พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ปั๊ดกั๋บไฟ	พัดฯกัปฯไฟ	[พัดกับไฟ]	ก.ขีดไม้ขีดไฟ
เกิ๋น	เกินฯ	[เกิน]	น.พะอง - บันไดขนาดเล็ก แคบและยาว
เอื้อง สามปอยหลวง	เอิ้อฯงสามฯพอฯยฯหลฯวฯฯง	[เอื้องสามพอยหลวง]	น.เอื้องสามปอยหลวง - ในบรรดากล้วยไม้ที่ชื่อว่า ''เอื้องสามปอย'' มีมากมายหลากหลายพันธุ์ มีอยู่พันธุ์หนึ่งที่คนท้องถิ่นภาคเหนือนิยมเรียกชื่อว่า ''เอื้องสามปอยหลวง'' นั้น ดอกมีสีเหลืองอมน้ำตาล มีกลิ่นหอมเย็นชวนดมมาก เป็นพันธุ์ฺที่หายาก ที่มาของชื่อ ''เอื้องสามปอยหลวง'' กล่าวกันว่า เนื่องจากภาคเหนือเป็นดินแดนเกษตรกรรมที่สมบูรณ์มาแต่อดีต นอกจากนั้นยังมีกล้วยไม้ป่าอยู่ตามธรรมชาติอย่างหลากหลายด้วย หลังเสร็จฤดูเก็บเกี่ยวพืชผลแล้ว เกษตรกรนิยมพักผ่อน โดยจัดงาน ''ปอยหลวง'' (ปอย=งานฉลอง,หลวง=ใหญ่) เป็นการจัดงานทำบุญฉลองถาวรวัตถุหรือศาสนสถานที่ีได้ร่วมกันสร้างขึ้นมา เช่น โบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ ดังนั้น ''เอื้องสามปอยหลวง'' จึงหมายความว่า ให้ดอกบานทนได้นานถึงช่วงเวลา 3 งานวัดติดต่อกัน อนึ่ง มีการกล่าวขานกันในระหว่างชาวบ้านว่า ''เอื้องสามปอยหลวง'' ส่งกลิ่นหอมไปได้ไกลตลอดช่วงเวลาอันยาวตั้งแต่บ่ายไปจนถึงเย็นและค่ำ; ใครที่ได้ฟังเพลง ''สามปอยหลวง'' ที่ เมตตา วงศ์ธานี คนเชียงใหม่ ได้ขับร้องเมื่อ พ.ศ.2517 วงดนตรี เดอะ เฟมัส เนื้อร้องประพันธ์โดย มนัส ปิติสานต์ ตอนหนึ่งว่า ''สวยงามหาใดปานเปรียบ เทียบเอื้องน้อยสามปอยหลวง ดอกลดหลั่นเป็นชั้นเป็นพวง เอื้องหลวงเจ้างามแต๊...'' สร้างเป็นภาพยนตร์ นำแสดงโดย ไพโรจน์ ใจสิงห์ - นัยนา ชีวานันท์
ไกว๋อู่	ไกวฯอู่	[ไกวอู่]	ก.ไกวเปล
ฝาด	ฝาดฯ	[ฝาด]	น.รสฝาด - รสอย่างรสหมากดิบ หรือรสสมอ ว.สีคล้ำ อย่างสีจีวรของพระภิกษุ
แป๋งหน้าโจ่	แปลฯงห้นฯาโจ่	[แปลงหน้าโจ่]	ก.ทำหน้าเครียด,ทำหน้าบึ้ง
กอด	กอฯด	[กอด]	ก.โอบไว้ในวงแขน,รัดไว้
ตากหยาก	ตากฯหยฯากฯ	[ตากหยาก]	ว.ลักษณะของที่เห..่ยวหรือแห้ง เช่น หน้าแห้งตากหยาก - ใบหน้าเห..่ยวแห้งไม่มีน้ำมีนวล
ปู๋นกั๋ว	ปูรก฿ลฯวฯ	[ปูนกลัว]	ว.น่ากลัว; ปู๋นดีกั๋ว ก็ว่า
ผ้าหลองเหื่อ	ผ้าหลฯอฯงเหิ่อฯอ	[ผ้าหลองเหื่อ]	น.ผ้าอังสะ - ผ้าห่มเฉลียงบ่าของพระภิกษุสามเณร