พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา
โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์
เรียน 10 คำใหม่
| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| เหมยแข็ง | เหิมฯอฯยแขงฯ | [เหมิยแข็ง] | น.หิมะ - ละอองน้ำที่แข็งตัวเพราะเย็นจัด; เหมย ผง ก็ว่า |
| หมาด | หมฯาดฯ | [หมาด] | น๑.ไม้หรือเหล็กแหลมที่ใช้กลัดหรือเจาะ อย่างไม้ที่ใช้เจาะจมูกควายเพื่อสนตะพาย เรียก ไม้หมาด ถ้าทำ ด้วยเหล็กเรียก เหล๘+กหมาด น๒.เดือย แหลมอย่างที่ติดปลายก้นของแมลงบางชนิด เช่น แมลงวันทองตัวเมีย เป็นต้น มีไว้สำหรับแทงผลไม้เพื่อวางไข่ (ถ้าเป็น ผึ้ง ต่อ แตน แมงป่อง มีไว้เพื่อปล่อยพิษ เรียกไม-เหล็กใน) น๓.เหล็กแหลมที่ใช้แทง ค้นหาปลาไหลในโคลน;ส้อมป๋าเหยี่ยน ก็ว่า น๓.รอยนูนอย่างรอยที่ถูกตีด้วย ไม้เรียว เป็นต้น ว.เกือบแห้ง,แห้งไม่สนิท |
| สู่ปู๋น | สู่ปูร | [สู่ปูน] | ก.เอาน้ำราดหินปูนที่เผาสุกแล้วแต่ยังเป็นก้อน เพื่อให้กลายเป็นผงปูน |
| ลูกโดด | ลูกโด฿ดฯ | [ลูกโดด] | น.ลูกกระสุนปืนที่มีหัวกระสุนเพียงเม็ดเดียว |
| บวย | บวฯยฯ | [บวย] | น.กระบวย - ภาชนะตักน้ำทำด้วยกะลามะพร้าว มีด้ามถือ,น้ำบวย ก็ว่า |
| เหงี่ยงหล้างหง้าง | ห่งฯยฯงห้ลฯางฯห้งฯางฯ | [เหงี่ยงหล้างหง้าง] | ว.เอียงกระเท่เล่ - ลักษณะของ ที่เอียงหรือวางไม่ได้ระดับ |
| มัดใจ๋ | มัดฯไจ | [มัดใจ] | ก.ผูกใจ,รักษาน้ำใจ,ผูกมัดน้ำจิตน้ำใจไว้ |
| หมา | หมฯา | [หมา] | น.สุนัข - สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม มีหลายชนิด ลำตัวมีขนปกคลุม มีทั้งสัตว์ป่าและสัตว์เลี้ยง |
| บ่าเขือส้ม | บ่าฯเขิอฯอส้฿มฯ | [บ่าเขือส้ม] | น.มะเขือเทศ ภาษาถิ่นเหนือ(กำเมือง) เรียก ''บ่าเขือส้ม''; มะเขือเทศ หรือ บ่าเขือส้ม - เป็นไม้ล้มลุก อายุสั้นประมาณ 1 ปี ลำต้นแข็ง ตั้งตรง สูง 50-150 ซ.ม. ลักษณะเป็นพุ่ม มีขนอ่อนๆ ปกคลุม ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก แต่หยักไม่เท่ากัน ดอกเป็นดอกเดี่ยวหรือเป็นช่อกระจุกกันอยู่ สีเหลือง มีหลายพันธุ์ ผลมีรูปร่างและขนาดแตกต่างกัน ผิวเกลี้ยงบาง ผลสุกสีแดงอมส้มถึงแดงสด: มะเขือเทศ เป็นผลไม้ที่ได้รับความนิยมมาก ไม่ว่าจะเป็นแบบสด หรือปรุงสุก ทำเป็นซอส หรือคั้นน้ำ ทุกวันนี้ ''มะเขือเทศ'' หรือ ''บ่าเขือส้ม'' ถูกมองว่าเป็นอาหารเพื่อสุขภาพ เพราะให้พลังงานต่ำ มีวิตามิน ซี และ โพแทสเซียม สูง: มะเขือเทศ หรือ บ่าเขือส้ม เป็นผลไม้ที่นิยมบริโภคกันทั่วโลก จากการสำรวจขององค์การอนามัยโลกพบว่า 10 อันดับแรกของผลไม้ที่ขาวโลกนิยมบริโภคได้แก่ 1.มะเขือเทศ 180 ล้านตันต่อปี จากประเทศจีนทั้งแบบสดและแปรรูปมากกว่าครึ่ง 2.กล้วย 3.แตงโม 4.แอปเปิ้ล 5.ส้ม 6.องุ่น 7.ฝรั่ง,มะม่วง 8.สับปะรด 9.ท้อ และ 10.แพร์ ในประเทศไทย ผลไม้ที่นิยมบริโภค 10 อันดับแรก คือ 1.ทุเรียน 2.มะม่วง 3.สับปะรด 4.ฝรั่ง 5.กล้วย 6.แตงโม 7.มะละกอ 8.แคนตาลู้ป 9.แอปเปิ้ล และ 10.ส้ม |
| ละเมาเอาใจ๋ | ลเมัา´าไจ | [ละเมาเอาใจ] | ว.น่ารื่นรมย์; หละเมาเอาใจ๋ ก็ว่า |