พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ไค่อั้วะไค่ฮาก	ไระฯค่อั฿วฯะไระฯค่รากฯ	[ไคร่่อวั้ะไคร่่ราก]	ก.อยากอาเจียร,คลื่นใส้; ไฅ่หลั๋บ ก็ว่า
บ่าหลอด	บ่าฯหลฯอฯด	[บ่าหลอด]	น.ผลไม้ชนิดหนึ่ง ต้นเป็นเถา ผลลักษณะคล้ายลูกตำลึง เมื่อสุกบ้างสีส้มอมเหลือง บ้างสีแดง บางชนิดรสหวาน บางชนิดรสเปรี้ยวอมฝาด
ส่อสน	สํอฯส฿นฯ	[ส่อสน]	ดู...ส่อ
สังก๋า	สังกฯา,สํฯกา	[สังกา]	น.ความงุนงง,ความสงสัย ก.สงสัย
ตึ่ง	ตึ่งฯ	[ตึ่ง]	น.ตุมกาขาว - ไม้ยืนต้นทรงพุ่ม ขึ้นตามป่าทั่วไป ผลกลมเหมือนลูกบอล เปลือกแข็ง เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๕ - ๖ ซ.ม. เมื่อสุกสีเหลืองสด กินไม่ได้ เรียก บ่าตึ่ง ก๑.เต่งตึง,โตขึ้น,พอง,บวม; เต้ง ก็ว่า ก๒.อาการที่ตาของผลไม้ เช่น น้อย หน่า ขยายออก แสดงว่าแก่จัดแล้ว
เหลื้อมมาบๆ	เหิ้ลฯอฯมมาปฯๆ	[เหลื้อมมาบๆ]	ว.เป็นประกายวูบวาบ,เป็นมันวาบ
ถะลงตุ๊กข๋ะเวต๊ะนา	ระฯท฿งฯทุกขฯเวทนาฯ	[ทรงทุกขเวทนา]	ว.ได้รับความเดือนร้อนยากลำบาก
ห..บแก๋ง	หีปฯแกงฯ	[ห..บแกง]	ก.ซดน้ำแกง
นาฬิก๋า	นาฯฬิกา	[นาฬิกา]	น.เครื่องบอกเวลามีหลายชนิด เช่น นาฬิก๋าแขวน
เจ้า	เจั้า	[เจ้า]	น๑.คำเรียกขานนำหน้านามตามประเพณีนิยมล้านนา ใช้กับผู้สืบสก..ลของเจ้าหลวง เช่น เจ้ายาย,เจ้าพ่อ,เจ้าแม่,เจ้า....(ตามด้วยชื่อ) แต่ทั้งนี้ผู้สืบสก..ลดังกล่าวจำนวนไม่น้อยซึ่งดำรงชีวิตตามแบบสังคมเมืองปัจจุบัน แม้จะมีความผูกพันกับสายสก..ลอยู่อย่างมาก แต่ก็เลือกที่จะไม่ใช้คำเรียกขานตามแบบโบราณประเพณี : น๒.เจ้านาย,ผู้เป็นใหญ่,ผู้มีเชื้อสายมาจากกษัตริย์, ผู้มีเชื้อสายมาจากเจ้าหลวงผู้ปกครองในล้านนา น๓.คำลงท้ายประโยคเพื่อแสดงความอ่อนน้อม ปัจจุบันมักใช้เฉพาะเพศหญิง เช่น กิ๋นแล้วเจ้า - กินแล้วค่ะ, บ่เอาเจ้า - ไม่เอาค่ะ,ยินดีจ้าดนักเจ้า - ขอบคุณมากค่ะ; ยุคก่อนชายก็ใช้กับเจ้านายและพระเถระด้วย