พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา
โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์
เรียน 10 คำใหม่
| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| ป๋ะกั๋น | ปกันฯ | [ปะกัน] | ก.พบกัน,เจอกัน,เห็นกัน |
| ก..๊น | คุ้ร | [คู้น] | ว.เชื่อง,จับง่าย,ไม่ดุร้าย(ใช้กับสัตว์); ตรงข้ามกับ แห - เปรียว,จับยาก |
| กำลูน | คำฯลูร | [คำลูน] | ว.ทีหลัง,ภายหลัง |
| ข่วงปะตู๋ต้าแป | ข่วฯงระฯบตูท่าฯแพ | [ข่วงประตูท่าแพ] | น.ลานประตูท่าแพ |
| ผั๋ดต๋าสิน | ผัดฯตาสินฯ | [ผัดตาสิน] | ก.ทักษิณาวรรต, ทักขิณาวัฏ : ปทักษิณ - การทำการไหว้รอบสิ่งที่ตนเคารพ ด้วยการเอาแขนข้างขวาของเราเข้าหาสิ่งที่เราจะปทักษิณ เรียกว่า เวียนขวา ปกติเวียนสามรอบ โดยอนุโลมตามการปทักษิณพระศพของพระพุทธเจ้า ที่พระมหากัสสปเถระ ทำเป็นแบบอย่างในสมัยพุทธกาล; ถ้าเวียนซ้ายหรือทวนเข็มนาฬิกา เรียก อุตราวรรต หรือ อุตราวัฏ สำหรับ การผั๋ดต๋าสินรอบศพของล้านนานิยมแบบ "หญิงเวียนซ้าย ชายเวียนขวา" ให้ลูกหลาน หรือผู้ได้รับการอุปถัมภ์ค้ำชูจากผู้ตายเดินเวียนศพ ๓ รอบ ถือเป็นการบูชาคุณงามความดี ถ้าผู้ตายเป็นชาย ลูกหลานก็จะเดินเวียนขวา |
| ยัฺง | อยฯงฯ | [อฺยฺัง] | ก.ผึ่งไว้ในที่ร่ม เช่น ยังผ้า - ผึ่งผ้าไว้ในที่ร่ม |
| ผีต๋องเหลือง | ผีตอฯงเหิลฯอฯง | [ผีตองเหลือง] | น.ชาวเขาเผ่าหนึ่งเรียกชื่อเชื้อชาติของตนเองว่า "มลาบรี" มีความหมายว่า คนป่า สำหรับคำว่า "ผีต๋องเหลือง" นั้นเป็นชื่อเรียกของชาวบ้านคนไทยในล้านนา เนื่องจากชน กลุ่มนี้มีวิถีชีวิตแบบเร่ร่อน ไม่ปลูกพืช ไม่เลี้ยงสัตว์ ดำรงชีวิตไปวันๆหนึ่งด้วยการหาอาหารในป่าที่สมบูรณ์ ๔ - ๕ วันแล้วก็ย้าย ปัจจุบันอาศัยอยู่ในเขตจังหวัดน่านและแพร่ |
| ปั้นหน้า | ปั้นฯห้นฯา | [ปั้นหน้า] | ก.วางหน้าเพื่อซ่อนความรู้สึก |
| หัวก..งฟ้า | ห฿วฯคุงฟ้า | [หัวคุงฟ้า] | สำ.หัวจรดฟ้า-ได้รับความพออกพอใจสูงสุด,มีความสุขที่สุด ในสิ่งที่ตนคิดหรือกระทำเป็นต้น |
| เข้าหนาป๋าเต๊า | เขั้าหนฯาปลฯาเทั้าฯ | [เข้าหนาปลาเท้า] | สำ.ในน้ำมีปลาในามีข้าว, พืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ |