พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ปุ๋กหลุ๋ก	ปุกหลฯก	[ปุกหลุก]	ว.ลักษณะเป็นก้อนกลมขนาดใหญ่,ลักษณะอ้วนเตี้ย; ปุ้มปุ๋กหลุ๋ก ก็ว่า
ก็๋อดด็๋อด	กัอฯดดัอฯด	[ก็อดด็อด]	ว.คำเสริมท้ายคำว่า สั้น แสดงลักษณะของสิ่งที่สั้นมากเช่น หมาหางสั้นก็๋อดด็๋อด - สุนัขหางสั้นมาก; กิ้มดิ้ม,ก..๋ดดุ๋ด ก็ว่า. ถ้าสั้นมาก ๆ ใช้ สั้นกิ๋ดดิ๋ด
ต๋ายกั๊ด	ตายฯคัดฯ	[ตายคัด]	ก.จุกจนตาย.
จ้อง	จ้อฯง	[จ้อง]	น.ร่ม - อุปกรณ์ใช้กางกันแดดกันฝน ทำด้วยกระดาษสา ผ้าไนล่อน เป็นต้น มีด้ามถือยาวๆ หุบเข้าหุบออกได้
ผีหม้อหนึ้ง	ผีหํมฯอฯหึ้นฯง	[ผีหม้อหนึ้ง]	น.ผีหม้อนึ่ง - ผีประจำหม้อนึ่งไหข้าวในครัวเรือนของชาวล้านนา เชื่อกันว่าเป็นผีที่ศักดิ์สิทธิ์ มีบทบาทในการดูแลรักษาคนในครอบครัวให้อยู่เย็นเป็นสุข เมื่อยามเจ็บป่วยก็จะมีพิธีลงผีหม้อหนึ้ง เพื่อทำนายทายทักหาสาเหตุและวิธีรักษาโรค อุปกรณ์ลงผีหม้อนึ่งมีกระด้งใส่ข้าว สาร หม้อนึ่ง ไหข้าวที่สวมเสื้อโดยสอดไม้ในแขนเสื้อให้เป็นแขนหุ่น ขยุ้มเสื้อส่วนคอให้เป็นก้อนทำเป็นหัว เครื่องบูชาในการลงผีหม้อนึ่งมีเงิน ค่าขั้นตั้งตามแต่กำหนด สวยดอก หมาก พลู บุหรี่ พร้อมข้าวสาร ใส่ลงไปในกระด้ง แล้วจุดธูปเทียนเรียกวิญญาณผีเข้ามาสิงในหม้อนึ่งนั้น แล้วถามถึงเหตุการณ์ต่างๆ ซึ่งมักจะเป็นการถามเรื่องสุขภาพ การเจ็บป่วยเกิดขึ้นเนื่องจากอะไร วิญญาณที่สิงในหม้อนึ่งก็จะตอบโดยการใช้แขนหม้อนึ่งขีดเขียนลงไปในกระด้งที่มีข้าวสารเป็นรูปต่างๆ เพื่อทำนายบอกกล่าว; ผีย่าหม้อหนึ้ง,ผีปู่ดำย่าดำ ก็ว่า
สะหมิง	สิๆมฯง	[สมิง]	ก.เปลี้ย,ลืมสติไปชั่วครู่
แก๋งกะด้าง	แกงฯระฯกด้างฯ	[แกงกระด้าง]	น.แกงที่ได้จากการต้มเนื้อหมู เครื่องในหมู หูหมู ให้เปื่อย ทิ้งไว้ในที่เย็นเช่นในตู้เย็น หรืออากาศในหน้าหนาว เพื่อให้น้ำแกงเป็นวุ้น โรยด้วยใบผักชี; แก๋งเกิ้ม ก็ว่า
ขูณา	ขูณา	[ขูณา]	ดู...ขุณณา
ซอมภอหลวง	ซอฯมภํอฯหลฯวฯง	[ซอมภอหลวง]	น.ต้นหางนกยูงฝรั่ง - ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ลำต้นและตามกิ่งไม่มีหนาม เปลือกต้นเรียบสีเทา ดอกสีแดง แสด เหลือง ออกดอกปีละครั้ง ขณะออกดอกจะผลัดใบ
แต้บ	แทปฯ	[แทบ]	ว.ใกล้,ชิด,แบน,ราบ,เรียบ,สนิท