พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ไม้เมตร	ไม้	[ไม้เมตร]	น.ไม้วัดที่ใช้มาตราเมตริก อย่างไม้ที่ใช้วัดในการขายผ้า
แมงใบ้	แมงฯไบ้	[แมงใบ้]	น.หมาร่า - แมลงกลุ่มเดียวกันกับ ผึ้ง ต่อ แตน ตัวเมียมีเหล็กใน ปากแบบกัดกิน เอาดินเหนียวมาทำ รังขนาดไข่เป็ดหรือเล็กกว่า ติดตามคาน ฝ้า เสาบ้าน หรือบริเวณที่ร่มอื่นๆ
จ่อต๋องมูลี	จอฯตอฯงมูลี	[จ่อตองมูลี]	ก.ใช้เตารีดหรือถุงทรายร้อนนาบใบตองอ่อนเพื่อใช้มวนบุหรี่; จ่าต๋องมูลี ก็ว่า
กำค่าวกำเคือ	คำฯระฯค่าวฯคำฯระฯคิอฯอ	[คำคร่าวคำเครือ]	น.คำพูดที่มีการสัมผัสคล้องจองเป็นบทร้อยกรองที่ไพเราะ
เหมือนเปิ้นเหมือนต้าน	เหิอฯรเพิ่นฯเหิอฯรท่าฯนฯ	[เหมือนเพิ่นเหมือนท่าน]	ว.เหมือนกับผู้อื่น,คล้ายกับผู้อื่น,เช่นเดียวกับผู้อื่น,เท่าเทียมผู้อื่น
ผ่าง	ผ่างฯ	[ผ่าง]	น.เครื่องดนตรีประเภทตี คล้ายฆ้อง มีขอบฉัตร และมีรูสำหรับร้อยสายเหมือน ฆ้อง แต่ไม่มีโหนก ไม้ตีทำด้วยไม้ไผ่เหลาให้แบนแล้วหุ้มผ้าอีกชั้นหนึ่งเพื่อให้เสียงนุ่มนวลขึ้น; ปาง,ปาน ก็ว่า
ห๋ด	ห฿ดฯ	[หด]	ก๑.รด - เท,ราด,ฉีด,โปรย.สรง,หลั่ง หรือสาดน้ำลงไปยังสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อให้เปียกชุ่ม เพื่อชำระ หรือเพื่อทำพิธีบางอย่าง เช่น รดน้ำผัก รดน้ำผู้ใหญ่; ก๒.หด - ย่นเข้า,ร่นเข้า,ลดลง,สั้นเข้า
ดอกบัวผั๋ด	ดอฯกบ฿วฯผัดฯ	[ดอกบัวผัด]	น.ดอกทานตะวัน ชาวล้านนาเรียกว่า ดอกบัวผั๋ด: ทานตะวัน หรือ บัวผั๋ด - พรรณไม้ล้มลุก ลำต้นสูง 3-3.5 เมตร มีขนขึ้นเป็นกลายแข็ง เหตุที่ชื่อ ''ทานตะวัน'' เพราะช่อดอกและใบหันไปทางทิศตะวันออกในตอนเช้า และทิศตะวันตกในตอนเย็น หลังจากได้ผสมเกษรแล้วช่อดอกจะหันไปทางทิศตะวันออกเสมอ ใบรูปกลมรี โคนใบโค้งเว้าเป็นรูปหัวใจ ปลายแหลม ริมขอบใบหยักย่อยเป็นแบบฟันปลา หลังและใต้ท้องใบมีขนสากขึ้นประปราย ดอกเป็นรูปจาน ออกเป็นช่อ หรือเป็นกระจุกขนาดใหญ่บริเวณยอด หรือรอบๆ ลำต้น กลีบดอกวงในสีเหลือง วงนอกสีเหลืองอ่อนหรือเหลืองทอง เมล็ด(ผล) มีเนื้อในที่ห่อหุ้มด้วยเปลือก ใช้สกัดเอาน้ำมัน ใช้รับประทาน หรือเป็นอาหารเลี้ยงนก: ข้อมูลทางการแพทย์บอกว่า ''เมล็ดทานตะวัน'' มีโปรต..นค่อนข้างสูง และยังมีธาตุเหล็กใกล้เคียงกับไข่แดงและตับ ดังนั้นคนที่อยากเสริมโปรต..นให้ร่างกาย สามารถกินเมล็ดทานตะวันแทนขนมได้เลย
ต๋าวันเตี้ยง	ตาวันฯท่ยฯง	[ตาวันเที่ยง]	น.เที่ยงวัน
หมูบื้ก	หูบื้กฯ	[หมูบื้ก]	ก.อาการที่หมูกระโจนเข้าทำร้าย พร้อมกับส่งเสียงดัง บื้กๆๆ