พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
จั๋บหวิ๋ด	จัปฯหิวฯด	[จับหวิด]	ว.ขาดไปเพียงเล็กน้อย,เกือบจะพอดี
อำก๋ะ	อำกลฯะ	[อำกละ]	ก.ปกปิดความตะกละของตนไว้
ผีก๋ะ	ผีกลฯะ	[ผีกละ]	น.ผีกละ/ผีปอบ - ผีชนิดหนึ่ง วิญญาณสิงอยู่ในคน หากเจ้าของไม่พอใจ หรือขัดใจใคร วิญญาณของผีก๋ะก็ไปเข้าสิงในผู้นั้น เพื่อเรียกร้องจะกินอาหารหรืออื่นๆ แล้วแต่เงื่อนไข คนที่ถูกผีก๋ะสิงจะแสดงอาการต่างๆ ผิดปกติไป เช่นร้องไห้วี้ดว้ายโหยหวน พูดเพ้อเจ้อเป็นปริศนา หรือแสดงอาการอื่นที่ไม่เป็นปกติ หมอผีจะต้องใช้คาถาอาคมถามว่าเป็นใคร มาจากไหน ผิดใจกันเรื่องอะไร ไล่ออกให้เร็วที่สุด ถ้าผีนั้นเฮี้ยนมาก ก็จำเป็นต้องใช้แส้อาคมเฆี่ยนตีให้เจ็บแสบ หรือถึงขั้นโกนผมให้เกิดความละอายขายหน้า ผีก๋ะใช้นกเค้าแมวเป็นสัตว์พาหนะ เรียก "นกเก๊าผีก๋ะ" เชื่อกันว่าเมื่อได้เห็นนกชนิดนี้ที่ไหน ใกล้ๆบริเวณนั้นจะต้องมีผีก๋ะ หนุ่มๆ เวลาไปแอ่วสาวบ้านใด ก่อนจะขึ้นเรือนหรือตอนกลับ หากมีเสียง "นกเก๊าผีก๋ะ" ร้องส่ง สาวบ้านนั้นชวนสงสัยว่าเป็น "ผีก๋ะ"
ล่ำเลงดู	ลําเลงฯดู	[ล่ำเลงดู]	ก.พิเคราะห์ดู,มองดู; ล่ำหลิงดู ก็ว่า
เหล็๋กปึ๊ด	เหัลฯกพึดฯ	[เหล็กพึด]	น.ชะแลง
ฮะเข้า	ฮะเขั้า	[ฮะเข้า]	ก.ล้างข้าวที่หม่าให้หมดกลิ่นน้ำข้าวมวกก่อนนำไปนึ่ง; ซะเข้า,สะเข้า ก็ว่า: ดู...เข้าหม่า,น้ำเข้ามวก.
ดังแม็บ	ดังฯแมัปฯ	[ดังแม็บ]	น.จมูกแฟบ,จมูกยุบ; ดังแหม๋บ ก็ว่า
ดาม	ดา	[ดาม]	ก.ทาบประกอบหรือประกับ เพื่อต่อให้ยาวให้แข็งแรงแน่นหนา เช่น ดามกระดูก ดามขาโต๊ะ
จ่อนขุ่ย	จ่อฯรขุ่	[จ่อนขุ่ย]	น.พังพอน - สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ลักษณะคล้ายกระแต แต่ตัวใหญ่กว่ามาก ขนสีน้ำตาลแดงหรือเทาหน้ายาวเล็ก จมูกแหลม หูสั้นกลม หางเรียวยาวเป็นพวง ชอบต่อสู้กับงูเห..า
เอ็๋ก	เอักฯ	[เอ็ก]	ก.ตะโกน,ตวาด,ตะคอก,ส่งเสียงดัง