พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
หล๋กหญ้า	ห฿ลฯกห้ยฯา	[หลกหย้า]	ก.ถอนหญ้า
สูมาถั้นเก๊า	สูมาถั้นฯเคั้าฯ	[สูมาถั้นเค้า]	ก.การขอขมาด้วยเครื่องขมาที่มีค่าเต็มยศ อันมีเครื่องสักการะต่างๆ เช่น สลุงน้ำเข้าหมิ้นส้มป่อย หมากสุ่ม หมากเบ็ง ต้นผึ้ง ต้นเทียน ต้นดอก เป็นต้น
สาวน้ำถุ้ง	สาวฯนาฯถุ้ง	[สาวน้ำถุ้ง]	ก.ดึงเชือกที่ผูกภาชนะตักน้ำขึ้นจากบ่อ
ดอกแก้ว	ดอฯกแก้วฯ	[ดอกแก้ว]	น.ดอกพิก..ล ภาษาถิ่นเหนือ(กำเมือง) เรียก ''ดอกแก้ว'': พิก..ล หรือ แก้ว - เป็นไม้ต้นขนาดกลาง สูงประมาณ 8-15 เมตร เปลือกต้นสีน้ำตาลเทา มีรอยแตกระแหงตามยาว ใบมนรูปไข่หรือไข่แกมหอก ดอกออกเดี่ยวๆ หรือเป็นกระจุก 2-6 ดอก ตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง สีขาวนวล มีกลิ่นหอมเย็น กลิ่นยังคงอยู่แม้ตากแห้งแล้ว เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 0.8-1.5 ซ.ม. กลีบดอกจักแหลม เรียงกันเป็น ๒ ชั้น ชั้นนอกมี 8 กลีบ ชั้นใน 16 กลีบ ดอกร่วงง่าย เมื่อใกล้โรยเป็นสีเหลืองอมน้ำตาล ผลรูปไข่ปลายแหลม ผลอ่อนสีเขียว ผลสุกสีเหลืองถึงส้ม รสหวานเล็กน้อย เมล็ดแบนรี มีเมล็ดเดียว เปลือกแข็ง สีน้ำตาลเข้มหรือดำเป็นมัน ออกดอกติดผลตลอดปี
ไม้บ่าซัก	ไม้บ่าฯซักฯ	[บ่าซัก]	น.ต้นประคำดีควาย - ไม้ต้นเปลือกต้นสีเทา ดอกสีขาว ออกเป็นช่อใหญ่ที่ปลายกิ่ง ผลกลมสีเขียวสด เมื่อแก่ผิวผลจะย่นมีสีน้ำตาลเข้ม ผลแก่นำมาทุบแช่น้ำตีให้เกิดฟอง ใช้ซักผ้าไหมหรือทำความสะอาดเครื่องทองรูปพรรณ ใช้ทำยาได้
เหล้น	เห้ลฯร	[เหล้น]	ก.เล่น - ทำเพื่อสนุก หรือผ่อนอารมณ์
ผ้าป้าด	ผ้าพาดฯ	[ผ้าพาด]	น.ผ้าสังฆาฏิ; ผ้าป้าดบ่า ก็ว่า; ดู...ผ้าลังก๋า
ดำ	ดำ	[ดำ]	ก.มุดลง เช่น ดำน้ำ; ว.สีดำ,มืด,ทึบ
เข้าหนมก้วย	เขั้าห฿นฯมก้ลฯวฯ	[เข้าหนมกล้วย]	น.ขนมกล้วย - ขนมที่ทำด้วยแป้งข้าวเจ้าและแป้งมันบดรวมกับกล้วยสุก ห่อด้วยใบตอง โรยมะพร้าวขูด แล้วนำไปนึ่ง
ต๊ด	ท฿ดฯ	[ทด]	ก.การเล่นพนัน ไฮโล หวยใต้ดิน เป็นต้น เช่น ต๊ด ๑๒๓ ถ้าออกเลขสามตัวนี้ แม้สลับตำแหน่งกัน เป็น ๑๓๒,๒๑๓,๒๓๑,๓๑๒,๓๒๑ ก็ถือว่าถูกหมด การเล่นแบบนี้ ได้รางวัลมากขึ้นกว่าปกติ; โต๊ด ก็ว่า