พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
สูนอ้านสูนอาน	สูรอ้านฯสูรอานฯ	[สูนอ้านสูนอาน]	ดู...สุนสานอุนอาน
มันต้าง	มันฯต้างฯ	[มันต้าง]	น.มันสำปะหลัง ภาษาไทยภาคเหนือเรียก ''มันต้าง'': มันสำปะหลัง หรือ มันต้าง - เป็นไม้พุ่ม ลำต้นเป็นข้อๆ สูงประมาณ ๑-๕ เมตร มีรากสะสมอาหารเป็นหัวยาว ลำต้นเปราะ ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงเวียนสลับรอบลำต้น ลักษณะรูปโล่ ขอบใบแยกเป็นแฉกประมาณ ๓-๙ แฉก เว้าลึกเกือบถึงโคนใบ มีดอกตัวผู้และตัวเมียอยู่บนต้นเดียวกัน แต่แยกกันอยู่คนละดอกในช่อเดียวกัน เป็นพืชที่ใช้ประโยชน์ได้ทุกส่วน ตั้งแต่ยอดไปจนถึงหัวมัน เพื่อการบริโภคเป็นอาหารมนุษย์ และอาหารสัตว์ รวมถึงใช้แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ในอุตสาหกรรมต่างๆ
ดิ๋กเดียม	ดิกฯดยฯม	[ดิกเดียม]	น.กะเบียน - ชื่อ ต้นไม้พุ่มกึ่งยืนต้น เมื่อใช้มือลูบหรือเกาที่ลำต้น กิ่งและใบจะสั่น จิ๋เดียม ก็ว่า
แคบ	แฅปฯ	[แฅบ]	น๑.มันของสัตว์ที่เจียวเอาน้ำมันออกแล้ว; น๒.ชาวล้านนาเรียกข้าวเกรียบว่า เข้าแคบ; น๓.เรียกผักตำลึงว่า ผั๋กแคบ
ดอกซอมภอหลวง	ดอฯกดอฯกซอฯมภํอฯหลฯวฯง	[ดอกซอมภอหลวง]	น.ดอกหางนกยูงฝรั่ง ภาษาถิ่นพายัพ(คำเมือง)เรียก ''ดอกซอมภอหลวง'': หางนกยูงฝรั่ง - เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ผลัดใบในหน้าแล้ง ทรงพุ่มแผ่กว้างทรงกลมคล้ายร่ม สูงราว 12-18 เมตร ลำต้นเกลี้ยง เปลือกสีน้ำตาลอ่อนอมขาวถึงน้ำตาลเข้ม โคนต้นเป็นพูพอน ใบเป็นใบประกอบขนนก 2 ชั้น ใบย่อยขนาดใกล้เคียงใบมะขาม ผลัดใบในฤดูร้อน ดอกออกเป็นช่อตามปลายกิ่ง ออกดอกดกและทิ้งใบทั้งต้น เหลือแต่ดอกบานสะพรั่ง กลีบดอกมี 5 กลีบ สีแดง แสด หรือเหลือง ออกดอกปีละครั้ง ผลเป็นฝักแบนโค้งรูปดาบ และเมล็ดเรียงตามขวาง เมล็ดอ่อนๆกินสดๆได้ เมล็ดแก่ต้องทำให้สุกเสียก่อน
สันฝาย	สันฯฝายฯ	[สันฝาย]	น.ส่วนบนสุดของทำนบที่ทำขึ้นให้น้ำไหลข้ามไป
เส๋าะ	โสอฯะ	[เสาะ]	ก.เซาะ - อาการที่เอาเครื่องมือแบนๆ อย่างเสียมเป็นต้น แทงเบาๆ โดยรอบแล้วช้อนขึ้นให้หลุดล่อนจากที่เดิม,ทำเป็นร่อง
สีนาด	สีนาฯดฯ	[สีนาด]	ดู...สิ๋นาด
ต๋าฝั่งหยูด	ตาฝั่งฯอยฯด	[ตาฝั่งอฺยูด]	ก.ต๋าฝั่งหยูด - ตลิ่งพัง; ต๋าฝั่งโหยด ก็ว่า
ป๋กปั๋กฮักษา	ป฿กฯปักฯรักษฯฯา	[ปกปักรักษา]	ก.ปกป้องคุ้มครอง