พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ลักผ๋กผ่อ	ลักฯกฯผ฿กฯผํอฯ	[ลักผกผ่อ]	ก.แอบซุ่มดู อย่างแอบซุ่มดูผู้หญิงอาบน้ำ
สิ่วเล็บ	สิ่วฯเล็ปฯ	[สิ่วเล็บ]	น.สิ่วที่มีคมโค้งคล้าย เล็บสำหรับเจาะช่องที่โค้งหรือกลม; ถ้ามีคมเป็นวงกลม ใช้สำหรับเจาะเป็นรูกลม เรียก "ตุ๊ดตู่"
พะเจ้าต๋นหลวง	ระฯพเจั้าต฿นฯหลฯวฯง	[พระเจ้าตนหลวง]	น.พระเจ้าตนหลวง - พระพุทธรูปขนาดใหญ่มาก เช่น พระประธานในวิหารวัดศรีโคมคำ พระอารามหลวง อ.เมือง จ.พะเยา เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย สร้างเมื่อ พ.ศ.๒๐๓๔-๒๐๖๗ มีหน้าตักกว้าง ๑๖ เมตร สูง ๑๘ เมตร นับเป็นพระพุทธรูปศิลปะเชียงแสน ที่สูงใหญ่ที่สุดในดินแดนล้านนา; ผะเจ้าต๋นหลวง ก็ว่า
จู	ชู	[ชู]	ก๑.ไปหา,ไปถึง เช่น ไปจูตี้ -ไปถึงที่, มาจูบ้าน - มาถึงบ้าน ก๒.ยินยอม,ตกลง
ล่ำงับ	รางัปฯ	[ร่ำงับ]	ก.ระงับ - ยับยั้งไว้,ทำให้สงบ
เวิน	เวินฯ	[เวิน]	น.งุนงง,ตะลึง
เซาะไซ้	โซอฯะไซ้	[เซาะไซ้]	ก.ค้นหา,แสวงหา
เสี้ยงบุญ	ส้ยฯงบุญ	[เสี้ยงบุญ]	ก.ตาย มักใช้กับผู้ที่เป็นเจ้านาย ชนชั้นปกครอง; หม๋ดบุญ ก็ว่า. ถ้าเป็นสามัญชนคนธรรมดาทั่วไป มักใช้ เสี้ยงกํ๋า - เสี้ยงกั๋มม์
ผางลาง	ผางฯลางฯ	[ผางลาง]	น.ผางลาง - อุปกรณ์ให้เกิดเสียง รูปร่างคล้ายระฆัง ทรงสี่เหลี่ยมแบน ด้านบนโค้งมน ทำด้วยทองเหลือง มีหูสำหรับสอดไม้แขวนลอยอยู่ระหว่างขาไม้โค้ง ซึ่งตั้งอยู่บนฐานไม้ ใช้ต่างบนหลังวัว ม้า ลา หรือล่อ ตัวจ่าฝูง หรือเกวียน เล่มแรกของขบวนสินค้า เพื่อให้เกิดเสียงดังเช่นเดียวกับกระดิ่งที่แขวนคอวัว ในขณะต่างหรือบรรทุกสิ่งของ เช่น ข้าว ผัก เมี่ยง ผลไม้ เนื้อเสัตว์ เพื่อนำไปกินหรือไปขาย หนทางที่เดินระยะทางไกลเป็นคาราวาน จะเกิดเสียงดังตามจังหวะแกนเดือยที่ห้อยอยู่ภายใน กระทบผนังโครงตามจังหวะการโยกเดินของสัตว์ตัวนั้นๆ ผางลางมีเสียงก้องไปไกล เป็นสัญญาณให้รู้ว่าเป็นกองคาราวานขนสัมภาระ; ผังลาง ก็ว่า
แหน่หนตาง	แห่นฯห฿นฯทาฯงฯ	[แหน่หนทาง]	ก.บอก ทาง,ชี้ทาง