| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| ฮ้อนแต๋ะฮ้อนแต๋น | ร้อฯรแตะร้อฯรแตนฯ | [ร้อนแตะร้อนแตน] | ว.ร้อนจนทนไม่ไหว |
| มื่อหล้าเมื่อลูน | เมิ่อฯอห้ลฯาเมิ่อฯอลูร | [เมื่อหล้าเมื่อลูน] | ว.ทีหลัง,สุดท้าย |
| หยิ๋บม..หลังคา | อยฯปฯมุงหัลฯงฅา | [อฺยฺิบม..หลังฅา] | ก.เย็บม..หลังคา - ใช้ลวดหรือด้ายเย็บแผ่นกระดาษตามแนวกึ่งกลาง เพื่อพับประกอบเข้าเป็นเล่มสมุดหรือหนังสือ; หยิ๋บอ๋ก ก็ว่า |
| ดอกขะยง | ดอฯกขะย฿งฯ | [ดอกขะยง] | น.ดอกประยงค์ ภาษาถิ่นเหนือเรียก ''ดอกขะยง''; ประยงค์ หรือ ขะยง - เป็นไม้พุ่มกึ่งยืนต้นขนาดเล็ก ทรงพุ่มทึบค่อนข้างกลม สูงประมาณ 2-5 เมตร เปลือกเรียบสีเทา, ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกออกเรียงสลับ รูปรีหรือรูปไข่กลับ โคนแหลมปลายมน, ดอกออกเป็นช่อ ยาวประมาณ 5 ซ.ม.ออกตามซอกใบและปลายกิ่ง ในแต่ละช่อมีดอกขนาดเล็กมากกว่า 10 ดอก สีเหลือง มี 6 กลีบ รูปทรงกลมคล้ายไข่ปลา ซ้อนกันไม่บานออก กลิ่นหอมแรงลอยไปไกล แม้แห้งก็ยังหอมอยู่ ออกดอกตลอดปี ส่งกลิ่นหอมตลอดวัน, ผลทรงกลมรี ขนาด 1-1.2 ซ.ม. ผลอ่อนสีเหลืองอ่อน เมื่อสุกเป็นสีแดงเข้มเกือบดำ มีเมล็ดสีน้ำตาล 1-2 เมล็ด: ราก ใบ ดอก มีสรรพคุณเป็นสมุนไพร |
| ป่า | ป่า | [ป่า] | น.บริเวณที่มีต้นไม้ขึ้นหนาแน่นติดต่อกันเป็นผืนใหญ่ มีชื่อเรียกตามชนิดของพรรณไม้หลักที่ขึ้น |
| จ๋าลวงสุ๋ด | จาลวฯงสุด | [จาลวงสุด] | ก.พูดจนถึงที่สุด,ท้ายที่สุด ว.ประการสุดท้าย : ภาษิตล้านนา "งัวควายจ๊างม้า ต๋ายแล้วเหลือหนัง ดูกเขาขนยัง เอาใจ๊ก๋ารได้ จาลวงสุ๋ด ขี้ห..าในไส้ คนยังกิ๋นลำอิ่มต๊อง" |
| หม๋ดเขี้ยวหม๋ดงา | ห฿มฯดข้ยฯวห฿มฯดงา | [หมดเขี้ยวหมดงา] | ว.(สำ) หมดอำนาจวาสนา, หมดอิทธิพล, สิ้นฤทธิ์. |
| ถองแก่น | ถอฯงแก่นฯ | [ถองแก่น] | ว.ถี่ถ้วน,ลึกซึ้ง,ถึงที่สุด |
| ผางไถ | ผางฯไถ | [ผางไถ] | น.ผาลไถ - แผ่นเหล็กที่ใช้ไถดิน [ส่วนที่เป็นคันไถ เรียก ง้อนไถ] |
| มันต้าง | มันฯต้างฯ | [มันต้าง] | น.มันสำปะหลัง ภาษาไทยภาคเหนือเรียก ''มันต้าง'': มันสำปะหลัง หรือ มันต้าง - เป็นไม้พุ่ม ลำต้นเป็นข้อๆ สูงประมาณ ๑-๕ เมตร มีรากสะสมอาหารเป็นหัวยาว ลำต้นเปราะ ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงเวียนสลับรอบลำต้น ลักษณะรูปโล่ ขอบใบแยกเป็นแฉกประมาณ ๓-๙ แฉก เว้าลึกเกือบถึงโคนใบ มีดอกตัวผู้และตัวเมียอยู่บนต้นเดียวกัน แต่แยกกันอยู่คนละดอกในช่อเดียวกัน เป็นพืชที่ใช้ประโยชน์ได้ทุกส่วน ตั้งแต่ยอดไปจนถึงหัวมัน เพื่อการบริโภคเป็นอาหารมนุษย์ และอาหารสัตว์ รวมถึงใช้แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ในอุตสาหกรรมต่างๆ |