พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ลองดีลอฯงดี[ลองดี]ก.หาทางพิสูจน์ว่าจะดีจริงหรือไม่ (มักเป็นไปในเชิงท้าทายเพื่อการต่อสู้)
แต่กี้แต่กี้[แต่กี้]น.แต่ก่อน; ตะกี้, ต่ากี้ ก็ว่า
สาบผิ๋ดสาปฯผิดฯ[สาบผิด]ก.อาการที่เกิดขึ้นกับหญิงที่อยู่ไฟ (แม่ก๋ำเดือน) หลังคลอดบุตร เช่น เวียนหัว อาเจียร ท้องเสีย ผะอืดผะอม จุกเสียดแน่นท้อง เป็นต้น เมื่อได้รับกลิ่นต่างๆ ที่ไม่ถูกกับเลือดลม เช่นกลิ่นอาหารประเภทปิ้ง กลิ่นดอกไม้ กลิ่นน้ำอบน้ำหอม ธูปเทียน แม้ว่ากลิ่นเหล่านี้คนทั่วไปบอกว่าหอมก็ตาม แต่แม่ก๋ำเดือนบอก ว่าเหม็น รวมถึงกลิ่นเผาขยะภายในบ้านก็ไม่ควรให้ได้กลิ่นเช่นกัน
แกฺว้ดแค้วฯด[แคว็ด]ก.ปาดสิ่งของออกไป จากที่เดิมปริมาณน้อย เช่น ใช้นิ้วปาดบาล์มจากตลับออกมาดม,ใช้ถั่วฝักยาวปาดน้ำพริกออกจากถ้วย; ถ้าตวัดหรือควักออกไปเป็นปริมาณมากใช้ กวั๊ด
ขี้อู้ขี้อู้[ขี้อู้]ก.ชอบคุย,พูดมาก
ง่ามมือง่ามื[ง่ามมือ]น.ซอกระหว่างนิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้
น้ำเข้ามวกนาฯเขั้ามวฯก[น้ำเข้ามวก]น.น้ำที่ได้จากการแช่ข้าวสารเหนียวค้างคืน เพื่อให้นิ่มก่อนที่จะนำไปนึ่ง พอซาวข้าวขึ้นไปนึ่งแล้ว น้ำที่เหลือเรียก "น้ำเข้ามวก"; น้ำเข้าหม่า ก็ว่า
หงีบหีงฯบ์[หงีบ]น.ขมับ - ส่วนที่อยู่หางคิ้ว เหนือกระดูกแก้มทั้งสองข้าง
จ๋ำเป๋นจำเปนฯ[จำเปน]ว.จำเป็น - ขาดไม่ได้,ต้องเป็น,ต้องทำอย่างนั้น,ต้องให้เป็นไปอย่างนั้น เช่น ของจ๋ำเป๋น-ของที่ขาดไม่ได้,จ๋ำเป๋นต้องเยียะ-จำเป็นต้องทำ
ผั๋กแม้มหมาผัดฯแม้มฯหมฯา[ผักแม้มหมา]ดู...ผั๋กแปม

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่