พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ยว้ายสี่แจ่งย้วฯายฯสี่แจ่งฯ[ยว้ายสี่แจ่ง]ก.ยิ้มสี่มุม คือยิ้มจนหน้าบาน
เม้มผ้าต่องเม้มผ้าต่อฯง[เม้มผ้าต่อง]ก.พับชายผ้าขาวม้า
แร้ง ออกเสียง แฮ้งแร้งฯ[แร้ง]น.แร้ง/อีแร้ง/นกแร้ง - ภาษาถิ่นเหนือ หรือ คำเมือง เรียก ''แฮ้ง''; แร้ง เป็นนกขนาดใหญ่ อยู่ในกลุ่มนกล่าเช่นเดียวกับเหยี่ยว อินทรี หรือนกเค้าแมว โดยที่แร้งถือว่าเป็นนกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในกลุ่มนี้ แต่แร้งจะไม่ล่าเหยื่อหรือกินสัตว์ที่มีชีวิตเป็นอาหาร จะกินเฉพาะซากสัตว์ที่ตายแล้ว เนื่องจากอุ้งต..นของแร้งไม่แข็งแรงพอที่จะขย้ำเหยื่อได้, แร้งมีรูปร่างโต หัวเล็ก คอยาว ปีกกว้าง หางสั้น บริเวณต้นคอมีขนสีขาวรอบเหมือนสวมพวงมาลัย มีลักษณะเด่นคือ ขนที่หัวและลำคอแทบไม่มีเลยจนดูเหมือนจะโล้นเลี่ยน สันนิษฐานว่าเป็นเพราะพฤติกรรมการกินซากสัตว์ จึงไม่มีขนเพื่อไม่ให้เป็นที่สะสมของเชื้อโรค และเพื่อสะดวกในการมุดกินซากสัตว์ด้วย ลิ้นมีร่องลึกและเงี่ยงเล็กๆหันไปด้านหลัง เพื่อช่วยในการกินอาหารคำโต อีกทั้งยังมีกระเพาะใหญ่ ภายในกระเพาะและลำไส้มีกรดที่มีฤทธิ๋กัดกร่อน สามารถฆ่าแบคทีเรียหรือจุลชึพอื่นๆที่มีอยู่ในซากสัตว์ด้วย จึงทำให้แร้งกินซากเน่าเปื่อยได้โดยไม่เป็นอันตราย แร้งยังสามารถจับสัตว์เลื้อยคลานขนาดเล็ก เช่นจิ้งจก กิ่งก่า หรือไข่นก กินเป็นอาหารในบางครั้งได้อีกด้วย
ว่าหย้อว่าฯหํอฯยฯฯ[ว่าหย้อ]ก.พูดกระทบกระแทก; ว่าหย้อว่าหา,อู้หย้อ,อู้ฟาด ก็ว่า
หง้องห้งฯอฯง[หง้อง]ว.คด,ค้อม,โค้ง,งอ,งอน: - ลักษณะของสิ่งเล็กที่งอโค้งเข้าเกือบเป็นวง เช่น บ่าขามหง้อง ถ้าของใหญ่ใช้ โหง้ง ดู...ง้อง ประกอบ
ฮ้าวติ๋ดกั๋นร้าวฯติดฯกันฯ[ร้าวติดกัน]ก.มัดหรือทำให้ติดกันอย่างแน่นสนิท
เติ๋นเตินฯ[เติน]น.ห้องโถงที่อยู่นอกห้องนอนของบ้านเรือน ใช้เป็นห้องรับแขก เป็นได้ทั้งที่นั่ง ที่นอน และที่รับประทานอาหาร ก.เตือน,ตักเตือน
ฮ่วมใจ๋ร่วฯมไจ[ร่วมไจ]ก.ร่วมใจ - คิดเห็นเหมือนกันและรู้ใจกัน,มีความคิดอย่างเดียวกัน
เขี่ยงข่ยฯง[เขี่ยง]ก.แข่งกัน,เปรียบเทียบกัน; เอี่ยง ก็ว่า
กะหลิ้งกะหิ้ลฯง[กะหลิ้ง]น.ซอกรักแร้; กะหลี้, เก๊าแฮ้ ก็ว่า เช่น จิ๋กะหลิ้ง - มือแหย่ที่ซอกรักแร้

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่