พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
เฮอะเหอเฮิอฯะเหิอฯ[เฮอะเหอ]ว.คำอุทานเชิงดูถูก เยาะเย้ย เย้ยหยัน หรือไม่เชื่อ ว่าจะเป็นไปได้; เฮอะเหอเมอะ ก็ว่า
เหลืองแอ่มแส่มเหิลฯอฯงแอ่มฯแส่มฯ[เหลืองแอ่มแส่ม]ดู...เหลืองอ่ามส่าม
แอ้มข้างแอ้มฯข้างฯ[แอ้มข้าง]ดู...เตียมข้าง
ตี๋นขั้นไดตีนฯขั้นฯได[ต..น]น.เชิงบันได
ร (ระ) "ระหน้อย" เทียบตัว "ร" เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น และตัวสะกดใน "แม่กน" แทนตัว น (นะ) ในกรณีที่ตัวสะกดตามหลังด้านขวาของพยัญชนะต้น และออกเสียงเป็น "ละ" เมื่อเป็นคำที่ยืมมาจากภาษาอื่นหรือคำที่เป็นชื่อเฉพาะ และมีการออกเสียงเป็น "หละ" บ้าง ซึ่งมีไม่มาก ตามปกติคำที่เป็นภาษาล้านนาหรือภาษาไทยถิ่นเหนือดั้งเดิมนั้น ร (ระ) ออกเสียง เป็น ฮ (ฮะ) เช่น เรา รัก เรียน ออกเสียงเป็น เฮา ฮัก เฮียน (สรุป ภาษาพูด ออกเสียง "ฮ-ฮ" ภาษาเขียน เขียน "ร-ร"): ดูที่...อักษร "ฮ"
ป๋าวใจ๋ปาวฯไจ[ปาวใจ]ก.รู้สึกวาบหวิว
กาดนัดกาดฯนัดฯ[กาดนัด]น.ตลาดที่มีการนัดกันซื้อขายเป็นบางวัน
พะเจ้าแค่งคมระฯพเจั้าแฅ่งฯฅ฿มฯ[พระเจ้าแฅ่งฅม]น.พระเจ้าแข้งคม,พระเจ้าแค่งคม (ล้านนาเรียก ''แข้ง'' ว่า ''แค่ง'') - พระพุทธรูปทองสำริดปางมารวิชัย ขนาดหน้าตัก ๙๔ นิ้ว (๒.๓๙ เมตร) สูง ๑๑๒ นิ้ว (๒.๘๕ เมตร) หนักประมาณ ๓,๙๖๐ กิโลกรัม พระเจ้าติโลกราชมหาราช กษัตริย์ผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ ๙ แห่งราชวงศ์มังราย หล่อไว้ที่วัดป่าตาลมหาวิหาร (อยู่นอกแจ่งก..่เฮือง ทิศตะวันตกเฉียงใต้ของนครเชียงใหม่) เมื่อ พ.ศ.๒๐๒๗ โดยที่หน้าแข้งขององค์พระมีสันคมจึงให้ชื่อว่า พระเจ้าแข้งฅม อัญเชิญมาประดิษฐาน ณ วัดศรีเกิด ต.พระสิงห์ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๓๔๒ ตราบปัจจุบัน
อิ่งอิ่งฯ[อิ่ง]ว.สะอาด,ใส
มะระขี้นกมะระขี้น฿กฯ[มะระขี้นก]น.มะระขี้นก ภาษาถิ่นเหนือ(กำเมือง) เรียก ''บ่าห่อยขี้นก''; ดู...บ่าห่อยขี้นก

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่