| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| เผือขอ | เผิอฯอขํอฯ | [เผือขอ] | น.มือเสือ - เครื่องมือที่ใช้ลากหยากเหยื้อ |
| กล้วยครั่ง ออกเสียง ก้วยคั่ง | ก้ลฯวฯยระฯคั่งฯ | [กล้วยครั่ง] | น.กล้วยหักมุก - ภาษาถิ่นเหนือ หรือ คำเมือง เรียก ''ก้วยคั่ง''; กล้วยหักมุก/ก้วยคั่ง ลำต้นสูงประมาณ 2.5-3.5 เมตร ลักษณะเหมือนกล้วยทั่วไป, ปลีรูปไข่ค่อนข้างป้อม ม้วนงอขึ้นด้านบน ด้านล่างสีแดงเข้ม, ผลภายในเครือหนึ่งมีประมาณ 7 หวี หวีหนึ่งมี 10-16 ผล ผลโตกว่ากล้วยทั่วไป ปลายผลลีบลง เปลือกหนา มีเหลี่ยมชัดเจน เมื่อสุกสีเหลืองอมน้ำตาลเข้ม คล้ายสีของครั่ง(ขี้ครั่ง) เนื้อสีครีมแกมส้ม รสหวานปนเปรี้ยวเล็กน้อย: กล้วยหักมุก นำมาแปรรูปได้หลากหลาย เช่น ปิ้งหรือย่างไฟทั้งเปลือก จะมีรสชาติหวานหอมอร่อย หรือทำเป็น กล้วยเชื่อม ฉาบ กวน ตาก บวชชี ทอด กล้วยแขก ขนมกล้วย เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีสรรพคุณทางสมุนไพร เป็นยารักษาโรคได้อีกด้วย |
| แก่น | แก่นฯ | [แก่น] | น.แก่น - ลูก/ผล/ใบ/ฟอง เป็นลักษณะนามที่ใช้กับผลไม้ต่างๆ และของที่มีลักษณะกลมๆ เช่น ไข่ ลูกตา กระบุง ตะกร้า เป็นต้น เช่น ไปสิ๋บ่าม่วงมาสั๋ก 2-3 แก่น - ไปสอยมะม่วงมาสัก 2-3 ลูก, จะหื้อลวกไข่กี่แก่น - จะให้ลวกไข่กี่ฟอง, จะใดบ่หันบ่มีแก่นต๋ากา - เหตุใดจึงมองไม่เห็นไม่มีลูกตาหรือไง |
| หน่อก๋ก | หนฯอฯ | [หน่อกก] | น.ลูกคนโต; ลูกเก๊า,ลูกหัวปี๋ ก็ว่า |
| หัวนาก | ห฿วฯนาฯคฯ | [หัวนาค] | น๑.หัวนาค - จุดเริ่มต้น หรือต้นทางของบันไดนาค น๒.ชื่อลายกนกแบบหนึ่งคล้ายหัวนาค เรียก ลายหัวนาค |
| ไห้ๆหุยๆ | ไห้ๆ หุๆ | [ไห้ๆ หุยๆ] | ดู...ไห้หุย |
| กิ๋นเข้าไหตั๋น | กินฯเขั้าไหตันฯ | [กินเข้าไหตัน] | สำ.ลักษณะของคนที่มีความขยันหมั่นเพียรในการทำมาหากิน เก็บหอมรอมริบมีอยู่มีกินอย่างไม่ขาดตกบกพร่อง เปรียบดังเช่นมีข้าวเต็มไหตลอด |
| ซวาง | ซวฯางฯ | [ซวาง] | ก.ปล่อย,วาง,ละ,สละ |
| ไม้บ่าตัน | ไม้บ่าฯทันฯ | [ไม้บ่าตัน] | น.ต้นพุทรา - ไม้ต้น กิ่งก้านมีหนาม ออกดอกเล็กๆ สีเหลืองเป็นช่อตามซอกใบ ผลมีทั้งกลมและรี |
| แกเดี่ยว | แคด่ยฯว | [แคเดี่ยว] | น.แตรเดี่ยว |