พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ก้ำก้ฯลฯา[กล้ำ]ว.ด้าน,ทิศ,ฝ่าย; เช่น ก้ำเหนือ - ทิศเหนือ
ขี้ตะแหล้ ออกเสียง ขี้ ตะแหล้ขี้ตะแห้ลฯ[ขี้ตะแหล้]น.ไส้เดือนดิน - ภาษาไทยถิ่นเหนือ (คำเมือง) เรียก ''ขี้ตะแหล้''; ลักษณะโดยทั่วไป ขนาดลำตัว 0.4-0.6 ซ.ม. ยาว 13-20 ซ.ม. สีน้ำตาลแดงเข้ม อาศัยอยู่บริเวณผิวดิน ใต้กองมูลสัตว์ เศษหญ้า กินเศษซากอินทรียวัตถุ ขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว; ประโยชน์ของไส้ดือนดิน/ขี้ตะแหล้ มีประโยชน์นานัปการ ที่เราคุ้นเคยคือทำให้ดินร่วนซุย ส่งผลให้พืชเจริญเติบโตงอกงาม ไส้เดือนดินเป็นผู้ย่อยซากอินทรียสารในดินทำให้มีขนาดเล็กลง เพิ่มพื้นที่ผิวให้จุลินทรีย์ในดินสามารถย่อยสลายกลายเป็นอินทรียสารที่มีขนาดเล็กลง, ในภาคเหนือนิยมใช้เป็นเหยื่อตกปลา, ทางด้านปศุสัตว์สามารถนำไปใช้เป็นอาหารสัตว์ ให้ส้ตว์กินทั้งตัวเป็นเป็น หรือทำเป็นไส้เดือนผงก็ได้ เนื่องจากมีปริมาณโปนต..นสูงมาก
หินอ่อนหินฯอ่อฯร[หินอ่อน]น.หินปูนชนิดหนึ่ง สามารถขัดมันได้ดีและสวยงาม นิยมใช้เพื่อการประดับตกแต่ง และงานสถาปัตยกรรม
ก๋องไจกลฯอฯงไชยฯ[กลองไชย]น.กลองชัย - กลองที่ใช้ตีเพื่อเป็นอาณัติสัญญาณในการศึกสงครามเพื่อให้เกิดชัยชนะต่อข้าศึกศัตรู
ยอบยอฯปฯฯ[ยอบ]ก.ยุบลง,พร่องลง,ย่อลง
สำฮานสำรานฯ[สำราน]ว.สำราญ - สุขสบาย,เส..วกระสัน - รู้สึกซ่านสยิวเพราะความกำหนัด
ต๋าโก้งตาโก้฿งฯ[ตาโก้ง]น.ชื่อผ้าที่ทอเป็นลายสี่เหลี่ยมโตๆ
สืบบ้านแตนเมืองสืปฯบ้าฯนฯแทนฯเมิอฯง[สืบบ้านแทนเมือง]ก.สืบราชสมบัติ
ฮิมต๋ายริมฯตายฯ[ริมตาย]ว.เกือบตาย,แทบเอาชีวิตไม่รอด
โก๋นเผิ้งโก฿นฯเผิ้งฯ[โกนเผิ้ง]น.ท่อนไม้ที่กลวงหรือเป็นโพรงให้ผึ้งทำรัง เรียกผึ้งที่ทำรังในโพรงไม้ว่า เผิ้งโก๋น; เรียกผึ้งที่ทำรังเกาะตามกิ่งไม้ว่า เผิ้งงวง หรือ เผิ้งฮัง

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่