พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ปิ๋ปิ[ปิ]ก.อาการที่เป็นลมหมดสติ หรือ กระสับกระส่าย ด้วยสิ่งต่างๆ เช่น ถูกแดดจัด หิวข้าวจัด สภาพอากาศเป็นพิษ คนม..แน่น เป็นต้น
ยำจิ๊นไก่ยำชิ้นฯไก่[ยำชิ้นไก่]น.ยำเนื้อไก่
ขอดขอฯด[ขอด]น.ปม อย่างปมเชือก ว.แห้ง, ลักษณะที่ขมวดเป็นปมหรือม้วนเข้ามา เช่น หมาหางขอด
ปุ๋กหลุ๋กปุกหลฯก[ปุกหลุก]ว.ลักษณะเป็นก้อนกลมขนาดใหญ่,ลักษณะอ้วนเตี้ย; ปุ้มปุ๋กหลุ๋ก ก็ว่า
ขี้ครั่ง ออกเสียง ขี้คั่งขี้ระฯคั่งฯ[ขี้ครั่ง]น.ขี้ครั่ง - ภาษาถิ่นเหนือ เรียก ''ขี้คั่ง''; เพราะ ''ขี้'' ออกเสียงตรีเพี้ยน ใช้ตัวเอน, ''ครั่ง'' ออกเสียง ''คั่ง'' คำเมืองไม่มีเสียงรัว; ขี้ครั่ง หรือขี้คั่ง - ยางที่แมลงครั่งขับระบายออกมา มีลักษณะเป็นยางเหนียวสีเหลืองทอง หรือสีม่วงเข้ม เมื่อถูกอากาศจะแข็งทับถมกันหุ้มกิ่งไม้ที่เกาะอยู่ ยาวออกไปจนหนา บางทีวนจนรอบกิ่งไม้: ขี้ครั่ง มีสรรพคุณเป็นยา อาทิ ยารักษาโรคโลหิตจาง บำรุงเลือด ขับเสมหะ แก้ท้องร่วง แก้บิด ตกแต่งสียาให้เป็นสีชมพู เป็นต้น และใช้ประโยชน์อื่นๆ อาทิ ใส่ด้ามมีด ใช้ทำแผ่นเสียง ใช้ประทับตราในการห่อพัสดุ หรือผนึกต่างๆ ใช้ทำเป็นแกนภายในสำหรับการทำเครื่องประดับ เครื่องเงิน และเป็นวัตถุดิบนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น แชลแล็ค สีย้อมผ้า ย้อมไหม ย้อมหนังสัตว์ สีทาตกแต่งเครืองเรือน ใช้ทำสีน้ำมัน ส่วนผสมน้ำยาขัดพื้น หมึกพิมพ์ หมึกประทับตรา ฯลฯ; ดู...ครั่ง
หนาใจ๋หนฯาไจ[หนาใจ]ก.ใฝ่ใจ,สนใจ,หนักใจ
กอบ กอฯบ[กอบ]ก.เอามือทั้งสองข้างรวบสิ่งของเข้าอยู่ในอุ้งมือแล้วยกขึ้น
จิ๊นส้มหม๋กชิ้นฯส้฿มฯห฿มฯก[ชิ้นส้มหมก]น.แหนมห่อด้วยใบตองหมกในขี้เถ้าร้อนให้สุก(ในปัจจุบันตามร้านอาหารทำในเชิงธุรกิจ ต้องการปริมาณมาก ใช้ห่อใบตองวางบนตะแกรงเหล็กปิ้งให้สุกก็ยังคงเรียก จิ๊นส้มหม๋ก เช่นกัน)
วนว฿นฯ[วน]ก.เวียนไปโดยรอบมีศูนย์กลางเป็นหลัก,เวียนรอบ เช่น เดินวนรอบบ้าน,เรียกลักษณะน้ำที่ไหลวนเป็นวงว่า น้ำวน
เต็๋มตี้เตัมฯที่[เต็มที่]ว.เต็มที่ - เต็มกำลัง, สุดความสามารถ: เยียะก๋ารเต็๋มตี้ (ทำงานจนสุดความสามารถ), ไค่หัวเต็๋มตี้ (หัวเราะจนท้องคัดท้องแข็ง).

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่