พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
เลี้ยงผี	ล้ยฯงผี	[เลี้ยงผี]	ก.สังเวยผี - อาการที่นำเอาอาหาร สุรา และเครื่องสังเวยไปให้แก่ผี เพื่อขอให้ช่วยบันดาลให้พ้นภัยหรือให้ได้โชค หรือทดแทนคุณตามที่ได้บนบานศาลกล่าวไว้
ถุ่ย	ถุ่	[ถุ่ย]	ก.เกลี่ย - กระจายให้เสมอกัน มักใช้กับการเตรียมดินหรือเกลี่ยดินให้เสมอกัน
ข่วงปะตู๋ต้าแป	ข่วฯงระฯบตูท่าฯแพ	[ข่วงประตูท่าแพ]	น.ลานประตูท่าแพ
ฮ้ายตี๋นคันมือ	ร้ายฯตีนฯฅันฯมื	[ร้ายต..นฅันมือ]	ก.มือซน,มือบอน,มืออยู่ไม่สุข
หมวด	หมฯวฯฯด	[หมวด]	น.กลุ่ม,ขมวด,จุก,ปม,ปุ่ม,พวก,หมู่ ก.ขมวด - ขอดให้แน่นเป็นปม,มุ่นอย่างมุ่นมวยผม,บิดม้วนเป็นกระจุกหรือปม
แก๋งกะด้าง	แกงฯระฯกด้างฯ	[แกงกระด้าง]	น.แกงที่ได้จากการต้มเนื้อหมู เครื่องในหมู หูหมู ให้เปื่อย ทิ้งไว้ในที่เย็นเช่นในตู้เย็น หรืออากาศในหน้าหนาว เพื่อให้น้ำแกงเป็นวุ้น โรยด้วยใบผักชี; แก๋งเกิ้ม ก็ว่า
มีกำกึ๊ด	มีคำฯคึดฯ	[มีคำคึด]	น.มีความคิด,เข้าใจคิดอ่าน; ฮู้กึ๊ด ก็ว่า
แหก	แหกฯ	[แหก]	น.เรียก ไม้ งาช้าง เป็นต้น ที่ทำเป็นมีดขนาดเล็กลงคาถาอาคมเพื่อใช้ในการปราบผี หรือรักษาโรคว่ามีดแหก; ก๑.ตัดแล่ง,แถก,แยกออก,ถ่างออก เช่น แหกต๋อง ใช้มีดแล่งใบตองออกจากก้าน ก๒.อาการที่หมอเมืองใช้มีดหมอที่ ทำด้วยงาช้าง เขี้ยวเสือ เป็นต้น มาเสกคาถาอาคมแล้วไปขูด ขีด ถู หรือลูบตาม ส่วนของร่าง กายบริเวณที่เจ็บปวดซ้ำกันหลายๆ ครั้ง สลับกับการเสกคาถากำกับ; แฮก ก็ว่า
แมงมัน	แมงฯมันฯ	[แมงมัน]	น.แมลงจำพวกมด ทำรังเป็นโพรงอยู่ใต้ดิน จะออกจากรังมาในราวเดือนพฤษภาคม เพราะว่าฝนตก ดินเปียก เพื่อผสมพันธุ์ ในรังมีแมงมัน ๓ ประเภท ได้แก่ ๑.แม่แมงมัน คล้ายมดคันตัวเล็กๆ สีเหลืองออกส้ม ยาวประมาณ ๒ ม.ม. กัดเจ็บและคันมาก ๒.แมงมันตัวเมีย สีแดงคล้ำ ตัวโต มีปีก ตัวยาวประมาณ ๒.๕-๓.๐ ซ.ม.เรียก แมงมันแม่ หรือ แมงมันก่ำ กินได้ รสมันอร่อย ๓.แมงมันตัวผู้ สีเหลือง มีปีก ตัว เล็กกว่าแมงมันตัวเมีย เรียก แมงมันปู๊ หรือ แมงมันคา ไม่นิยมรับประทาน เพราะมีรสขม
เบ่งลิทธี	เบ่งฯริทีธฯ	[เบ่งริทธี]	ก.เปล่งอิทธิฤทธิ์,แสดงอำนาจ