พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ตุ๊หลวง	ทุหลฯวฯง	[ทุหลวง]	น.เจ้าอาวาส ภาษาไทยถิ่นเหนือ ว่า ''ตุ๊หลวง''; - เจ้าอาวาส คือ พระภิกษุผู้ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้ปกครองวัด มีหน้าที่ปกครองดูแลอำนวยกิจการทุกอย่างเกี่ยวกับวัด กฎหมายกำหนดให้วัดหนึ่งมีเจ้าอาวาสได้เพียงรูปหนึ่ง แต่จะมีรองเจ้าอาวาส ผู้ช่วยเจ้าอาวาสได้หลายรูปตามควรแก่ฐานะของวัด เจ้าอาวาสเป็น ''พระสังฆาธิการ'' และเป็น ''เจ้าพนักงาน'' ตามประมวลกฎอาญา, ผู้ที่จะได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสต้องมีพรรษาพ้น 5 พรรษา เจ้าคณะจังหวัดเป็นผู้แต่งตั้ง, เจ้าอาวาสพระอารามหลวง (จังหวัดอื่น นอกจากกรุงเทพมหานคร) ต้องมีพรรษาพ้น 10 ถ้าเป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ต้องมีสมณศักดิ์ไม่ต่ำกว่าพระราชาคณะชั้นสามัญ สมเด็จพระสังฆราชทรงแต่งตั้งตามมติมหาเถรสมาคม, พระอารามหลวงชั้นโท ต้องมีตำแหน่งไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้ันเอก, พระอารามหลวงชั้นตรี ต้องมีตำแหน่งไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้ันโท หรือพระครูสัญญาบัตรที่มีนิตยภัตไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้นโท, สำหรับเจ้าอาวาสพระอารามหลวงในกรุงเทพมหานคร พระอารามหลวงชั้ันเอก มีสมณศักดิ์ไม่ต่ำกว่า พระราชาคณะชั้นราช,พระอารามหลวงชั้นโท ต้องมีสมณศักดิ์ไม่ต่ำกว่าพระราชาคณะชั้นสามัญ,พระอารามหลวงชั้นตรี ต้องมีตำแหน่งไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้นเอก
หลำ	หํลฯา	[หลำ]	ก.ถลำ, เผลอ,พลั้งปากพูด
ดอนหัวโต้ง	ดอฯรห฿วฯโท่฿งฯ	[ดอนหัวโท่ง]	น.ที่สูงบริเวณหัวไร่ปลายนา
อ็๋อกอี่ฮวก	อัอฯกอี่รวฯก	[อ็อกอี่ฮวก]	น.แกง ที่ใช้ลูกอ๊อด(อี่ฮวกกบ) เป็นส่วนประกอบหลัก ผสมเครื่องปรุง ตั้งบนไฟให้น้ำแกงขลุกขลิก ปรุงรสด้วยใบโหระพา
อังกาน	อังคฯารฯ,อํฯคาฯรฯ	[อังคาร]	น.วันอังคาร - ชื่อวันที่ ๓ ของสัปดาห์,ชื่อดาวเคราะห์ดวงที่ ๔ ในระบบสุริยะ
ถึมไห	ถึมฯไห	[ถึมไห]	น.แผ่นไม้ที่ใช้รองก้นไหนึ่งข้าว
ลวดแล้งลวดหวะสา	ลวฯดแล้งฯลวฯดวัªา	[ลวดแล้งลวดวัสสา]	ว.ทั้งปี,ตลอดปีต่อเนื่องกันไป
ผีขุนน้ำ	ผีขุรนาฯ	[ผีขุนน้ำ]	น.อารักษ์ประจำต้นน้ำแต่ละสาย สิงสถิตอยู่บริเวณต้นน้ำบนดอยสูง เป็นความเชื่อของชุมชน เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวก็จะรวมตัวกันเพื่อเลี้ยงผีขุนน้ำที่ต้นกำเนิดของน้ำ (ขุน - ต้นน้ำ) เพื่อแสดงความกตัญญูกตเวที ตอบแทนบุญคุณที่ได้ใช้น้ำในวิถีชีวิตประจำวัน และการหล่อเลี้ยงพืชผลการเกษตรของชาวบ้าน
ล้องัว	ลํอฯง฿วฯ	[ล้องัว]	ก.เกวียนเทียมวัว; งัวล้อ ก็ว่า
ป่าง	ป่างฯ	[ป่าง]	น.ที่ราบโล่งระหว่างเขา; โหล่ง ก็ว่า