| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| มีดป๋ายว้าย | มีดฯปลฯายฯว้าฯยฯ | [มีดปลายว้าย] | น.มีดปลายเรียว |
| ไฟยาม | ไฟยามฯ | [ไฟยาม] | น.ไฟที่จุดไว้กับศพตลอดเวลา มักเป็นตะเกียงน้ำมันก๊าด |
| เส้นผะตั๊ด | เส้นฯระฯบทัดฯ | [เส้นประทัด] | น.เส้นเชือกชุบหมึกใช้ขึงดีดตีเส้น |
| สะเก็๋ด | สเกัดฯ | [สะเก็ด] | น.สะเก็ด - ชิ้นย่อยของหินหรือไม้เป็นต้น ที่หลุดออกจากส่วนใหญ่ |
| เขียดคา | ขยฯดฅา | [เขียดฅา] | น.เขียดขนาดเล็ก ลำตัวยาวประมาณ ๑ ซ.ม.สีน้ำตาลอ่อน |
| บ่านะ | บ่าฯนะ | [บ่านะ] | น.สมอ ภาษาถิ่นเหนือ(กำเมือง) เรียก ''บ่านะ''; สมอ หรือ บ่านะ ไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูงประมาณ ๑๐-๑๕ เมตร ทรงพุ่มค่อนข้างโปร่ง เปลือกต้นขรุขระ สีน้ำตาลแก่ค่อนข้างดำ ใบเดี่ยวรูปวงรีเรียงตรงข้าม ดอกออกเป็นช่อที่ซอกใบหรือปลายกิ่ง กลีบสีเหลือง ผลมีลักษณะค่อนข้างกลมหรือรูปไข่ ผิวเรียบสีเขียวอมเหลือง หรือเขียวอมแดง รสเปรี้ยวอมฝาด ในผลมีเมล็ดเดียวแห้งแล้วจะเป็นสีดำ เป็นสมุนไพรที่นำไปใช้ทำยาได้มากมายหลายชนิด ทุกส่วนของสมอไม่ว่าจะเป็นดอก ผล หรือแม้แต่เปลือกของต้นก็ตามใช้ทำยาได้ |
| พ่าน | ระฯพ่านฯ | [พร่าน] | ก.พรั่น - รู้สึกหวั่นกลัว |
| ก๊กงก | ค฿กฯง฿กฯ | [คกงก] | ว.ทนโท่,อยู่กับที่,ไม่เคลื่อนไหว เช่น นั่งก๊กงก - นั่งโทนโท่,นั่งเฉยๆ; ก๋กหง๋ก ก็ว่า |
| จะโละโอ้ะ | จโล฿ะโอ฿ะ | [จะโละโอ้ะ] | ก.คะมำ,หัวทิ่ม, ทำท่าจะล้มหรือล้มไปข้างหน้า,พรวดพราด |
| แมงค่อมคำ | แมงฯฅ่อฯมฅำ | [แมงฅ่อมฅำ] | น.แมลงทับ - แมลงปีกแข็ง มีหลายสี ส่วนมากเป็นสีเขียวมัน; แมงตั๊บฅำ ก็ว่า |