พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
จี๋ก..๊ก	จีคุก	[จีคุก]	น.จี๋ก..๋ก - ดอกที่กำลังตูมช่อสั้นๆ ของต้นก..๊ก (จี๋ หมายถึง ตูม,แรกรุ่น,แรกแย้ม เช่น จี๋ดอก-ดอกที่กำลังตูม, สาวจี๋-สาวแรกรุ่น) ที่แทงจากเหง้าโผล่ขึ้นจากใต้ดินระหว่างกลางหรือรอบๆ กอก..๊ก ลักษณะเป็นช่อสั้นๆ ปลายแหลมสีน้ำตาลแดงอมชมพู มีกาบหุ้มรอบๆ นิยมใส่แกงเห็ด แกงแค ลวกหรือสดจิ้มน้ำพริก สำหรับตำมะม่วง ถ้าไม่มีจี๋ก..๊กเป็นเครื่องเคียง จะขาดรสชาติไปมาก; ดู...ก..๊ก
เอื้อง มอนไข่	เอิ้อฯงมอฯรไข่	[เอื้องมอนไข่]	น.เอื้องมอนไข่ - กล้วยไม้อิงอาศัย สูง 30-50 ซ.ม. ลำต้นรูปแท่งดินสอกลม ขนาด 2-2.5 ซ.ม. ยาว 25-50 ซ.ม. ผิวมีร่องตื้นตามยาว, ใบรูปรีกว้าง 4-5 ซ.ม. ยาว 8-12 ซ.ม. แต่ละลำมี 2-5 ใบ มักจะทิ้งใบเมื่อผลิดอก, ดอกเป็นพวง ออกตามข้อ ห้อยลง ยาว 20-30 ซ.ม. กลีบเลี้ยงและกลีบดอกสีขาว กลีบปากสีเหลืองเข้ม ขนาดใหญ่ มีขนนุ่ม ขอบกลีบหยักละเอียด มีดอกย่อยจำนวนมาก ดอกบานเต็มที่่กว้าง 2-2.5 ซ.ม. มีกลิ่นหอม พบตามป่าดิบเขาทางภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ออกดอกช่วงเดือนก..มภาพันธ์-มีนาคม
ไต่ขอบมูลี	ไต่ขอฯปฯฯมูลี,-ขอฯบ--	[ไต่ขอบมูลี]	สำ.ไต่ขอบบุหรี่ - กรรมติดตามตัว ถ้าไม่ใช้ก็ไม่หมดกรรม หนีกรรมไม่พ้น อย่างเป็นหนี้ ถ้าไม่ใช้หนี้ก็ไม่หมดหนี้
มานอ่อน	มานฯอ่อฯร	[มานอ่อน]	น.หญิงตั้งครรภ์ได้ประมาณ ๑-๓ เรียกว่า "แม่มานอ่อน" เชื่อว่าการได้ร่วมเพศเสพสุขกับหญิงที่มีครรภ์อ่อน จะมีความสุขสนุกเพลิดเพลินเฉกเช่นได้กิน "ลาบฟาน" หรือลาบเนื้อเก้งซึ่งอร่อยที่สุด ดังคำพังเพยว่า "ลาบฟานแม่มานอ่อน"
ขี้โม้	ขี้โม้	[ขี้โม้]	ก.พูดโกหก,พูดไม่มีความจริง ขี้ลม ก็ว่า
ห้าน	ห้านฯ	[ห้าน]	ก.กะเผลก - เดินไม่ปกติ เอนไปข้างใดข้างหนึ่ง
ต๋ายพาย	ตายฯระฯพายฯ	[ตายพราย]	ก.แม่ลูกอ่อนตายหลังจากคลอดลูกใหม่ๆด้วยสาเหตุอันเกิดแต่การคลอดลูก, ต้นไม้ตายยืนต้น
ลากแค่งลากขา	ลากฯแฅ่งฯลากฯขา	[ลากแฅ่งลากขา]	ก.ลากแข้งลากขา, เดินไม่สะดวก
หลม หลว่าย	ห฿ลฯมห่ลฯวฯายฯ	[หลมหลว่าย]	ว.หลวมมาก,สะดวก,ไม่มีติดขัด
หน่อแจ้โป่ง	หนฯอฯแช่โป฿งฯ	[หน่อแช่โป่ง]	น.หน่อไม้ไผ่ที่ทำให้สุกด้วยการแช่ในน้ำพุร้อน; หน่อต้มโป่ง ก็ว่า