| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| น้อยโหน่ง | น้อฯยฯโห่฿นฯง | [น้อยโหน่ง] | น.น้อยโหน่ง ภาษาถิ่นเหนือเรียก ''บ่าหนุนแฮ้ง''; ดู...บ่าหนุนแฮ้ง |
| ฮมควัน | ร฿มฯฅัวฯร | [รมควัน] | ก.รมด้วยควัน |
| ไม้ลมแล้ง | ไม้ล฿มฯแล้งฯ | [ไม้ลมแล้ง] | น.ราชพฤกษ์ มีการเรียกชื่อแตกต่างกันออกไปในแต่ละท้องถิ่น ส่วนใหญ่เรียกราชพฤกษ์ว่า ''คูน'' เนื่องจากจำง่ายกว่า แต่มักจะเขียนผิดเป็น ''คูณ'' ราชพฤกษ์เป็น ''ดอกไม้'' และ ''ต้นไม้'' ประจำชาติของ''ประเทศไทย'' ถิ่นภาคเหนือเรียก ''ลมแล้ง'' ราชพฤกษ์มีความเกี่ยวข้องกับประเพณีชาวไทยมาอย่างช้านาน เพราะเป็นไม้มงคลนาม ใช้ในการประกอบพิธีสำคัญๆ ต่างๆ หลายพิธี เช่นพิธีลงเสาหลักเมือง ใช้ทำยอดธงชัยเฉลิมพล เป็นต้น: - ราชพฤกษ์ หรือ ลมแล้ง เป็นไม้ยืนต้นผลัดใบ ขนาดเล็กถึงกลาง มีความสูงของลำต้นได้มากกว่า ๑๒ เมตร แตกกิ่งในระดับต่ำ ทอดกิ่งในแนวตั้งขึ้นด้านบน ทรงพุ่มโปร่งแบนกว้าง เปลือกลำต้นสีเทา ดอกราชพฤกษ์(ดอกคูน) สีเหลืองซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของชาติไทย เป็นสัญลักษณ์แห่งพระพุทธศาสนา ออกเป็นช่อ ยาวประมาณ 20-25 ซ.ม. กลีบรูปไข่ 5 กลีบ ผลมีลักษณะเป็นฝักรูปทรงกระบอกเกลี้ยง ยาวประมาณ 20-60 ซ.ม. เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2-2.5 ซ.ม. เมื่อแก่จัดจะเป็นสีดำ แขวนลงมาจากกิ่ง ในฝักมีเมล็ดสีน้ำตาลแบนๆ อยู่ในช่องว่างตามแนวยาวของฝัก ช่องละ ๑ เมล็ด |
| ปอดดิน | ปอฯดดิ | [ปอดดิน] | น.ผักปอดดิน - ผักปอดที่ขึ้นตามบนบก |
| แอกคอ | แอกฯฅํอฯ | [แอกฅอ] | ก.ไม้ทำเป็นรูปโค้งรับด้านบนคอวัวหรือควายคู่กับแอกอ้อม ที่มีเชือกร้อยห้อยอยู่ด้านล่าง เพื่อใช้ไถนาหรือเทียมเกวียน |
| น้ำซ่วยหน้าผี | นาฯซ่วฯยฯห้นฯาผี | [น้ำซ่วยหน้าผี] | น.น้ำล้างหน้าศพ - น้ำมะพร้าวห้าวผ่าให้รดลงหน้าศพก่อนเผา |
| หอกโจก | หอฯกโจ฿กฯ | [หอกโจก] | น.หอกซัด - หอกด้ามสั้น ไช้พุ่งหรือซัดไป |
| จ๊ะไจ้ | ชไจ้ | [ชะไจ้] | ว.เป็นไปเรื่อยๆ,บ่อยๆ,เนืองๆ; ไจ้ๆ ก็ว่า เช่น กะตำบุญหื้อตานไปจ๊ะไจ้ - ทำบุญให้ทานไปเรื่อยๆ |
| จั๋กคู | จักฯฅู | [จักฅู] | น.สาคู - น๑.ปาล์มชนิดหนึ่ง ใบใช้ม..หลังคา ลำต้นในระยะออกดอกให้แป้งสาคู ผลกินได้ น๒.ไม้ล้มลุก มีลำต้นเป็นหัวอยู่ใต้ดินใช้ทำแป้งและต้มกินได้ เส้นใยในลำต้น(หัว)เหนียวใช้ทำเชือกได้ |
| หนอง | หนฯอฯง | [หนอง] | น๑.หนอง - แอ่งน้ำที่ใหญ่กว่าบวก ทั้งที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ หรือคนขุด น๒.เลือดเสียที่กลายเป็นสีขาว ข้นที่กลัดอยู่ตามแผลและฝี น๓.เรียก ผักกระเฉดว่า ผั๋กหนอง,ผั๋กหล๋ะหนอง |