พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
หม้านหล้าน	ห้มฯานฯห้ลฯานฯ	[หม้านหล้าน]	ว.อาการที่สิ่งของบางอย่างโผล่หรือแลบออก เช่น ต๋าเหลือกหม้านหล้าน - ทำตาเบิกกว้าง; บางอย่างใช้ แหม้นแหล้น
ตานไปหน้า	ทาฯนฯไพห้นฯา	[ทานไพหน้า]	ก.ทำบุญอุทิศส่วนก..ศลให้ตนเอง เพื่อจะได้รับผลบุญในภายหน้า (อาจจะเป็นชาตินี้ ชาติ หน้า หรือชาติโน้น)
สะเหล็๋กสะหน้อย	เสัๆลฯกสห้นฯอฯยฯ	[สะเหล็กสะหน้อย]	ดู...สะเหล็๋กสะน่อย
ไฝ่เอื้อ	ไฝ่เอิ้อฯอ	[ไฝ่เอื้อ]	ก.ต้องการ,ปรารถนา,รัก,ชอบ (มักเล็งไปในทางชู้สาว)
ศีลธรรม	สีลฯฯธัม์มฯ	[สีลธัมม์]	น.ศีลธรรม - ความประพฤติที่ดีที่ชอบ,ศีลและธรรม เช่น มีศีลและธรรมอันดี
ผั๋กสะเลียม	ผักฯสลยฯม	[ผักสะเลียม]	น.สะเดา - ไม้ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ สูง ๕-๑๐ เมตร เปลือกต้นแตกเป็นร่องลึก ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ออกเรียงสลับรูปใบหอก กว้าง ๓-๔ ซม. ยาว ๔-๘ ซม. โคนใบมนไม่เท่ากัน ขอบใบจักเป็นฟันเลื่อย แผ่นใบเรียบสีเขียวเป็นมัน ยอดอ่อนสีน้ำตาลแดง ดอกออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งขณะแตกใบอ่อน สีขาวนวล กลีบเลี้ยงมี ๕ แฉกโคนติดกัน รสขม มัน เป็นทั้งอาหารและพืชสมุนไพร
จ๋ดบ่าต่อมเสื้อ	จ฿ดฯบ่าฯต่อฯมเสิ้อฯอ	[จดบ่าต่อมเสื้อ]	ก.กลัดกระดุมเสื้อ
ตอกเส้น	ตอฯกเส้นฯ	[ตอกเส้น]	ก.การรักษาโรคที่เกิดจากเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อตึงหรือแข็งตัวเกินไป เช่น เส้นทับกระดูก อัมพฤกษ์ ปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อ เป็นต้น โดยหมอเมืองใช้น้ำมัน (ที่ได้จากการเคี่ยวสมุนไพรหลายชนิดรวมกัน เช่น น้ำมันเลียงผา กระดูกงูเหลือม กระวาน เป็นต้น) ทาบริเวณที่จะรักษา ตอกเส้นด้วยไม้ตอกตามจุดต่างๆ ที่มีอาการ พร้อมกับเสกคาถาบนหัวค้อน เป็นระยะๆ สลับกับการตอก
ฟ้อนแง้น	ฟ้อฯรแง้นฯ	[ฟ้อนแง้น]	ก.ฟ้อนแง้น - เป็นการฟ้อนแบบพื้นบ้าน ประกอบด้วยวงซอคั่นระหว่างการขับซอ เป็นการแสดงความสามารถเฉพาะตัว ฟ้อนได้ทั้งชายและหญิง ผู้ฟ้อนจะค่อยๆแอ่นตัวไปข้างหลัง ตามจังหวะดนตรีด้วยความอ่อนช้อยสวยงาม จนศีรษะจรดพื้น ผู้ชมที่ชื่นชอบก็จะวางธนบัตรให้ผู้ฟ้อนแสดงความสามารถ แง้นอ่อนตัวลงคาบเอาธนบัตร ดนตรีที่ใช้ประกอบการแสดงใช้วงสะล้อ ซึง โดยมีปี่จุม บรรเลงเพลงซอเงี้ยว ซอล่องน่าน ผู้แสดงแต่งกายพื้นเมืองแบบภาคเหนือ ชาย นุ่งกางเกงขาสามส่วน สวมเสื้อหม้อห้อม ผ้าขาวม้าคาดเอว หญิง นุ่งซิ่นยาวกรอมเท้า สวมเสื้อแขนสามส่วน หรือเสื้อหม้อห้อม เป็นที่นิยมในเขตจังหวัดน่าน แพร่ ลำปาง พะเยา และเชียงราย; ดู...แง้น
สะห๋ะจ้าต	สหชาตฯ,สหชาติ	[สหชาต,สหชาติ]	น.ผู้เกิดร่วมวันเดือนปีเดียวกัน,ผู้เกิดร่วมปีนักษัตรในรอบเดียวกัน