| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| หมาต๋ดใส่ | หมฯาต฿ดฯไส่ | [หมาตดใส่] | สำ.อาการที่เด็กเล็ก ไม่สบายเป็นไข้ หรือเจ็บตัว หรือหกล้มเพียงเล็กน้อย |
| หั๋กขำ | หักฯขำ | [หักขำ] | ก.หักคาไว้,หักค้างไว้,หักไม่หลุกออก เช่น ลิ่มหักคาท่อนไม้ หนามหักคาอุ้งเท้า |
| ต้ง | ท่฿งฯ | [ท่ง] | น.ทุ่ง,นา; โต้ง ก็ว่า: ไปโต้งไปนา - ไปทุ่งไปนา |
| นั่งง้มโก๊ะโงะ | นั่งฯ | [นั่งง้มโคะโงะ] | ก.นั่งก้มหน้านิ่ง |
| เต๋ะถีบ | เตะถีปฯ | [เตะถีบ] | ก.ทั้งเตะทั้งถีบ,เตะด้วยถีบด้วย |
| คัว | ระฯค฿วฯ | [ครัว] | น.เครื่องใช้,เครื่องประกอบ,วัตถุ,สิ่งของ ก๑.จัดการให้เรียบร้อย,ชำระ,ตัดแบ่ง เช่น เด็ดและล้างผักให้เรียบร้อยก่อนใช้ปรุงอาหาร ก๒.ชำแหละ,แล่ เช่น ไผคัวงัว - ใครเป็นผู้ชำแหละวัว |
| เงื่อนเหง้า | เงิ่อฯรเหั้งฯา | [เงื่อนเหง้า] | ว.แต่ต้น,ดั้งเดิม |
| สีบ่าเต็๋มแถบ | สีบ่าฯเต็มฯแถปฯ | [สีบ่าเต็มแถบ] | ว.ดูท่าจะไม่เต็มเต็ง |
| ผีหัวหลวง | ผีห฿วฯหลฯวฯง | [ผีหัวหลวง] | น.ชื่อฤกษ์ - เกณฑ์หรือทิศที่มีผีหัวหลวงประจำอยู่ ซึ่งนักปราชญ์ชาวล้านนาได้คิดคำนวณแต่งแต้มไว้ว่า หากจะทำการมงคลใดๆ ห้ามหันหน้าไปทางทิศที่กำหนดไว้ในแต่ละวัน |
| ป้อหลวง | พํอฯหลฯวฯง | [พ่อหลวง] | น.ผู้ใหญ่บ้าน - ตำแหน่งหัวหน้า หรือผู้ปกครองในระดับหมู่บ้าน; นายบ้าน,แก่บ้าน ก็ว่า; เรียกภรรยาของแก่บ้าน หรือภรรยาของป้อหลวงว่า แม่หลวง |