พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
น้อยโหน่ง	น้อฯยฯโห่฿นฯง	[น้อยโหน่ง]	น.น้อยโหน่ง ภาษาถิ่นเหนือเรียก ''บ่าหนุนแฮ้ง''; ดู...บ่าหนุนแฮ้ง
ฮมควัน	ร฿มฯฅัวฯร	[รมควัน]	ก.รมด้วยควัน
ไม้ลมแล้ง	ไม้ล฿มฯแล้งฯ	[ไม้ลมแล้ง]	น.ราชพฤกษ์ มีการเรียกชื่อแตกต่างกันออกไปในแต่ละท้องถิ่น ส่วนใหญ่เรียกราชพฤกษ์ว่า ''คูน'' เนื่องจากจำง่ายกว่า แต่มักจะเขียนผิดเป็น ''คูณ'' ราชพฤกษ์เป็น ''ดอกไม้'' และ ''ต้นไม้'' ประจำชาติของ''ประเทศไทย'' ถิ่นภาคเหนือเรียก ''ลมแล้ง'' ราชพฤกษ์มีความเกี่ยวข้องกับประเพณีชาวไทยมาอย่างช้านาน เพราะเป็นไม้มงคลนาม ใช้ในการประกอบพิธีสำคัญๆ ต่างๆ หลายพิธี เช่นพิธีลงเสาหลักเมือง ใช้ทำยอดธงชัยเฉลิมพล เป็นต้น: - ราชพฤกษ์ หรือ ลมแล้ง เป็นไม้ยืนต้นผลัดใบ ขนาดเล็กถึงกลาง มีความสูงของลำต้นได้มากกว่า ๑๒ เมตร แตกกิ่งในระดับต่ำ ทอดกิ่งในแนวตั้งขึ้นด้านบน ทรงพุ่มโปร่งแบนกว้าง เปลือกลำต้นสีเทา ดอกราชพฤกษ์(ดอกคูน) สีเหลืองซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของชาติไทย เป็นสัญลักษณ์แห่งพระพุทธศาสนา ออกเป็นช่อ ยาวประมาณ 20-25 ซ.ม. กลีบรูปไข่ 5 กลีบ ผลมีลักษณะเป็นฝักรูปทรงกระบอกเกลี้ยง ยาวประมาณ 20-60 ซ.ม. เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2-2.5 ซ.ม. เมื่อแก่จัดจะเป็นสีดำ แขวนลงมาจากกิ่ง ในฝักมีเมล็ดสีน้ำตาลแบนๆ อยู่ในช่องว่างตามแนวยาวของฝัก ช่องละ ๑ เมล็ด
ปอดดิน	ปอฯดดิ	[ปอดดิน]	น.ผักปอดดิน - ผักปอดที่ขึ้นตามบนบก
แอกคอ	แอกฯฅํอฯ	[แอกฅอ]	ก.ไม้ทำเป็นรูปโค้งรับด้านบนคอวัวหรือควายคู่กับแอกอ้อม ที่มีเชือกร้อยห้อยอยู่ด้านล่าง เพื่อใช้ไถนาหรือเทียมเกวียน
น้ำซ่วยหน้าผี	นาฯซ่วฯยฯห้นฯาผี	[น้ำซ่วยหน้าผี]	น.น้ำล้างหน้าศพ - น้ำมะพร้าวห้าวผ่าให้รดลงหน้าศพก่อนเผา
หอกโจก	หอฯกโจ฿กฯ	[หอกโจก]	น.หอกซัด - หอกด้ามสั้น ไช้พุ่งหรือซัดไป
จ๊ะไจ้	ชไจ้	[ชะไจ้]	ว.เป็นไปเรื่อยๆ,บ่อยๆ,เนืองๆ; ไจ้ๆ ก็ว่า เช่น กะตำบุญหื้อตานไปจ๊ะไจ้ - ทำบุญให้ทานไปเรื่อยๆ
จั๋กคู	จักฯฅู	[จักฅู]	น.สาคู - น๑.ปาล์มชนิดหนึ่ง ใบใช้ม..หลังคา ลำต้นในระยะออกดอกให้แป้งสาคู ผลกินได้ น๒.ไม้ล้มลุก มีลำต้นเป็นหัวอยู่ใต้ดินใช้ทำแป้งและต้มกินได้ เส้นใยในลำต้น(หัว)เหนียวใช้ทำเชือกได้
หนอง	หนฯอฯง	[หนอง]	น๑.หนอง - แอ่งน้ำที่ใหญ่กว่าบวก ทั้งที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ หรือคนขุด น๒.เลือดเสียที่กลายเป็นสีขาว ข้นที่กลัดอยู่ตามแผลและฝี น๓.เรียก ผักกระเฉดว่า ผั๋กหนอง,ผั๋กหล๋ะหนอง