พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ไผ่สีสุ๋ก	ไผ่สีสุก	[ไผ่สีสุก]	น.ไผ่สีสุก - ไม้ยืนต้นขึ้นเป็นกอหนาแน่น มีลำสูงใหญ่ สูงประมาณ ๑๕-๒๕ เมตร มีกิ่งมากตั้งฉากกับลำต้นบริเวณข้อกิ่งและแขนงมีหนามแหลมคม ลำต้นสีเขียวสด เป็นมัน เนื้อหนา ดอกออกเป็นช่อ หน่อมีรสชาติดี
ถูกขึ๋ด	ถูกขึดฯ	[ถูกขึด]	ดู...ขึ๋ด
คนบ่าเต็๋มแถบ	ฅ฿นฯบ่าฯเตัมฯแถปฯ	[ฅนบ่าเต็มแถบ]	น.คนไม่เต็มเต็ง - คนบ้าๆ บอๆ สติไม่สมบูรณ์ มีจิตใจใกล้ไปทางบ้าๆ บอๆ, คนไม่เต็มบาท หรือสามสลึง คือคนที่มีสติปัญญาต่ำกว่ามาตรฐาน ยิ่งกว่าโง่, คนมีพฤติกรรมแปลกจากคนอื่น
เหงยหน้า	เหิงฯห้นฯา	[เหงยหน้า]	ดู...เหงย
จิ๊นต๋ายฮ่า	ชิ้นฯตายฯร่า	[ชิ้นตายร่า]	น.เนื้อของสัตว์ที่ตายด้วยโรคห..า หรือโรคอื่นๆ
โถง	โถ฿งฯ	[โถง]	ดู...ถง
แหม๋ะกั๋น	แหมฯะกันฯ	[แหมะกัน]	ว.ใกล้กัน,ชิดกัน,เคียงกัน
ไส้เข้าหนม	ไส้เขั้าห฿นฯม	[ไส้เข้าหนม]	น.ไส้ในขนม เช่น ไส้เข้าหนมจ๋อก-ไส้ขนมเทียน, ไส้ซาลาเปา เป็นต้น
เอ็น	เอนฯ	[เอน]	น.เอ็น - เส้นที่อยู่ตามปลายกล้ามเนื้อ ช่วยการเคลื่อนไหวของร่างกาย ว.หยิ่ง,จองหอง,ถือตัว
บ่าขามป้อม ดิน	บ่าฯขามฯป้อฯมดินฯ	[บ่าขามป้อมดิน]	น.ลูกใต้ใบ - ภาษาไทยถิ่นเหนือ (คำเมือง) เรียก ''บ่าขามป้อมดิน/หน่วยลุ่มใบ''; ลูกใต้ใบ/บ่าขามป้อมดิน - เป็นไม้ล้มลุก สูง 10-60 ซ.ม. ทุกส่วนมีรสขม ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียวปลายคี่ มีใบย่อย 23-25 ใบ รูปขอบขนานแกมรูปไข่กลับ โคนใบมนแคบ ปลายใบมนกว้าง ขนาดประมาณ 0.40 x 1.00 ซ.ม. ก้านใบสั้นมาก มีหูใบสีบขาวนวลรูปสามเหลี่ยมปลายแหลมเกาะติด 2 อัน ดอกแยกเพศ ดอกเพศเมียมีขนาดใหญ่กว่าดอกเพศผู้ มักอยู่บริเวณโคนก้านใบ, ผลรูปทรงกลมแป้น ขนาดประมาณ 0.15 ซ.ม. เกาะติดบริเวณใต้โคนของใบย่อย ตรงกลางของก้านใบ เมื่อแก่จะแตกเป็น 6 พู แต่ละพูมีเมล็ด 1 เมล็ด ขนาดเล็กมาก ประมาณ 1 ม.ม.: ลูกใต้ใบมีสรรพคุณมากมาย ทำเป็นยาแก้หรือบรรเทาได้หลายอาการ เช่น แก้ไข้ แก้ไอ ขับปัสสาวะ บำรุงตับ ขับประจำเดือน ควบคุมระดับน้ำตาล รักษาแผลอักเสบ แก้ปวด แก้ร้อนใน