พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
บ่าเก๋งเค็งบ่าฯเกงฯเฅังฯ[บ่าเกงเฅ็ง]น.กระเจี๊ยบแดง หรือ กระเจี๊ยบเปรี้ยว ถิ่นล้านนาเรียก ''บ่าเก๋งเค็ง'': กระเจี๊ยบแดง หรือ บ่าเก๋งเค็ง - ไม้ล้มลุกลำต้นเป็นทรงพุ่ม สูงประมาณ 1-2.5 เมตร แตกกิ่้งก้านตั้งแต่โคน ต้นอ่อนสีเขียว เมื่อแก่ทั้งลำต้น ก้าน และใบ สีแดงม่วง เปลือกลำต้นบางเรียบลอกออกเป็นเส้นได้ ใบเดี่ยวรูปหอก ยาวประมาณ 7-13 ซ.ม. โคนมน ปลายแหลม ดอกออกเป็นดอกเดี่ยว ออกตามซอกใบตั้งแต่โคนถึงปลายกิ่ง สีแดงเข้มหรือม่วง ผลรูปไข่กลมรี ยาวประมาณ 2.5 ซ.ม. มีกลีบเลี้ยงสีแดงสดหุ้มโดยรอบ กลีบเลี้ยงและกลีบดอกนิยมนำมาต้มทำ ''น้ำกระเจี๊ยบ'' ให้รสเปรี้ยว ใบ ยอดอ่อน ดอก เมล็ด มีรสเปรี้ยวใช้ชูรสอาหาร ; ส้มปู๋ ก็ว่า
อู่ลูกโป่งอู่ลูกโป่฿งฯ[อู่ลูกโป่ง]ก.เป่าลูกโป่งให้พอง; ปึ๋งลูกโป่ง ก็ว่า
ซะเข้าซะเขั้า[ซะเข้า]ก.ซะข้าว - ล้างข้าวที่หม่าให้หมดกลิ่นน้ำข้าวมวกก่อนนำ ไปนึ่ง;ส๋ะเข้า,ฮะเข้า ก็ว่า
ฮางรางฯ[ราง]น.ราง - ไม้หรือวัสดุชนิดอื่น ที่ทำเป็นร่องรูปยาวๆ
ส้มๆหวานๆส฿มฯๆ หวฯานฯๆ[ส้มๆ หวานๆ]ว.อมเปรี้ยวอมหวาน
โผ้งเผ๋าะโผ้งฯโผอฯะ[โผ้งเผ๋าะ]ดู...ผ้งเผ๋าะ
เป๋น..รเปนฯเวรฯ[เปน..ร]ก.ผูกพยาบาท
อมอ฿มฯ[อม]ก.เอาของใส่ปากแล้วหุบไว้ไม่กลืนลงไป
พะวันเกิดระฯพวันฯเกิดฯ[พระวันเกิด]น.พระพุทธรูปปางต่างๆ ที่ผู้เกิดในแต่ละวันพึงถือเอาเป็นพระพุทธรูปประจำตัว; ดู...ในภาคผนวก
เหินเสียงเหินฯสยฯง[เหินเสียง]ก.ขึ้นเสียงสูงเวลาร้องเพลง หรือเทศน์ เป็นต้น

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่