พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
งะ	งะ	[งะ]	ก.แตก,แยกออกจากกัน; ยะ,หง๋ะ,หว๋ะก็ว่า
ไค้	ไระฯค้	[ไคร้]	น.ต้นไคร้,เห็ดตับเต่า
ซนไฟ	ซ฿นฯไฟ	[ซนไฟ]	ก.ผลักท่อนฟืนเข้าไปในกองไฟ; ซนหลัว ก็ว่า
ฮาวผ้า	ราวฯผ้า	[ราวผ้า]	น.ราวที่ใช้แขวนผ้า พาดผ้า หรือตากผ้า
ตุ๊หลวง	ทุหลฯวฯง	[ทุหลวง]	น.เจ้าอาวาส ภาษาไทยถิ่นเหนือ ว่า ''ตุ๊หลวง''; - เจ้าอาวาส คือ พระภิกษุผู้ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้ปกครองวัด มีหน้าที่ปกครองดูแลอำนวยกิจการทุกอย่างเกี่ยวกับวัด กฎหมายกำหนดให้วัดหนึ่งมีเจ้าอาวาสได้เพียงรูปหนึ่ง แต่จะมีรองเจ้าอาวาส ผู้ช่วยเจ้าอาวาสได้หลายรูปตามควรแก่ฐานะของวัด เจ้าอาวาสเป็น ''พระสังฆาธิการ'' และเป็น ''เจ้าพนักงาน'' ตามประมวลกฎอาญา, ผู้ที่จะได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสต้องมีพรรษาพ้น 5 พรรษา เจ้าคณะจังหวัดเป็นผู้แต่งตั้ง, เจ้าอาวาสพระอารามหลวง (จังหวัดอื่น นอกจากกรุงเทพมหานคร) ต้องมีพรรษาพ้น 10 ถ้าเป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ต้องมีสมณศักดิ์ไม่ต่ำกว่าพระราชาคณะชั้นสามัญ สมเด็จพระสังฆราชทรงแต่งตั้งตามมติมหาเถรสมาคม, พระอารามหลวงชั้นโท ต้องมีตำแหน่งไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้ันเอก, พระอารามหลวงชั้นตรี ต้องมีตำแหน่งไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้ันโท หรือพระครูสัญญาบัตรที่มีนิตยภัตไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้นโท, สำหรับเจ้าอาวาสพระอารามหลวงในกรุงเทพมหานคร พระอารามหลวงชั้ันเอก มีสมณศักดิ์ไม่ต่ำกว่า พระราชาคณะชั้นราช,พระอารามหลวงชั้นโท ต้องมีสมณศักดิ์ไม่ต่ำกว่าพระราชาคณะชั้นสามัญ,พระอารามหลวงชั้นตรี ต้องมีตำแหน่งไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้นเอก
ต๋ายขำตี้	ตายฯขำที่	[ตายขำที่]	ดู...ต๋ายกาตี้
จ๋กเก๊าแฮ้	จ฿กฯเคั้าฯแร้	[จกเค้าแร้]	ดู...จ๋กกะหลิ้ง
เผิดหน้าอายต๋า	เผิดฯห้นฯาอายฯตา	[เผิดหน้าอายตา]	ก.อับอาย,อับอายขายหน้า
วันม้วย	วันฯมัวฯยฯ...	[วันม้วย...]	น.วันม้วย - เป็นวันที่กำหนดหรือทำนายไว้ว่า ถ้า ''ม้วย'' เป็นอัปมงคลกับสิ่งใด อย่าได้ทำสิ่งนั้น เช่นวันขึ้น ๑๑ ค่ำ และแรม ๘ ค่ำ เป็นวัน ''ม้วยบ่าวสาว'' ก็อย่าแต่งงานในวันดังกล่าว เป็นต้น หากไม่เชื่อขืนกระทำไปอาจเกิดสิ่งที่เป็นอัปมงคลแก่ตนเอง เพราะคำว่า ''ม้วย'' หมายถึง วางวาย ตาย สิ้นสุด
ฮอบ	รอฯปฯฯ,รอฯบ	[รอบ]	ก.รอบ,บรรจบถึงกัน