พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
หน้าสอกกอกห้นฯาสอฯกกอฯก[หน้าสอกกอก]ว.หน้าที่ไม่น่าไว้ใจ
เจิ๋งเจิงฯ[เจิง]น.คุ้ม,ราชวัง,เรือนหลวง ว.ยิ่งใหญ่
แมงดาแมงฯดา[แมงดา]น.แมลงชนิดหนึ่งที่มีขา ๓ คู่เหมือนแมลงชนิดอื่นๆ แต่ว่าขาแต่ละคู่จะมีลักษณะไม่เหมือนกัน และทำหน้าที่ต่างกัน ขาคู่หน้า มีฐานขาและต้นขาใหญ่แข็งแรง ทำหน้าที่ในการจับเหยื่อ ขาคู่กลาง ทำหน้าที่ในการเดินหรือวิ่ง ขาคู่หลัง ปล้องขาแบนคล้ายใบพายเพื่อช่วยในการว่ายน้ำ
งัวถ่าวง฿วฯถ่าวฯ[งัวถ่าว]น.วัวรุ่นหนุ่ม,รุ่นสาว
สาบผิ๋ดสาปฯผิดฯ[สาบผิด]ก.อาการที่เกิดขึ้นกับหญิงที่อยู่ไฟ (แม่ก๋ำเดือน) หลังคลอดบุตร เช่น เวียนหัว อาเจียร ท้องเสีย ผะอืดผะอม จุกเสียดแน่นท้อง เป็นต้น เมื่อได้รับกลิ่นต่างๆ ที่ไม่ถูกกับเลือดลม เช่นกลิ่นอาหารประเภทปิ้ง กลิ่นดอกไม้ กลิ่นน้ำอบน้ำหอม ธูปเทียน แม้ว่ากลิ่นเหล่านี้คนทั่วไปบอกว่าหอมก็ตาม แต่แม่ก๋ำเดือนบอก ว่าเหม็น รวมถึงกลิ่นเผาขยะภายในบ้านก็ไม่ควรให้ได้กลิ่นเช่นกัน
เป๋นเจื่อเปนฯเจิ่อฯอ[เปนเจื่อ]ก.เป็นบ่อยๆ
เป๋นแก่บ้านเปนฯแก่บ้าฯนฯ[เปนแก่บ้าน]น.เป็นผู้ใหญ่บ้าน; เป๋นป้อหลวง ก็ว่า
เบาโหย้งเบัาฯโห้฿ยฯง[เบาโหย้ง]ว.เบามาก ใช้กับของสิ่งใหญ่ที่มีน้ำหนักเบา เช่น กระสอบงิ้วเบาโหย้ง - กระสอบบรรจุนุ่นเบามาก; เบาโหย้งๆก็ว่า. ถ้าเป็นของเล็กใช้ เบาหย้องๆ
อู้เอนอู้เอนฯ[อู้เอน]ดู...อู้อวด
ผีเมงผีเมงฯ[ผีเมง]น.ผีบรรพบุรุษของชนเผ่ามอญ หรืออาจเป็นบรรพบุรุษของคนเผ่าไทยวนก็ได้ ในแต่ละปีจะมีการฟ้อนสังเวยบรรพบุรุษในช่วงหน้าแล้งก่อนทำนา พิธีฟ้อนผีเม็งจะมีกระบอกปลาร้าสีดำหรือสีคล้ำแขวนไว้หน้า "ปราสาท" ที่ทำพิธีเสมอภายในปราสาทจะมีการสุมไฟตั้ง หม้อปรุงอาหารตลอดเวลา ผู้ฟ้อนผีเมงจะต้องโหนผ้าทั้งเริ่มและเลิกการฟ้อน

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่