พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
สึงสังอึงอังสึงฯสังฯอึงฯอังฯ[สึงสังอึงอัง]ว.อื้ออึง,อื้อฉาว; อึงอัง ก็ว่า
ฮ่องล้อร่อฯงลอฯ[ร่องล้อ]น.ทางเกวียนที่เดินจนเป็นร่อง
โกดโก฿ดฯ[โกด]ก.ใช้มือโกย หรือนำไปเป็นจำนวนมาก; ว.มากมาย
แม่เมืองแม่เมิอฯง[แม่เมือง]น.พระมเหษี,พระราชินี
ปะหลอทระฯบอฯท[ปรอท]น.ปรอท(อ่าน-ปะหรอด)ธาตุลำดับที่ ๘๐ สัญลักษณ์ Hg เป็นโลหะ ลักษณะเป็นของเหลวสีเงิน เป็นตัวนำไฟฟ้าและความร้อนที่ดี นำไปใช้ในเทอร์โมมิเตอร์ เครื่องวัดความดันโลหิต หลอดไฟฟ้าบางชนิด ใช้ผสมกับโลหะเงินได้โลหะผสมเรียกว่า อะมัลกัม (amalgam) ใช้ในงานทันตกรรม ไอปรอทเป็นพิษอย่างร้ายแรง
อุ๊บปุ้บอุบพุบ[อุ๊บพุบ]ว.ลักษณะของใหญ่คว่ำอยู่; ถ้าของเล็กเรียก อ้อบป้อบ
ต๊าตี๋ลูกก..ยท้าฯตีลูกคุ[ท้าตีลูกคุย]ดู...ต๊าตี๋
เห็๋บหมาเหัปฯหมฯา[เห็บหมา]น.เห็บสุนัข - เป็นปรสิตที่สำคัญอย่างหนึ่ง ที่ดูดกินเลือดสุนัข มีหลายพันธุ์ แต่สายพันธุ์ที่พบมากที่สุดในสุนัขเลี้ยงในประเทศไทย มีรูปร่างแตกต่างกันขึ้นอยู่กับช่วงชีวิต โดยเห็บตัวอ่อนวัยมี ๖ ขา กลางวัยและเต็มวัยจะมี ๘ ขา จะมีส่วนหัวไม่ชัดเจน จะเห็นส่วนที่เป็นปากยื่นออกมาทางตอนหน้า เห็บจะใช้ปากแทงผิวหนังของสุนัขและฝังปากของมันเข้าไปใต้ผิวหนัง แล้วดูดกินเลือด ตัวเต็มวัยเพศเมียจะดูดกินเลือดจำนวนมาก จนตัวเบ่งโตถึง ๑๒ มิลลิเมตร เมื่อดูดกินเลือดเต็มที่และได้รับการผสมพันธุ์ มันจะถอนปากออกจากผิวหนัง หล่นจากตัวสุนัขไปหาที่วางไข่ ครั้งละประมาณ ๔,๐๐๐ ฟอง ฟักประมาณ ๑๗-๓๐ วัน ออกมาเป็นตัวอ่อนที่มี ๖ ขา จะไปดูดกินเลือดสุนัขประมาณ ๒-๓ วัน เมื่ออิ่มแล้วจะหล่นจากตัวสุนัข ไปหาที่ลอกคราบกลายเป็นตัวกลางวัยที่โตขึ้นและมี ๘ ขา ตัวกลางวัยจะดูดกินเลือดอีกจนอิ่มแล้วลอกคราบกลายเป็นตัวเต็มวัย ดูดเลือดและผสมพันธุ์ต่อไป ส่วนตัวเต็มวัยเพศผู้มีขนาดเล็กกว่าเพศเมีย เพราะมีโอกาสดูดเลือดน้อย มัวแต่ไปหาคู่ผสมพันธุ์ วงจรชีวิตเห็บชนิดนี้จะสมบูรณ์ในเวลาประมาณ ๔
บอกไฟบอฯกไฟ[บอกไฟ]น.บ้องไฟ,ดอกไม้ไฟ,ไฟพะเนียง
ปั๋กขะตืนล้านนาปักขฯทืนฯล้านฯนาฯ[ปักขะทืนล้านนา]น.ปฏิทินล้านนา - เป็นปฏิทินแบบสุริยคติ-จันทรคติ จัดวัน-เดือน-ปี ทางสุริยคติ และขึ้น-แรม ทางจันทรคติ ตามประเพณีนิยมที่ใช้กันในล้านนา มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ยึดหลักการกระทำใดๆ ตามคำทำนายที่มีมาแต่โบราณ เพื่อให้ประสบแต่สิ่งที่ดีงาม หลีกเลี่ยงความวิบัติ หรือ ความหายนะ อันอาจจะเกิดขึ้น เช่น วันเก้าก๋อง - วันที่ไม่ควรทำฌาปนกิจศพ, วันหัวเรียงหมอน - วันที่เหมาะแก่การแต่งงาน, ตลอดถึงวันมงคล วันอวมงคล วันที่ควรทำและไม่ควรทำในสิ่งใดๆ เป็นต้น

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่