พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ป๋ะกั๋นปกันฯ[ปะกัน]ก.พบกัน,เจอกัน,เห็นกัน
ก..๊นคุ้ร[คู้น]ว.เชื่อง,จับง่าย,ไม่ดุร้าย(ใช้กับสัตว์); ตรงข้ามกับ แห - เปรียว,จับยาก
กำลูนคำฯลูร[คำลูน]ว.ทีหลัง,ภายหลัง
ข่วงปะตู๋ต้าแปข่วฯงระฯบตูท่าฯแพ[ข่วงประตูท่าแพ]น.ลานประตูท่าแพ
ผั๋ดต๋าสินผัดฯตาสินฯ[ผัดตาสิน]ก.ทักษิณาวรรต, ทักขิณาวัฏ : ปทักษิณ - การทำการไหว้รอบสิ่งที่ตนเคารพ ด้วยการเอาแขนข้างขวาของเราเข้าหาสิ่งที่เราจะปทักษิณ เรียกว่า เวียนขวา ปกติเวียนสามรอบ โดยอนุโลมตามการปทักษิณพระศพของพระพุทธเจ้า ที่พระมหากัสสปเถระ ทำเป็นแบบอย่างในสมัยพุทธกาล; ถ้าเวียนซ้ายหรือทวนเข็มนาฬิกา เรียก อุตราวรรต หรือ อุตราวัฏ สำหรับ การผั๋ดต๋าสินรอบศพของล้านนานิยมแบบ "หญิงเวียนซ้าย ชายเวียนขวา" ให้ลูกหลาน หรือผู้ได้รับการอุปถัมภ์ค้ำชูจากผู้ตายเดินเวียนศพ ๓ รอบ ถือเป็นการบูชาคุณงามความดี ถ้าผู้ตายเป็นชาย ลูกหลานก็จะเดินเวียนขวา
ยัฺงอยฯงฯ[อฺยฺัง]ก.ผึ่งไว้ในที่ร่ม เช่น ยังผ้า - ผึ่งผ้าไว้ในที่ร่ม
ผีต๋องเหลืองผีตอฯงเหิลฯอฯง[ผีตองเหลือง]น.ชาวเขาเผ่าหนึ่งเรียกชื่อเชื้อชาติของตนเองว่า "มลาบรี" มีความหมายว่า คนป่า สำหรับคำว่า "ผีต๋องเหลือง" นั้นเป็นชื่อเรียกของชาวบ้านคนไทยในล้านนา เนื่องจากชน กลุ่มนี้มีวิถีชีวิตแบบเร่ร่อน ไม่ปลูกพืช ไม่เลี้ยงสัตว์ ดำรงชีวิตไปวันๆหนึ่งด้วยการหาอาหารในป่าที่สมบูรณ์ ๔ - ๕ วันแล้วก็ย้าย ปัจจุบันอาศัยอยู่ในเขตจังหวัดน่านและแพร่
ปั้นหน้าปั้นฯห้นฯา[ปั้นหน้า]ก.วางหน้าเพื่อซ่อนความรู้สึก
หัวก..งฟ้าห฿วฯคุงฟ้า[หัวคุงฟ้า]สำ.หัวจรดฟ้า-ได้รับความพออกพอใจสูงสุด,มีความสุขที่สุด ในสิ่งที่ตนคิดหรือกระทำเป็นต้น
เข้าหนาป๋าเต๊าเขั้าหนฯาปลฯาเทั้าฯ[เข้าหนาปลาเท้า]สำ.ในน้ำมีปลาในามีข้าว, พืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่