พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
หละเวเหหนหลฯะเวเหห฿นฯ[หละเวเหหน]ว.ระหกระเหิน,สับสนวุ่นวาย
เสียมผากสยฯมผากฯ[เสียมผาก]น.เสียมที่มีใบขนาดใหญ่ ใช้ขุดและตักดินได้
ป๋าหมึ๋กยักษ์ปลฯาหึมฯกยัก์ษฯฯ[ปลาหมึกยักษ์]น.ปลาหมึกยักษ์ - สัตว์ทะเล ไม่มีกระดูกสันหลัง เป็นสัตว์ลึกลับที่พบเห็นได้ยาก เพราะอยู่ใต้ทะเลลึก ไม่ค่อยขึ้นมาบนผิวน้ำ รูปร่างผิดกับปลาหมึกชนิดอื่นๆ คือ ลำตัวกลมคล้ายลูกโป่งสีแดงแก่จนถึงน้ำตาล ไม่มีครีบ ไม่มีกระดอง มีหนวด ๘ เส้น ด้านในของหนวดทุกเส้นมีปุ่มดูดเรียงกันเป็น ๒ แถว เพื่อจับสัตว์กิน มีถุงบรรจุน้ำสีดำอย่างหมึกสำหรับพ่นเพื่อพรางตัว
มีใจ๋ฮอดมีใจรอฯด[มีใจรอด]ก.มีเยื่อใย,ยังระลึกถึงอยู่
ดอกบัวผั๋ดดอฯกบ฿วฯผัดฯ[ดอกบัวผัด]น.ดอกทานตะวัน ชาวล้านนาเรียกว่า ดอกบัวผั๋ด: ทานตะวัน หรือ บัวผั๋ด - พรรณไม้ล้มลุก ลำต้นสูง 3-3.5 เมตร มีขนขึ้นเป็นกลายแข็ง เหตุที่ชื่อ ''ทานตะวัน'' เพราะช่อดอกและใบหันไปทางทิศตะวันออกในตอนเช้า และทิศตะวันตกในตอนเย็น หลังจากได้ผสมเกษรแล้วช่อดอกจะหันไปทางทิศตะวันออกเสมอ ใบรูปกลมรี โคนใบโค้งเว้าเป็นรูปหัวใจ ปลายแหลม ริมขอบใบหยักย่อยเป็นแบบฟันปลา หลังและใต้ท้องใบมีขนสากขึ้นประปราย ดอกเป็นรูปจาน ออกเป็นช่อ หรือเป็นกระจุกขนาดใหญ่บริเวณยอด หรือรอบๆ ลำต้น กลีบดอกวงในสีเหลือง วงนอกสีเหลืองอ่อนหรือเหลืองทอง เมล็ด(ผล) มีเนื้อในที่ห่อหุ้มด้วยเปลือก ใช้สกัดเอาน้ำมัน ใช้รับประทาน หรือเป็นอาหารเลี้ยงนก: ข้อมูลทางการแพทย์บอกว่า ''เมล็ดทานตะวัน'' มีโปรต..นค่อนข้างสูง และยังมีธาตุเหล็กใกล้เคียงกับไข่แดงและตับ ดังนั้นคนที่อยากเสริมโปรต..นให้ร่างกาย สามารถกินเมล็ดทานตะวันแทนขนมได้เลย
นอนเหล้นนอฯรเห้ลฯร[นอนเหล้น]น.นอนเล่น - นอนพักผ่อนโดยไม่คิดว่าจะหลับ
จากหวากจากฯหวฯากฯ[จากหวาก]ว.ลักษณะรูหรือหลุมขนาดใหญ่; โจ้โหว้ ก็ว่า.ถ้าขนาดปานกลาง เรียกจ้อหว้อ. ถ้าขนาดเล็ก เรียกจี้หวี้.
ต๋าจ๋าวตาจาวฯ[ตาจาว]น.ตาที่มีจุดขาวมัวๆ อยู่กลางตาดำ ทำให้มองไม่ค่อยเห็น.
ตุ่มจั๊วะตุ่มช฿ัวฯะ[ตุ่มชัวะ]ดู...ตุ่มพัวะ
หูตู้บหูทูบ[หูทูบ]ว.เชื่ออย่างสนิทใจ,ถูกชักจูงจนเห็นคล้อยตาม

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่