พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ก..๋มกุม[ก..ม]ก๑.จับไว้,ทำให้อยู่ในอำนาจ,บังคับเช่น ผีก..๋ม ก๒.เผา,ทำให้ร้อนระอุ เช่น ก..๋มไฟ ก๓.ดื้อดัน,บังอาจ
ร (ระ) "ระหน้อย" เทียบตัว "ร" เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น และตัวสะกดใน "แม่กน" แทนตัว น (นะ) ในกรณีที่ตัวสะกดตามหลังด้านขวาของพยัญชนะต้น และออกเสียงเป็น "ละ" เมื่อเป็นคำที่ยืมมาจากภาษาอื่นหรือคำที่เป็นชื่อเฉพาะ และมีการออกเสียงเป็น "หละ" บ้าง ซึ่งมีไม่มาก ตามปกติคำที่เป็นภาษาล้านนาหรือภาษาไทยถิ่นเหนือดั้งเดิมนั้น ร (ระ) ออกเสียง เป็น ฮ (ฮะ) เช่น เรา รัก เรียน ออกเสียงเป็น เฮา ฮัก เฮียน (สรุป ภาษาพูด ออกเสียง "ฮ-ฮ" ภาษาเขียน เขียน "ร-ร"): ดูที่...อักษร "ฮ"
หนึ้งหึ้นฯง[หนึ้ง]ก.นึ่ง - ทำให้สุกหรือร้อนด้วยไอน้ำร้อน เช่น นึ่งขนม
ฟ้าผ่าฟ้าผ่า[ฟ้าผ่า]น.ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นเนื่องจากมีการถ่ายเทประจุไฟฟ้าจากเมฆลงสู่พื้นโลกอย่างรุนแรงฉับพลัน
ผ่อนส่งผ่อฯรส่฿งฯ[ผ่อนส่ง]ว.ผ่อนชำระ - จ่ายเงินค่าซื้อสินค้าเป็นงวดๆ
ขนคิงข฿นฯฅิงฯ[ขนฅิง]น.ขนที่ขึ้นตามร่างกาย (คิง - ร่างกาย,ตัวตน)
ม่ายฟ้อนม่ายฯฟ้อฯร[ม่ายฟ้อน]ก.รำกรีดกราย,ฟ้อนพร้อมทั้งชายตาไปด้วย
บ่าก๊อแกงบ่าฯคํอฯแคงฯ[บ่าค้อแคง]์น.ทับทิม ภาษาถิ่นเหนือ(กำเมือง) เรียก ''บ่าก๊อแกง''; ทับทิม หรือ บ่าก๊อแกง - จัดเป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก สูงประมาณ 2-4 เมตร เปลือกสีเทาเป็นมันเงา มีหนามยาวแต่ไม่แข็งและไม่คม มีอายุนานได้ถึง 100 ปี เนื้อไม้แข็งและเหนียว ใบเดี่ยวเรียงตรงกันข้าม ผลเมื่อสุกเนื้อที่หุ้มเมล็ดสีแดงคล้ายพลอยทับทิม ให้น้ำฉ่ำหวานอมเปรี้ยวที่อุดมไปด้วยสารอาหาร เป็นผลไม้ที่มีประโชน์ต่อสุขภาพ
เบ๋าะม้าโบอฯะม้า[เบาะม้า]น.อานม้า
บวบบวฯบฯฯ[บวบ]ดู...บ่าบวบ

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่