พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ปิ๋	ปิ	[ปิ]	ก.อาการที่เป็นลมหมดสติ หรือ กระสับกระส่าย ด้วยสิ่งต่างๆ เช่น ถูกแดดจัด หิวข้าวจัด สภาพอากาศเป็นพิษ คนม..แน่น เป็นต้น
ยำจิ๊นไก่	ยำชิ้นฯไก่	[ยำชิ้นไก่]	น.ยำเนื้อไก่
ขอด	ขอฯด	[ขอด]	น.ปม อย่างปมเชือก ว.แห้ง, ลักษณะที่ขมวดเป็นปมหรือม้วนเข้ามา เช่น หมาหางขอด
ปุ๋กหลุ๋ก	ปุกหลฯก	[ปุกหลุก]	ว.ลักษณะเป็นก้อนกลมขนาดใหญ่,ลักษณะอ้วนเตี้ย; ปุ้มปุ๋กหลุ๋ก ก็ว่า
ขี้ครั่ง ออกเสียง ขี้คั่ง	ขี้ระฯคั่งฯ	[ขี้ครั่ง]	น.ขี้ครั่ง - ภาษาถิ่นเหนือ เรียก ''ขี้คั่ง''; เพราะ ''ขี้'' ออกเสียงตรีเพี้ยน ใช้ตัวเอน, ''ครั่ง'' ออกเสียง ''คั่ง'' คำเมืองไม่มีเสียงรัว; ขี้ครั่ง หรือขี้คั่ง - ยางที่แมลงครั่งขับระบายออกมา มีลักษณะเป็นยางเหนียวสีเหลืองทอง หรือสีม่วงเข้ม เมื่อถูกอากาศจะแข็งทับถมกันหุ้มกิ่งไม้ที่เกาะอยู่ ยาวออกไปจนหนา บางทีวนจนรอบกิ่งไม้: ขี้ครั่ง มีสรรพคุณเป็นยา อาทิ ยารักษาโรคโลหิตจาง บำรุงเลือด ขับเสมหะ แก้ท้องร่วง แก้บิด ตกแต่งสียาให้เป็นสีชมพู เป็นต้น และใช้ประโยชน์อื่นๆ อาทิ ใส่ด้ามมีด ใช้ทำแผ่นเสียง ใช้ประทับตราในการห่อพัสดุ หรือผนึกต่างๆ ใช้ทำเป็นแกนภายในสำหรับการทำเครื่องประดับ เครื่องเงิน และเป็นวัตถุดิบนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น แชลแล็ค สีย้อมผ้า ย้อมไหม ย้อมหนังสัตว์ สีทาตกแต่งเครืองเรือน ใช้ทำสีน้ำมัน ส่วนผสมน้ำยาขัดพื้น หมึกพิมพ์ หมึกประทับตรา ฯลฯ; ดู...ครั่ง
หนาใจ๋	หนฯาไจ	[หนาใจ]	ก.ใฝ่ใจ,สนใจ,หนักใจ
กอบ	กอฯบ	[กอบ]	ก.เอามือทั้งสองข้างรวบสิ่งของเข้าอยู่ในอุ้งมือแล้วยกขึ้น
จิ๊นส้มหม๋ก	ชิ้นฯส้฿มฯห฿มฯก	[ชิ้นส้มหมก]	น.แหนมห่อด้วยใบตองหมกในขี้เถ้าร้อนให้สุก(ในปัจจุบันตามร้านอาหารทำในเชิงธุรกิจ ต้องการปริมาณมาก ใช้ห่อใบตองวางบนตะแกรงเหล็กปิ้งให้สุกก็ยังคงเรียก จิ๊นส้มหม๋ก เช่นกัน)
วน	ว฿นฯ	[วน]	ก.เวียนไปโดยรอบมีศูนย์กลางเป็นหลัก,เวียนรอบ เช่น เดินวนรอบบ้าน,เรียกลักษณะน้ำที่ไหลวนเป็นวงว่า น้ำวน
เต็๋มตี้	เตัมฯที่	[เต็มที่]	ว.เต็มที่ - เต็มกำลัง, สุดความสามารถ: เยียะก๋ารเต็๋มตี้ (ทำงานจนสุดความสามารถ), ไค่หัวเต็๋มตี้ (หัวเราะจนท้องคัดท้องแข็ง).