พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
เรียกขวัญควาย	รยฯกขัวฯญฅวฯายฯ	[เรียกขวัญฅวาย]	ก.เรียกขวัญควาย ภาษาถิ่นล้านนาเรียก ''ฮ้องขวัญควาย''; ดู...ฮ้องขวัญควาย
ลอน	ลอฯร	[ลอน]	ว.น่าจะ,อาจจะ สัน.หากว่า,แม้นว่า มักใช้ในรูปปฏิเสธ เช่น เข้าต๋กดิน บ่ลอนเป๋นหย้า - เมื่อปลูกข้าวแล้ว ข้าวนั้นคงจะไม่กลายเป็นหญ้า
แถมน่อย	แถมฯน่อฯยฯ	[แถมน่อย]	ว.อีกนิด,อีกสักนิด,อีกหน่อย; แถมหน้อย ก็ว่า
หน้าแดง	ห้นฯาแดงฯ	[หน้าแดง]	น.ใบหน้าที่แสดงความรู้สึกรุนแรง เช่นโกรธจัดหรืออายมาก เป็นต้น; หน้าแดงตึ่งแดงตั่ง ก็ว่า
เหล้าน้ำขาว	เหั้ลฯานาฯขาวฯ	[เหล้าน้ำขาว]	น.สาโท หรือเหล้าหมัก - ข้าวเหนียวนึ่งสุกล้างเมือก ออกให้หมด คลุกกับแป้งเหล้าที่บดละเอียด ใส่ภาชนะแช่ในน้ำเย็นที่ต้มสุกทิ้งไว้ประมาณ ๕-๗ วัน กรองด้วยผ้าขาวสะอาด ดื่มได้ทันที ถ้าเก็บไว้นานๆ เรียกเหล้าเดือน
ต่อง	ต่อฯง	[ต่อง]	น.เข็ดด้ายหรือไจด้าย; เรียกผ้าขาวม้าว่า ผ้าต่อง
ไซ้หมั๋ดหมา	ไซ้หัมฯดหมฯา	[ไซ้หมัดหมา]	ก.เอา หมัดออกจากตัวสุนัข
ผีเสื้อบ้าน	ผีเสิ้อฯอบ้าฯนฯ	[ผีเสื้อบ้าน]	น.อารักษ์ ประจำหมู่บ้าน คือวิญญาณของเจ้าผู้ครองบ้าน ซึ่งชาวบ้านปลูกศาลแล้วเชิญวิญญาณนั้นมาสิงสถิตอยู่ เรียกว่า "หอเสื้อบ้าน" เชื่อกันว่า "เสื้อบ้าน" จะช่วยปกป้องให้หมู่บ้านนั้นให้แคล้วคลาดจากสิ่งชั่วร้ายต่างๆ ตามปกติทุกปีจะมีการเซ่นไหว้ด้วยหัวหมู ไก่ต้มทั้งตัว เหล้าขาว เหล้าแดง ดอกไม้ธุปเทียน เป็นต้น ในช่วงฤดูกาลก่อนเข้าพรรษา เพื่อขอให้ ผีเสื้อบ้าน คุ้มครองปกปักรักษาผู้คนในหมู่บ้านให้อยู่เย็นเป็นสุข; ผีหมู่บ้าน ก็ว่า
เป๋นหมาด	เปนฯหมฯาดฯ	[เปนหมาด]	ว.มีรอยที่ขึ้นเป็นแนวอย่างรอยไม้เรียว
อยฺู่เต๊าแจ้ง	อยฯู่เทั้าฯแจ้งฯ	[อฺยฺู่เท้าแจ้ง]	ดู...อยู่จ๋นแจ้ง