พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
แว่กอยกำลอ	แว่คอฯยฯคำฯลํอฯ	[แว่คอยคำลอ]	ก.แวะดูหน่อยสิ; แว่ผ่อกำลอ ก็ว่า
จี้หวี้	จี้หี้วฯ	[จี้หวี้]	ว.ลักษณะรูหรือหลุมที่เล็กมาก เช่น ฮูจี้หวี้ - รูขนาดเล็กมาก; ดู...จ้อหว้อ ประกอบ
สะหลอบ	สๆลฯอฯบ	[สลอบ]	น.ขันน้ำ,จอกใบเล็กๆ ว.บังเอิญ
กวั๊ด	คัวฯด	[ควัด]	ก๑.ควัก,ขุดขึ้น,ขุดออก ก๒.ตวัดหรือควักออกไปเป็นปริมาณมาก ถ้าปาดออกไปปริมาณน้อยใช้ แกว้ด
ก๊องแขน	ค้ลฯอฯงแขนฯ	[คล้องแขน]	ก.คล้องแขน-- เอาแขนไขว้พันกัน
นั่งเจ้อเหม้อ	นั่งฯเจิ้อฯเหิ้มฯอฯ	[นั่งเจ้อเหม้อ]	ก.นั่งราบกับพื้น
วันหัวเลียงหมอน	วันฯห฿วฯรยฯงหมฯอฯร	[วันหัวเรียงหมอน]	น.วันหัวเรียงหมอน - เป็นวันที่ใช้หาฤกษ์งานมงคลสมรส ลักษณะการนอนของคนเราที่กล่าวไว้ในเรื่องนี้มีหลายอย่าง เช่น หัวจนหัว(หัวชนหัว)-นอนเอาหัวชนกัน เหยียดเท้าไปตรงกันข้าม, หัวสอดตี๋น(นอนเอาหัวสอดไว้ทื่ตรงเท้าของอีกฝ่ายผนึ่ง, หัวสุ๋บหว่างขา(นอนเอาหัวสอดซุกลึกเข้าไปกลางหว่างขาของอีกฝ่ายหนึ่ง) เป็นต้น ถือว่าไม่่เป็นมงคล แต่ ''หัวเรียงหมอน'' หมายถึง นอนชิดติดกัน หันหัวไปทางเดียวกันบนหมอนที่อยู่ในระนาบเดียวกัน การแต่งงานจะต้องหาฤกษ์หายามให้ดี ชาวล้านนาไม่นิยมแต่งงานในช่วงกลางพรรษา, เดือนคี่(เดือนเกี๋ยง ๓ ๕ ๗ ๙ ๑๑ เหนือ), วันศีลหลวง(ขึ้นหรือแรม ๑๕ ค่ำ), ไม่เป็นวันม้วยบ่าวสาว, ไม่เป็นวันเสียของเดือน, ฟ้าตีแส่งเศษดี และถูกต้องตามตำราว่า วันหัวเรียงหมอนตรงกับขึ้นแรมกี่ค่ำ
โผดผาย	โผ฿ดฯผายฯ	[โผดผาย]	ดู...โผดผาณี
ลอยฟ่อน	ลอฯยฯ	[ลอยฟ่อน]	ว.ลักษณะสิ่งของขนาดเล็กลอยกระจัดกระจาย เช่น กระทงลอยฟ่อน; ถ้าเป็นสิ่งของขนาดใหญ่และมีปริมาณมากเรียก ลอยฟุ่น หรือ ลอยฟุลอยฟุ่น เช่น ผั๋กต๋บลอยฟุ่น - ผักตบชวาลอยเป็นแพ, ไม้ธุงลอยฟุลอยฟุ่น - ไม้ซุงลอยฟ่อง
ยานเติบเต๋ย	ยานฯเติปฯเติยฯ	[ยานเติบเตย]	ว.ยานโตงเตง