พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
สวาหาย	สวฯาหายฯ	[สวาหาย]	ดู...สฺวาห๋ะ
หลายเยื่องหลายข้อ	หลฯายฯเยิ่อฯงหลฯายฯขํอฯ	[หลายเยื่องหลายข้อ]	ว.หลายสิ่งหลายอย่าง
ธรรมเมือง	ธัม์มฯเมิอฯง	[ธัมม์เมือง]	น.คัมภีร์ใบลานที่จารเป็นอักษรล้านนา หรือ ตั๋วเมือง
ต่าเข้า	ต่าเขั้า	[ต่าเข้า]	ว.มื้อข้าว,เวลา กินข้าว
แม่นแล้ว	แม่นฯ¦วฯ	[แม่นแล้ว]	ว.ใช่แล้ว,ถูกต้องแล้ว
ดอกโกม	ดอฯกโค฿มฯ	[ดอกโคม]	น.ดอกเฟื่องฟ้า - ภาษาไทยถิ่นเหนือ (คำเมือง) เรียก ''ดอกโกม''; ดอกเฟื่องฟ้า - ไม้ยืนต้นประเภทพุ่มกึ่งเลื้อย มีขนาดตั้งแต่พุ่มเล็กถึงพุ่มใหญ่ สามารถเลื้อยไปได้ไกลถึง 10 เมตร ลำต้นเนื้อแข็งเปราะ ผิวสีเทาหรือน้ำตาล มีหนามขึ้นตามลำต้น, ใบเดี่ยวออกเรียงสลับ รูปไข่ รี หรือหัวใจ โคนใบมน ปลายแหลม สีเขียว มีหนามตามง่ามใบ, ดอก ออกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบและปลายกิ่ง ดอกย่อย 8-20 ดอก กลีบประดับรูปไข่ 3 กลีบขึ้นไปซ้อนกันเป็นรูปถ้วย ปลายแหลม มีหลายสี เช่น ม่วง แดง ชมพู ขาว เหลือง สีส้ม เป็นต้น ดอกที่เป็นสีๆ ก็คือใบที่เปลี่ยนสี เรียกว่า ''ใบดอก'' มีลักษณะบางคล้ายกระดาษ ลักษณะรูปไข่ปลายแหลม ใน 1 ดอกมีใบดอก 3 ใบ เชื่อมติดกัน กว้าง 2-4 ซ.ม. ยาว 3-5 ซ.ม. มีเกสรเป็นรูปทรงกระบอกสีเขียว, ผลเล็ก เป็นสัน 5 เหลี่ยม เปลือกแข็ง มีเมล็ดติดกับเปลือก: ดอกเฟื่องฟ้า มีสรรพคุณ ใช้ทำยาได้หลายชนิด และยังสามารถใช้ในการประกอบอาหารได้ เช่น ชุบแป้งทอด ใช้รับประทานกับน้ำจิ้ม หรือปลูกเป็นไม้ประดับ ดอกสวย มีหลายสี หลากหลายสายพันธุ์
แหน่นำ	แห่นฯนาฯ	[แหน่นำ]	ดู...แหน่
พะเจ้าตองติ๊พย์	ระฯพเจั้าทอฯงทิพ์ยฯ	[พระเจ้าทองทิพย์]	น.พระเจ้าทองทิพย์ - พระพุทธสิหิงค์จำลองหรือพระสิงห์น้อย พระเจ้าติโลกราชมหาราช กษัตริย์ผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ ๑๐ แห่งราชวงศ์มังราย โปรดให้สร้างขึ้น พ.ศ. ๒๐๒๐ เป็นที่ระลึกในโอกาสทำสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ ๘ ของโลก หน้าตัก ๑๔.๕ นิ้ว สูง ๒๑ นิ้ว มีเพชรฝังที่พระนาภี(สะดือ) ๑ เม็ด และพลอยสีต่างๆ ๔๕ เม็ด ฝังรอบฐาน หล่อด้วยทองแดงผสมทองคำ มีสีสุกปลั่งอยู่เสมอ ปัจจุบันประดิษฐานที่ วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร อ.เมือง จ.เชียงใหม่
จาง	ฯชางฯ	[ชาง]	น.เรียกมือเสือหรือคราดเหล็กว่า ขอจาง
ส้มปาก	ส฿มฯปากฯ	[ส้มปาก]	ก.เปรี้ยวปาก - รู้สึกคล้ายเปรี้ยวในปากเมื่ออยากจะกินสิ่งที่เคยกิน เช่น เมี่ยง เหล้า เป็นต้น