| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| ยุ้ม | ยุ้ม | [ยุ้ม] | ก.ขมิบ,กระหมิบ - |
| วาดธนู | วาฯดฯธนู | [วาดธนู] | ก.เงื้อธนู,ยกธนูขึ้นเล็งยิง |
| น้ำหัว | นาฯห฿วฯ | [น้ำหัว] | น.สิ่งที่ดีที่สุดของสิ่งนั้นๆ เช่น น้ำหัวกะทิ ว.สิ่งแรก,ครั้งแรก,คราว แรก,อย่างแรก,ก่อนผู้อื่น เช่น กิ๋นน้ำหัว - กินก่อนคนอื่น(สำหรับสิ่งนั้น) |
| ยำยอดบ่าม่วง | ยำยอฯดบ่าฯม่วฯง | [ยำยอดบ่าม่วง] | น.ใบมะม่วงอ่อนคลุกขยำกับเครื่องปรุง มักใช้ปลากระป๋องเป็นส่วนผสมของเครื่องปรุงด้วย |
| ต๋อนควาย | ตอฯร | [ตอนฅวาย] | ก.ทำหมันควาย |
| เจ้าบ้าน | เจั้านาฯยฯ | [เจ้านาย] | น.เรียกผีที่มาเข้าทรงว่า ผีเจ้านาย |
| สืบหอแตนเฮือน | สืปฯหํอฯแทนฯเริอฯร | [สืบหอแทนเรือน] | ดู...สืบเข้าสืบของ |
| ถมถอง | ถ฿มฯถอฯง | [ถมถอง] | ว.ดาษดื่น,มากมาย |
| เป๋นม่วนเป๋นงัน | เปนฯม่วฯรเปนฯงันฯ | [เปนม่วนเปนงัน] | ว.สนุกสนานมาก |
| ดอกขะยง | ดอฯกขะย฿งฯ | [ดอกขะยง] | น.ดอกประยงค์ ภาษาถิ่นเหนือเรียก ''ดอกขะยง''; ประยงค์ หรือ ขะยง - เป็นไม้พุ่มกึ่งยืนต้นขนาดเล็ก ทรงพุ่มทึบค่อนข้างกลม สูงประมาณ 2-5 เมตร เปลือกเรียบสีเทา, ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกออกเรียงสลับ รูปรีหรือรูปไข่กลับ โคนแหลมปลายมน, ดอกออกเป็นช่อ ยาวประมาณ 5 ซ.ม.ออกตามซอกใบและปลายกิ่ง ในแต่ละช่อมีดอกขนาดเล็กมากกว่า 10 ดอก สีเหลือง มี 6 กลีบ รูปทรงกลมคล้ายไข่ปลา ซ้อนกันไม่บานออก กลิ่นหอมแรงลอยไปไกล แม้แห้งก็ยังหอมอยู่ ออกดอกตลอดปี ส่งกลิ่นหอมตลอดวัน, ผลทรงกลมรี ขนาด 1-1.2 ซ.ม. ผลอ่อนสีเหลืองอ่อน เมื่อสุกเป็นสีแดงเข้มเกือบดำ มีเมล็ดสีน้ำตาล 1-2 เมล็ด: ราก ใบ ดอก มีสรรพคุณเป็นสมุนไพร |