พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ขัวเหล็๋ก	ข฿วฯเหัลฯก	[ขัวเหล็ก]	น.สะพานที่มีโครงสร้างและส่วนประกอบอื่นๆ ทำด้วยเหล็กล้วนๆ ภาษาถิ่นล้านนาเรียก ''ขัวเหล็๋ก'' เช่น สะพานนวรัฐ เป็นสะพานข้ามแม่น้ำปิงแห่งแรก อยู่ใจกลางเมืองเชียงใหม่ ระหว่างฝั่งตะวันออกจากย่านสันป่าข่อยไปยังฝั่งตะวันตกย่านท่าแพ ครั้งแรกสร้างด้วยไม้สักทั้งหมดเมื่อ พ.ศ.2433 ตั้งชื่อว่า ''สะพานนวรัฐ'' เพื่อเป็นเกียรติแก่ เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าหลวงเชียงใหม่องค์ที่ 9 (องค์สุดท้าย), ปี พ.ศ.2464 ได้รื้อสะพานไม้สักเดิมแล้วสร้างสะพานเหล็กขึ้นแทน(ชาวบ้านเรียก ขัวเหล็๋ก) เปิดใช้งานปี พ.ศ.2466, จนกระทั่งปี พ.ศ.2509 มีการรื้อสะพานเหล็กออก แล้วสร้างขึ้นใหม่เป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก ดังที่เห็นในปัจจุบัน เปิดใช้อย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ.2510 นับเป็นการสร้างสะพานนวรัฐครั้งที่ 3 คือ สร้างด้วย ไม้สัก-เหล็ก-คอนกรีตเสริมเหล็ก ส่วนสะพานเหล็ก(ขัวเหล็๋ก)เดิมนำวัสดุทั้งหมดไปสร้างใหม่ด้านทิศใต้ห..างจากที่่เดิมประมาณ 400 เมตร
หนีบ	หีนฯบ,หีนฯ	[หนีบ]	ก.ทับ,หนีบ - คีบหรือบีบให้แรงด้วยของที่เป็นง่าม เช่น คีม หรือนิ้วมือ
ต๊องไก้ต๊องปอง	ท้อฯงไค่ท้อฯงพอฯง	[ท้องไค่ท้องพอง]	ว.ท้องอืด - ภาวะที่ท้องเกิดอาการแน่นเนื่องจากมีแก๊สในกระเพาะอาหาร จนทำให้ท้องดูมีลักษณะบวม.
สะหยอง	สยฯๆอฯฯง	[สยอง]	น.เรียกเชือกที่ร้อย ใบลานเข้าเป็นปึก เช่น คัมภีร์ใบลาน ว่าสายสะหยอง ก.เหาะ - บินไปในอากาศด้วยกำลังฤทธิ์,กระโดดลอยตัว,โลดขึ้น
หญ้าสะลาบหลวง	ห้ยฯาสลาปฯหลฯวฯง	[หย้าสะลาบหลวง]	น.กกช้าง
กาถาข่ามสีนาด	คาฯถาข่ามฯสีนาฯดฯ	[คาถาข่ามสีนาด]	น.คาถาเสกเป่าเพื่อให้อยู่ยงคงกระพันจากอาวุธปืน ,ปืนยิงไม่ออก
หลอนเยียะ	หลฯอฯรเยยฯะ	[หลอนเยียะ]	ก.แอบกระทำการสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยไม่มีใครรู้
จ๊ะเหยือง	ชเหิยฯอฯง	[ชะเหยือง]	ก.กระอักกระอ่วน,คลื่นไส้,รังเกียจ
น้ำพิกน้ำปู๋	นาฯระฯพิกฯนาฯปู	[น้ำพริกน้ำปู]	น.น้ำพริกที่ใช้น้ำพริกหนุ่มโขลกรวมกับน้ำปูเพื่อชูกลิ่นและรส นิยมกินกับหน่อไม้ต้มและผักนึ่ง; ดู...น้ำปู๋ และ น้ำพิกหนุ่ม ประกอบ
ตะพาบน้ำ	ตะพาปฯนาฯํ้	[ตะพาบน้ำ]	น.ตะพาบน้ำ ภาษาถิ่นเหนือเรียก ''ป๋าฝา''; ดู...ป๋าฝา