พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ขี้ไก่แอ่งแจ๊ะ	ขี้ไก่แอ่งฯแชะ	[ขี้ไก่แอ่งแชะ]	น.ขี้ไก่เละ
ก..๊ดเข้า	คุดเขั้า	[คุดเข้า]	ก.ตักข้าว
ข้างหย้าง ออกเสียง ข้าง*หยฺ้าง*	ข้างฯอยฯางฯ	[ข้างอฺยฺ้าง]	ว.ลักษณะของคนหรือสิ่งของที่ผอมสูงมีขนาดไม่ใหญ่โตนัก
ตางล้อ	ทาฯงฯลํอฯ	[ทางล้อ]	น.ทางเกวียน
ก้องถ๋บ	ก้ลฯอฯงถ฿ปฯ	[กล้องถบ]	น.ฉับโผง - เครื่องเล่นของเด็ก ทำด้วยกระบอกไม้ไผ่เล็กๆ เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๑.๕ ซ.ม. ยาวประมาณ ๑ ฟุต มีแกนกระทุ้ง ใช้ก้อนกระดาษเปียก หรือก้อนใบไม้ดิบ หรือผลไม้เช่นเมล็ดผักปลังขนาดพอดีกับรูเป็นกระสุน เมื่อดันแกนกระทุ้งทำให้กระสุนระเบิดออกไปมีเสียงดัง;ก้องถ็๋อบ,ก้องต็๋อบ,บอกต็๋อบ,บอกถ๋บ ก็ว่า
ตอกเส้น	ตอฯกเส้นฯ	[ตอกเส้น]	ก.การรักษาโรคที่เกิดจากเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อตึงหรือแข็งตัวเกินไป เช่น เส้นทับกระดูก อัมพฤกษ์ ปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อ เป็นต้น โดยหมอเมืองใช้น้ำมัน (ที่ได้จากการเคี่ยวสมุนไพรหลายชนิดรวมกัน เช่น น้ำมันเลียงผา กระดูกงูเหลือม กระวาน เป็นต้น) ทาบริเวณที่จะรักษา ตอกเส้นด้วยไม้ตอกตามจุดต่างๆ ที่มีอาการ พร้อมกับเสกคาถาบนหัวค้อน เป็นระยะๆ สลับกับการตอก
ป๋งเข้า	ป฿ลฯงเขั้า	[ปลงเข้า]	ก.ปลงข้าว - ยกข้าวเหนียวที่นึ่งสุกแล้วจากไหข้าวเทลงใน "โก๋ะเข้า" แล้วใช้ไม้พายเล็กๆ พลิกข้าวกลับไปมา เพื่อระบายความร้อนและไม่ให้เนื้อข้าวยึดแน่นติดกัน ก่อนที่เก็บไว้ในภาชนะ เช่น "แอ๋บเข้า"; ป๋งไหเข้า ก็ว่า
จิ๋ก	จิกฯ	[จิก]	น.ยอด,ปลาย,ส่วนสูงสุด เช่น จิ๋กดอย-ยอดดอย, จิ๋กธาตุ-ยอดเจดีย์
ส้วงแขน	ส้วฯงแขนฯ	[ส้วงแขน]	น.ช่วงแขน,ระยะเอื้อม - ระยะจากไหล่ไปสู่ปลายนิ้วมือ มีความยาวประมาณ ๖๕-๗๐ ซ.ม. ใช้แทนตลับเมตรได้ในคราวจำเป็น เช่นตอนเด็กๆ ทุกคนเคยแตะไหล่เพื่อนตอนจัดแถวหน้าเสาธง เป็นต้น
อวดดี	อวฯดดี	[อวดดี]	ก.อวดดี - ทะนงตนว่าตัวดี,ถือดี,แสดงให้เห็นว่าตนเองดีแต่ไม่เป็นเช่นนั้น