พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
เลิงปอย	เลิงฯพอฯยฯ	[เลิงพอย]	ก.เที่ยวอย่างหามรุ่งหามค่ำ แบบค่ำที่ไหนนอนที่นั่น
เหลือง	เหิลฯอฯง	[เหลือง]	น.สีเหลือง,ผ้าเหลือง
เฟื้อย	เฟิ้ยฯ	[เฟื้อย]	ดู...เฟ้ย
แร้ง ออกเสียง แฮ้ง	แร้งฯ	[แร้ง]	น.แร้ง/อีแร้ง/นกแร้ง - ภาษาถิ่นเหนือ หรือ คำเมือง เรียก ''แฮ้ง''; แร้ง เป็นนกขนาดใหญ่ อยู่ในกลุ่มนกล่าเช่นเดียวกับเหยี่ยว อินทรี หรือนกเค้าแมว โดยที่แร้งถือว่าเป็นนกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในกลุ่มนี้ แต่แร้งจะไม่ล่าเหยื่อหรือกินสัตว์ที่มีชีวิตเป็นอาหาร จะกินเฉพาะซากสัตว์ที่ตายแล้ว เนื่องจากอุ้งต..นของแร้งไม่แข็งแรงพอที่จะขย้ำเหยื่อได้, แร้งมีรูปร่างโต หัวเล็ก คอยาว ปีกกว้าง หางสั้น บริเวณต้นคอมีขนสีขาวรอบเหมือนสวมพวงมาลัย มีลักษณะเด่นคือ ขนที่หัวและลำคอแทบไม่มีเลยจนดูเหมือนจะโล้นเลี่ยน สันนิษฐานว่าเป็นเพราะพฤติกรรมการกินซากสัตว์ จึงไม่มีขนเพื่อไม่ให้เป็นที่สะสมของเชื้อโรค และเพื่อสะดวกในการมุดกินซากสัตว์ด้วย ลิ้นมีร่องลึกและเงี่ยงเล็กๆหันไปด้านหลัง เพื่อช่วยในการกินอาหารคำโต อีกทั้งยังมีกระเพาะใหญ่ ภายในกระเพาะและลำไส้มีกรดที่มีฤทธิ๋กัดกร่อน สามารถฆ่าแบคทีเรียหรือจุลชึพอื่นๆที่มีอยู่ในซากสัตว์ด้วย จึงทำให้แร้งกินซากเน่าเปื่อยได้โดยไม่เป็นอันตราย แร้งยังสามารถจับสัตว์เลื้อยคลานขนาดเล็ก เช่นจิ้งจก กิ่งก่า หรือไข่นก กินเป็นอาหารในบางครั้งได้อีกด้วย
แฮ้วงัว	แร้วฯง฿วฯ	[แร้วงัว]	น.แร้วสำหรับผูกวัวให้เล็มกินหญ้าได้รอบพื้นที่กว้าง; ดู...แฮ้ว
ตี๋นยาวมือยาว	ตีนฯยาวฯมืยาวฯ	[ต..นยาวมือยาว]	ว.มือไว - ขี้ขโมย; สำ.มือยาวสาวได้สาวเอา,ถืออภิสิทธิ์; มือยาว ก็ว่า
ว่องไว้(กวี)	ว่อฯงไว้	[ว่องไว้]	ก.วางไว้,มอบให้
เม้าอี้	เมั้าอี้	[เม้าอี้]	ว.ขนาดนี้,ประมาณนี้; มอกอี้ ก็ว่า
ของกิ๋นแม่มาน	ขอฯงกินฯแม่มานฯ	[ของกินแม่มาน]	น.อาหารสำหรับหญิงมีครรภ์ เช่น ไม่กิน ต่อ แตน เชื่อว่าจะทำให้ลูกที่เกิดมามีนิสัยดุร้ายเหมือน ต่อ แตน, ไม่กินมะพร้าว เชื่อว่าลูกเกิดมาจะหัวแข็งเหมือนกะลามะพร้าว เป็นต้น
เหมี้ยงส้ม	ห้มฯยฯงส้฿มฯ	[เหมี้ยงส้ม]	น.เมี่ยงที่หมักให้มีรสเปรี้ยว มักใช้ใบเมี่ยงชนิดที่แก่กว่าเมี่ยงฝาด