พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
พะบ๋ฏ	ระฯพบ฿ฏฯฯ	[พระบฏ]	น.พระบฏ - ผืนผ้าที่มีรูปพระพุทธเจ้า หรือเวสสันดรชาดก เป็นต้น เขียนหรือพิมพ์บนแผ่นผ้า และแขวนไว้เพื่อบูชา
ดอกบัวผั๋ด	ดอฯกบ฿วฯผัดฯ	[ดอกบัวผัด]	น.ดอกทานตะวัน ชาวล้านนาเรียกว่า ดอกบัวผั๋ด: ทานตะวัน หรือ บัวผั๋ด - พรรณไม้ล้มลุก ลำต้นสูง 3-3.5 เมตร มีขนขึ้นเป็นกลายแข็ง เหตุที่ชื่อ ''ทานตะวัน'' เพราะช่อดอกและใบหันไปทางทิศตะวันออกในตอนเช้า และทิศตะวันตกในตอนเย็น หลังจากได้ผสมเกษรแล้วช่อดอกจะหันไปทางทิศตะวันออกเสมอ ใบรูปกลมรี โคนใบโค้งเว้าเป็นรูปหัวใจ ปลายแหลม ริมขอบใบหยักย่อยเป็นแบบฟันปลา หลังและใต้ท้องใบมีขนสากขึ้นประปราย ดอกเป็นรูปจาน ออกเป็นช่อ หรือเป็นกระจุกขนาดใหญ่บริเวณยอด หรือรอบๆ ลำต้น กลีบดอกวงในสีเหลือง วงนอกสีเหลืองอ่อนหรือเหลืองทอง เมล็ด(ผล) มีเนื้อในที่ห่อหุ้มด้วยเปลือก ใช้สกัดเอาน้ำมัน ใช้รับประทาน หรือเป็นอาหารเลี้ยงนก: ข้อมูลทางการแพทย์บอกว่า ''เมล็ดทานตะวัน'' มีโปรต..นค่อนข้างสูง และยังมีธาตุเหล็กใกล้เคียงกับไข่แดงและตับ ดังนั้นคนที่อยากเสริมโปรต..นให้ร่างกาย สามารถกินเมล็ดทานตะวันแทนขนมได้เลย
นอก	นอฯก	[นอก]	น.เรียกเขตที่พ้นจากเขตเมืองว่า บ้านนอก. เรียกต่างประเทศว่าเมืองนอก. ว.พ้นออกไปจากภายใน หรือไม่อยู่ร่วมใน,ตรงข้ามกับใน
ขี้เหลียด	ขี้หลฯยฯด	[ขี้เหลียด]	...ดู ขี้จ๊ะ
กำขอแปงเหลือกำซื้อ	คําฯขํอฯแพงฯเหิลฯอฯอคําฯซื้	[คำขอแพงเหลือคำซื้อ]	สำ.กำขอแปงเหลือกำซื้อ เป็นสุภาษิตคำสอนโบราณ ที่ชาวถิ่นเหนือเรียกว่า ''กำบ่าเก่า''; กำขอแปงเหลือกำซื้อ - การขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น ย่อมเป็นหนี้บุญคุณตลอดไป ถ้าเราใช้เงินซื้อก็ไม่ติดบุญคุณ เช่นเดียวกับการยืมเงิน ถ้ายังไม่ได้ใช้หนี้ก็ยังไม่หมดหนี้ ถ้าไม่จำเป็นจริงไม่ควรพึ่งพา หรือไปขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น เพราะต้องเป็นหนี้บุญคุณเขา และอาจได้รับการดูหมิ่นเกลียดชัง
ฮัก	รักฯ	[รัก]	น๑.ชื่อไม้พุ่ม ใบใหญ่หนา มีขนละเอียดสีขาวนวลคลุมใบ ดอกสีขาว สีม่วง กลางดอกเป็นสันสูง ๕ แฉกคล้ายมงก..ฎ ทุกส่วนของต้นมียางสีขาวข้น มีพิษ นิยมใช้ดอกร้อยกรอง เช่นพวงมาลัย พานพุ่ม น๒.ชื่อต้นรัก ไม้ต้นขนาดใหญ่ ดอกสีเหลืองอ่อน ออกเป็นช่อ ผลกลม ปีกสีแดงสด น้ำยางใสเป็นพิษ เรียก "น้ำฮัก" ใช้ลงพื้นหรือทาสิ่งต่างๆ น๓.ชื่อกว่างชนิดหนึ่ง ดู...กว่างฮัก; ก.ห่วงใยผูกพัน เช่น พ่อแม่รักลูก, ชอบพออย่างเสน่หา เช่น หนุ่มสาวรักกัน, หวงแหนอยากปกป้อง เช่น รักชาติ,รักมากเป็นพิเศษ เช่น รักการเล่นดนตรี
บ่าวเถ้า	บ่าฯวฯเถั้า	[บ่าวเถ้า]	ดู...บ่าวเจื๊อ; ถ้าเป็นผู้หญิง เรียกสาวเถ้า,สาวทึนทึก,สาวแก่
อึ๋ดน้ำ	อึนาฯ	[อึดน้ำ]	ก.ปิดน้ำ,กั้นน้ำ
นกหงส์	น฿กฯห฿ง์สฯฯ	[นกหงส์]	น.นกหงส์ - นกในนิยาย ถือเป็นนกในตระก..ลสูง มีเสียงไพเราะ เป็นพาหนะของพระพรหม
อื่อ	อื่	[อื่อ]	น.เพลงกล่อมเด็ก เรียกว่า "อื่อ" หรือ "เพลงอื่อ" ชื่อทำนองการขับเพลงหรือการซอ เพื่อส่งเสียงเป็นการกล่อม เห่ หรือขับร้องเพลงให้เด็กทารกหลับ.