พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
นกเขียนน฿กฯขยฯร[นกเขียน]น.นกกระเรียน/นกกาเรียน - นกขนาดใหญ่ ตัวสูงราวเมตรครึ่ง หัวและคอเป็นปุ่มหยาบสีแดงสด ขนตามลำตัวสีเทา จะงอยปากสีออกเขียว แข้งและต..นสีแดงหรือชมพูอมฟ้า หากินตามทุ่งนาและแหล่งน้ำ กินสัตว์เล็กๆ เป็นอาหาร
ถ่านโกมถ่านฯโค฿มฯ[ถ่านโคม]น.ถ่านไฟฉาย
ขึ้นเฮือนใหม่ขึ้นฯเริอฯรไห่มฯ[ขึ้นเรือนใหม่]ก.ทำบุญขึ้นบ้านใหม่
มอดมอฯด[มอด]น.ชื่อเรียกแมลงขนาดเล็กหลายชนิดในหลายวงศ์ ที่เจาะกินเข้าไปในวัสดุต่างๆ ทำให้เกิดเป็นรูพรุนทั่วไป กับทั้งมีวัสดุผสมมูลขับถ่ายออกมาเป็นขุยเป็นเม็ดเล็กๆ เรียกขี้มอด ส่วนใหญ่เป็นแมลงปีกแข็ง ก.จวนจะดับ (ใช้กับไฟ),ตาย - มักใช้ร่วมกับ ม้วย เป็น มอดม้วย ว.เรียกหน้าที่เป็นรอยๆ อย่างมอดเจาะ เช่นหน้าของคนที่เป็นโรคฝีดาษว่า หน้ามอด; สำ.เรียกผู้ทำให้เกิดความหมดเปลือง เช่น มอดเข้าสุ๋ก - กินข้าวมาก, มอดไม้ - ผู้แอบตัดไม้ทำลายป่า
บ่ามื่นบ่าฯมื่นฯ[บ่ามื่น]น.เม็ดกระบก - เป็นผลของต้นกระบก ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ สูง ๑๐-๓๐ เมตร ลักษณะเป็นผลแบบผนังชั้นในแข็ง รูปรีหรือรูปไข่ แบนเล็กน้อย กว้าง 3-4 ซ.ม. ยาว 4-5 ซ.ม. ผลสีเขียว เมื่อสุกสีเขียวอมเหลืองอ่อน เนื้อสีส้ม มีเมล็ดรูปไตขนาดใหญ่ 1 เมล็ด หนา แข็ง รูปไข่หรือรูปรีแกมรูปไข่ เนื้อในเมล็ดสีขาว และมีน้ำมัน : วิธีทำ นำผลกระบกมาตากแห้ง กระเทาะเปลือกข้างนอกออกให้หมด จากนั้นผ่าหรือทุบเอาเปลือกแข็งออก เนื้อในสีขาว มีเปลือกบางๆ สีน้ำตาลเข้มหุ้มไว้อีกชั้นหนึ่ง นำไปคั่วด้วยไฟอ่อนๆ จนเมล็ดเปลี่ยนเป็นสีเหลืองทอง รับประทานเป็นผลไม้ หรืออาหารว่างขบเคี้ยวได้ มีรสมัน
เหน็๋บเหันฯบ[เหน็บ]น.เหน็บ - เสียบ,สอดไว้ในที่บังคับ
เติกหมอนเติกฯหมฯอฯร[เติกหมอน]ก.พิงหมอน - นั่งหรือนอนเอาข้างหรือหลังพิงหมอน
จั๊กคูชักฯฅู[ชักฅู]น.สาคู - พรรณไม้ล้มลุก ต้นขนาดต้นขมิ้นหัวใช้ต้มกินและทำแป้ง
เตียวดุ่มๆทยฯวดุ่มๆ[เทียวดุ่มๆ]ก.ก้มหน้าก้มตาเดินไปเรื่อยๆ
หูลวัะหูลัวฯะ[หูลวัะ]ว.หูหนู - ชื่อเห็ดขึ้นบนขอนไม้ ดอกเห็ดสีน้ำตาลเป็นแผ่นบางเรียบ ฐานดอกมีรอยจีบเล็กน้อย ทำให้ดอกโค้งงอคล้ายใบหู กินได้ เรียกเห๋ดหูลวัะ

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่