พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
เจ้าคุณเจั้าคุณ[เจ้าคุณ]น๑.(โบ;ปาก) คำเรียกผู้มีบรรดาศักดิ์ตั้งแต่ชั้นพระยาขึ้นไป ถ้ามีบรรดาศักดิ์เป็นพระ เรียก(ปาก) คุณพระ น๒.(ปาก) คำเรียกพระภิกษุที่มีสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะ ตั้งแต่พระราชาคณะชั้นสามัญขึ้นไปถึงชั้นพรหม ส่วนชั้นรองสมเด็จ และสมเด็จ เรียก(ปาก)ว่า เจ้าพระคุณ
หายใจ๋ฝืดหายฯไจฝืดฯ[หายใจฝืด]ก.หายใจไม่สะดวก
พะคูบาระฯพระฯคูบาฯ[พระครูบา]ดู...ครูบา
ป๋าขาวปลฯาขาวฯ[ปลาขาว]น.ปลาสร้อยขาว - ปลาน้ำจืดขนาดเล็ก อยู่ในวงศ์ปลาตะเพียน ลำตัวเพรียวยาวประมาณ ๑๐-๒๐ ซม. แบนข้าง หัวโตและกลมมน ปากเล็กอยู่เกือบจะสุดจะงอยปาก กึ่งกลางของริมฝีปากมีปุ่มกระดูกยื่นออกมา เกล็ดมีขนาดใหญ่ ลำตัวสีเงินอมเทา เหนือครีบอกมีจุดสีคล้ำ ครีบหลังเล็ก ไม่มีหนวด หากินรวมกันเป็นกลุ่ม แต่ละกลุ่มมีจำนวนไม่มากนัก
ไม้แหม้นไม้แห้มฯร[ไม้แหม้น]ดู...ไม้ส้าว
หนวกหูหนฯวฯฯกหู[หนวกหู]ก.มีเสียเซ็งแซ่อื้ออึงจนรำคาญ
ตาวทาฯวฯ[ทาว]ก.กวน,คน,ช้อนขึ้นหรือตักขึ้นจากน้ำ
พะอุ๋ปป๋ะคุตระฯพ³บบฯฯฅุต[พระอุปปฅุต]น.พระอุปคุต - ชื่อพระอรหันตขีณาสพ พุทธสาวกในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช ประมาณ ๒๑๘ ปี หลังพุทธปรินิพพาน ท่านสำเร็จอภิญญาต่างๆจนสามารถแสดงอภินิหารได้ ท่านดำเนินชีวิตแบบมักน้อยสันโดษ เนรมิตก..ฏิแก้วขึ้นในท้องทะเลหลวง ลงไปประจำอยู่ที่นั่นตลอดเวลา เมื่อมีเหตุเภทภัยขึ้นในพระศาสนา หรือเมื่อมีพิธีกรรมใหญ่ๆ หรือมีผู้นิมนต์ ท่านก็จะขึ้นมาช่วยเหลือด้วยความเต็มใจเสมอ ชาวพุทธในล้านนาเคารพนับถือพระอุปคุตเป็นอย่างยิ่ง เชื่อว่าพระอุปคุตยังมีชีวิตอยู่ เมื่อมีงานใหญ่ๆ เช่นงานฉลองถาวรวัตถุ (ปอยหลวง) เป็นต้น มักจะนิมนต์ท่านขึ้นมาจากแม่น้ำ เพื่อช่วยคุ้มครองรักษาความสงบในงาน และถึงกับมีประเพณีตักบาตรพระอุปคุตใน "วันเปงปุ๊ด" ดู...เปงปุ๊ด
อยฺู่เต๊าแจ้งอยฯู่เทั้าฯแจ้งฯ[อฺยฺู่เท้าแจ้ง]ดู...อยู่จ๋นแจ้ง
บ่ก..้มบ่ปอบกุ้มบพํอฯ[บ่ก..้มบ่พอ]ดู...บ่ก..้ม

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่