พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ดินดาก	ดิดากฯ	[ดินดาก]	น.ดินดาน - ดินที่มีเนื้อเนียนละเอียดจับกันเป็นก้อนเหนียวๆ เป็นชั้นอยู่ใต้ผิวดินน้ำซึมผ่านได้ยาก ไม่เหมาะแก่การเพาะปลูก นิยมใช้ในการแบบหุ่น ปั้นภาชนะ ทำอิฐ เป็นต้น
เหลื่อม	เหิ่ลฯอฯม	[เหลื่อม]	ก.งำ,ปกบัง,ให้ความคุ้มครอง ว.ล้ำกัน,ล้ำเข้าไป,เลยเข้าไป
จิ่มกั๋น	จิ่มฯ	[จิ่มกัน]	ว.ด้วยกัน - คำประกอบกริยาหรือวิเศษณ์ เพื่อให้รู้ว่าเป็นการรวม เพิ่ม หรือทำร่วมกัน กิ๋นจิ่มกั๋น-กินด้วยกัน
สะหลากกะภัต	สๆลฯากฯภัต์ตฯ	[สลากภัตต์]	น.สลากภัต - เครื่องไทยทานถวายพระโดยวิธีจับฉลาก นิยมทำกันในระหว่างพรรษา
ไม้เหย๋าะ	ไม้โอยฯอฯะ	[ไม้เอฺยฺาะ]	น.เครื่องหมายวรรณยุกต์ "- " ในภาษาล้านนา (ตั๋วเมือง) ตรงกับไม้เอกในภาษาไทย เช่น แบ่งฯเกิ่งฯ - แบ่งเกิ่ง
ลูกหล้า	ลูกห฿ลฯง	[ลูกหลง]	ว.การที่ได้รับเคราะห์หรืออันตรายจากการกระทำของผู้อื่นโดยผู้กระทำมิได้มีเจตนา เช่น เห็นเพื่อนชกต่อยกันพอเข้าไปห้ามเลยถูกลูกหลง
เข้าหนมปาด	เขั้าห฿นฯมปาดฯ	[เข้าหนมปาด]	น.ขนมที่ทำจากแป้งข้าวจ้าวผสมกะทิ เมื่อกวนสุกแล้วเทใส่ถาด ใช้ปลายมีดกรีดหรือปาดเป็นชิ้นๆ; เข้าหนมสะละอ่อน ก็ว่า
หมายมี	หมฯายฯมี	[หมายมี]	ว.กล่าวคือ,อาทิ มักใช้ในการกล่าวเวนทาน เช่น หมายมีแม่อุ้ยคำเป๋นเก๊า
อู	´	[อู]	อู - สระตัวหนึ่งในอักษรล้านนา จัดอยู่ใน "สระลอย" ใช้เป็นพยัญชนะและพยางค์ต้นของคำที่มีเสียง /อู/ ซึ่งมาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นส่วนใหญ่ เช่น ´กา-อูกา (ตัวเล็น,ตัวเห็บ); ´นวีส-อูนะวีสะ (ยี่สิบหย่อนหนึ่ง,สิบเก้า): ในภาษาล้านนามีเพียงคำเท่านั้นที่ใช้ ´ เช่น อูฐ์-อูฐ, ´า-เอา.
เอื้อง จ๊าง	เอิ้อฯงช้างฯ	[เอื้องช้าง]	น.กล้วยไม้ช้าง/เอื้องช้าง - ภาษาถิ่นเหนือ(คำเมือง)เรียก ''เอื้องจ๊าง''; ในบรรดากล้วยไม้ป่าที่พบอยู่ในธรรมชาตินั้น พวกที่มีความสำคัญทางพืชกรรมคือ มีดอกสวยงาม เป็นที่จูงใจแก่คนทั่วไปให้นิยมชมชอบเมื่อได้ชมความงาม มีอยู่ประเภทหนึ่งที่เรียกว่า ''ประเภทช่องาม'' ในบรรดากล้วยไม้ประเภทช่องามเหล่านี้ ''เอื้องช้าง'' ก็เป็นกล้วยไม้ชนิดหนึ่งที่มีชื่อรวมอยู่ด้วย: เอื้องช้าง เป็นกล้วยไม้ที่มีรูปทรงของต้น ราก ใบ และดอกล่ำสันใหญ่โตกว่าชนิดอื่นๆภายในสก..ลเดียวกัน อาจเป็นลักษณะนี้เองที่กล้วยไม้ชนิดนี้ได้ชื่อภาษาไทย ''ช้าง'' ลักษณะดอก ช่อดอก เป็นรูปทรงกระบอกโค้งพองาม ช่อดอกยาวประมาณ 20-30 ซ.ม. มีกลิ่นหอม, ประเภทของเอื้องช้างพันธุ์แท้ เช่น ช้างแดง ช้างกระ ช้างเผือก ช้างพราย ช้างค่อม ส่วนช้างลูกผสมได้แก่ ช้างศรีสยาม ช้างเหลือง ช้างชมพู ช้างบางกอก เป็นต้น