| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| กะล๊อก | กะลัอฯก | [กะล็อก] | ก.คล้องกันไว้ด้วยแขน |
| หละเวเหหน | รเวเหห฿นฯ | [ระเวเหหน] | ก.ระหกระเหิน/ระเหระหน - เร่ร่อนไปด้วยความยากลำบาก,ตกระกำลำบาก,สับสนวุ่นวาย |
| กิ๋นจิ๊กิ๋นถี่ | กินฯชิกินฯถี่ | [กินชิกินถี่] | ก.ตระหนี่ถี่เหนียวในการกิน |
| ภะก๊ะวา | ภควาฯ | ภควา | น.(บ)ภควา - พระผู้มีพระภาค,พระนามพระพุทธเจ้า แปลว่า "ทรงเป็นผู้มีโชค" คือหวังพระโพธิญาณก็ได้สมหวัง ประกาศพระศาสนาก็สามารถชักจูงผู้คนให้ได้บรรลุธรรมสมปรารถนา |
| แม่เพ้อมดส้ม | แม่เภิ้อฯม฿ดฯส้฿มฯ | [แม่เภิ้อมดส้ม] | ดู...มดส้ม |
| ของกิ๋นของตาน | ขอฯงกินฯขอฯงทาฯนฯ | [ของกินของทาน] | น.ของที่จัดไว้สำหรับทำบุญ |
| ผ่าขวัญ | ผ่าขัวฯร | [ผ่าขวัน] | ก.ผ่าขวัญ - เป็นการผ่าหรือตัดความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงกันระหว่างเด็กกับขวัญของคนที่มาเข้าท้องของมารดาของเด็กขณะที่กำลังตั้งครรภ์(แม่มาน) เมื่อคลอดออกมาขวัญของคนเป็นที่เข้าจึงเป็นขวัญเดียวกับเด็กที่เกิด การผ่าขวัญจึงเป็นพิธีกรรมที่จะผ่าขวัญของคนสองคนให้ออกจากกัน เพื่อให้เด็กอยู่ดีสบาย ไม่ร้องไห้ ไม่ขี้แย พร้อมกับมัดมือรับขวัญเด็ก; ดู...ขวันเข้าต๊อง |
| กำตวาย | คําฯทวฯาฯยฯ | [คำทวาย] | น.คำทาย/คำทำนาย/คำพยากรณ์ - ปัญหาหรือคำถามที่ผู้ถามอาจถามตรงๆ หรือถามทางอ้อมก็ตาม ปัญหาที่ตั้งขึ้นมาเพื่อให้คิดหรือทายว่าได้แก่อะไร ตัวอย่างกำตวาย: เลข ๒ หลัก ๓ จำนวน เรียงจากมากไปหาน้อย,หลักหน่วยเป็นเลขคู่ หลักสิบเป็นเลขคี่ รวมกันได้ ๑๐๘,เลขแต่ละตัวใช้ได้เพียงครั้งเดียว จงหาค่าของเลข ๓ จำนวนนั้น,แต่ละจำนวนหมายถึงอะไร มีความว่าอย่างไร ให้เขียนเป็น อักษรไทย(แบบประวิสรรชนีย์ และแบบบาลีสังโยค) อักษรล้านนา และอักษรโรมัน |
| จิ๋บ่าผาบ | จิบ่าฯผาปฯ | [จิบ่าผาบ] | ก.จุดชนวนฝักแค...ดู บ่าผาบ |
| สี่บ๋ท | สี่บ฿ทฯ | [สี่บท] | น.ชื่อคร่าวผลงานชิ้นเอกของพญาพรหมโวหาร (พรหมินทร์) ที่ พรรณนา ความในใจ ความรักอันสุดซึ้งครวญหาอาลัยอาวรณ์ที่มีต่อ "ศรีจม" เมียรัก เรียกว่าค่าวสี่บท; ค่าวนางจม, ค่าวฮ่ำนางจม ก็ว่า |