| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| ขี้ไก่แอ่งแจ๊ะ | ขี้ไก่แอ่งฯแชะ | [ขี้ไก่แอ่งแชะ] | น.ขี้ไก่เละ |
| ก..๊ดเข้า | คุดเขั้า | [คุดเข้า] | ก.ตักข้าว |
| ข้างหย้าง ออกเสียง ข้างหยฺ้าง | ข้างฯอยฯางฯ | [ข้างอฺยฺ้าง] | ว.ลักษณะของคนหรือสิ่งของที่ผอมสูงมีขนาดไม่ใหญ่โตนัก |
| ตางล้อ | ทาฯงฯลํอฯ | [ทางล้อ] | น.ทางเกวียน |
| ก้องถ๋บ | ก้ลฯอฯงถ฿ปฯ | [กล้องถบ] | น.ฉับโผง - เครื่องเล่นของเด็ก ทำด้วยกระบอกไม้ไผ่เล็กๆ เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๑.๕ ซ.ม. ยาวประมาณ ๑ ฟุต มีแกนกระทุ้ง ใช้ก้อนกระดาษเปียก หรือก้อนใบไม้ดิบ หรือผลไม้เช่นเมล็ดผักปลังขนาดพอดีกับรูเป็นกระสุน เมื่อดันแกนกระทุ้งทำให้กระสุนระเบิดออกไปมีเสียงดัง;ก้องถ็๋อบ,ก้องต็๋อบ,บอกต็๋อบ,บอกถ๋บ ก็ว่า |
| ตอกเส้น | ตอฯกเส้นฯ | [ตอกเส้น] | ก.การรักษาโรคที่เกิดจากเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อตึงหรือแข็งตัวเกินไป เช่น เส้นทับกระดูก อัมพฤกษ์ ปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อ เป็นต้น โดยหมอเมืองใช้น้ำมัน (ที่ได้จากการเคี่ยวสมุนไพรหลายชนิดรวมกัน เช่น น้ำมันเลียงผา กระดูกงูเหลือม กระวาน เป็นต้น) ทาบริเวณที่จะรักษา ตอกเส้นด้วยไม้ตอกตามจุดต่างๆ ที่มีอาการ พร้อมกับเสกคาถาบนหัวค้อน เป็นระยะๆ สลับกับการตอก |
| ป๋งเข้า | ป฿ลฯงเขั้า | [ปลงเข้า] | ก.ปลงข้าว - ยกข้าวเหนียวที่นึ่งสุกแล้วจากไหข้าวเทลงใน "โก๋ะเข้า" แล้วใช้ไม้พายเล็กๆ พลิกข้าวกลับไปมา เพื่อระบายความร้อนและไม่ให้เนื้อข้าวยึดแน่นติดกัน ก่อนที่เก็บไว้ในภาชนะ เช่น "แอ๋บเข้า"; ป๋งไหเข้า ก็ว่า |
| จิ๋ก | จิกฯ | [จิก] | น.ยอด,ปลาย,ส่วนสูงสุด เช่น จิ๋กดอย-ยอดดอย, จิ๋กธาตุ-ยอดเจดีย์ |
| ส้วงแขน | ส้วฯงแขนฯ | [ส้วงแขน] | น.ช่วงแขน,ระยะเอื้อม - ระยะจากไหล่ไปสู่ปลายนิ้วมือ มีความยาวประมาณ ๖๕-๗๐ ซ.ม. ใช้แทนตลับเมตรได้ในคราวจำเป็น เช่นตอนเด็กๆ ทุกคนเคยแตะไหล่เพื่อนตอนจัดแถวหน้าเสาธง เป็นต้น |
| อวดดี | อวฯดดี | [อวดดี] | ก.อวดดี - ทะนงตนว่าตัวดี,ถือดี,แสดงให้เห็นว่าตนเองดีแต่ไม่เป็นเช่นนั้น |