พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ขี้ปุ๋มขี้ปุม[ขี้ปุม]น.ท้อง,พุง
ส้อหล้อสํอฯหลฯอฯ[ส้อหล้อ]น.อุปกรณ์จับปลา ทำด้วยท่อนไม้ไผ่ยาวประมาณ ๑ เมตร ผ่าปลายให้เป็นแฉกๆ แล้วเอาตอกสานให้ผายออกคล้ายกรวย ส่วนปลายขังปล้องเจาะรูให้น้ำไหลผ่าน นำไปวางไว้ตามลำห้วยหรือ สถานที่ที่มีน้ำไหลผ่านเพื่อดักจับปลา (ปัจจุบันนิยมใช้เป็นที่วางของที่ต้องการยกสูง เช่น หม้อน้ำดื่ม หรือกระถางดอกไม้ขนาดเล็ก เป็นต้น)
ม่อยม่อฯยฯ[ม่อย]ก.เคลิ้มหลับ ว.สีหน้าไม่สดชื่น
สุ๋บหมวกสุบหมฯวฯฯก,สุหวฯก,สุบหวฯก[สุบหมวก]ก.ใส่หมวก
คนดิ๋บฅ฿นฯดิปฯ[ฅนดิบ]น.คนที่ยังไม่ได้ผ่านการอบรมบ่มนิสัยด้วยกระบวนการทางศาสนา คือชายที่ยังไม่เคยบวช. ถ้าเคยบวชแล้วถือว่าเป็น ฅนสุก ผู้ที่สึกจากสามเณรเรียก น้อย, ถ้าสึกจากพระภิกษุเรียก หนาน หรือ ขนาน ชาวบ้านจะใช้คำว่า น้อย หรือ หนาน เป็นคำนำหน้าชื่อเสมอ เช่น น้อยสุนทร หนานบุญมี แสดงว่า สุนทร สึกจากเณร และบุญมีสึกจากพระภิกษุ สำหรับผู้ที่ยังไม่เคยบวช ชาวล้านนาถือว่าเป็น ฅนดิ๋บ - คนดิบ
ต๊างไฮ่ต๊างสวนท้าฯงฯไร่ท้าฯงฯสวฯร[ท้างไร่ท้างสวน]น.ช่องทางระบายน้ำเข้าสู่ไร่สวน
จะไปกึ๊ดนักจไพคึดฯนักฯ[จะไพคึดนัก]ว.อย่าคิดมาก
สิ๋วิก๋า (บาลี)สิวิกา[สิวิกา]น.วอ,เสลี่ยง; สิ๋วิก๋าย,ยัว ก็ว่า
ลัวะลวฯะ[ลัวะ]น.ชื่อของชนเผ่าหนึ่ง ตระก..ลมอญ เขมร ปัจจุบันยังมีอาศัยอยู่ในถิ่นล้านนา ก.ตัด,ทำให้หลุดออกจากที่เดิม. เช่น ลัวะกิ่งไม้ - ตัดกิ่งไม้ออก; ลิด ก็ว่า
ฮากงูนรากฯงูร[รากงูน]น.รากแก้ว - รากขนาดใหญ่ที่เป็นหลักหยั่งลึกลงไปในดินของพืชบางชนิด; ฮากโตน ก็ว่า

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่