พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ยาง(ออกเสียงขึ้นจมูก)ยางฯ[ยาง]น๑.กะเหรี่ยง/ปกาเกอะญอ - ภาษาไทยถิ่นเหนือ (คำเมือง) เรียก ''ยาง''; กะเหรี่ยง/ปกาเกอะญอ หรือ ยาง เป็นชาวเขากลุ่มใหญ่ที่สุด อาศัยอยู่หนาแน่นในบริเวณพื้นที่ป่าทางทิศตะวันตกของประเทศไทยบริเวณชายแดนไทย-เมียนมาร์ กระจายอยู่ในพื้นที่ต่างๆ ครอบคลุม 18 จังหวัด คือ 7 จังหวัดในภาคตะวันตก ได้แก่ ประจวบคีรีขันธ์ เพชรบุรี ราชบุรี นครปฐม กาญจนบุรี สุพรรณบุรี อุทัยธานี และภาคเหนือ 11 จังหวัด ประกอบด้วย กำแพงเพชร สุโขทัย ตาก แพร่ น่าน ลำปาง ลำพูน เชียงใหม่ พะเยา และเชียงราย; รวมประชากรทั้งหมดในปี พ.ศ. 2560 ใน 1,930 กลุ่มบ้าน 125,673 หลังคาเรือน จำนวน 549,395 คน (รายงานโครงการสำรวจข้อมูลชุมชนกะเหรี่ยง โดยเครือข่ายกลุ่มเกษตรกรภาคเหนือ:- กะเหรี่ยง/ปกาเกอะญอ มีชื่อเรียกหลากหลาย โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ใกล้ชิดอย่างชาวไทใหญ่และไทยวน (คนเมืองในล้านนา) มักจะเรียกว่า ''ยาง'' ประกอบด้วย ''ยางขาว'' ใช้เรียกกะเหรี่ยงสกอร์และกะเหรี่ยงโปว์, ''ยางเผือก'' ไม่ทราบที่มา, ''ยางเปียง'' เป็นคำที่หมู่คนชาวเหนือ(ชาวล้านนา)เรียก โดยคำว่า ''เปียง'' ภาษาล้านนาแปลว่า ''ที่ราบ'' ดังนั้น ยางเปียง จึงหมายถึงกะเหรี่ยงที่อาศัยอยู่ตามบริเวณที่ราบ; ยางกะเลอ เรียกกะเหรี่ยงที่อาศัยอยู่บริเวณป่า เนินเขา หรือชายเขา; ''ยางป่า'' เรียกกะเหรี่ยงในหมู่ชาวไทย; กะหร่าง คนไทยในประจวบคีรีขันธ์ใช้เรียกกะเหรี่ยงทุกกลุ่ม; ''บามาคะยิน-Bama Kayin'' กะเหรี่ยงพม่า; ''ตาเลงคะยิน-TaLiang Kayin'' กะเหรี่ยงมอญ; ''กะเรง'' เป็นคำเรียกกะเหรี่ยงสะกอร์ในหมู่ชาวมอญ; น๒.นกยาง - นกชนิดหนึ่ง ปากแหลม ขายาว มีทั้งชนิดสีขาว สีเขียว สีน้ำตาล สีดำชอบหากินตามทุ่งนาชายน้ำ กินปลา แมลง สัตว์น้ำขนาดเล็ก ถ้าเขียน อฺยฺาง หมายถึงกาวหรือยางเหนียวหรือผลิตผลจากยางพารา; ดู...ยาง
สิวสิวฯ[สิว]น.ตุ่มเม็ดใหญ่หรือเล็ก มีหนองอยู่ข้างใน มักขึ้นตามใบหน้า เกิดจากการอุดตันและติดเชื้อที่รูขุมขน
เป๋นแก่เปนฯแก่[เปนแก่]ดู...เป๋นเก๊า
ฮบเสิ๋กร฿ปฯเสิกฯ[รบเสิก็]ก.รบศึก - ต่อสู้กับข้าศึก
ล้องส้าวล้อฯงส้าวฯ[ล้องส้าว]ดู...ล่องส้าว
บอกไฟหมื่นบอฯกไฟหื่มฯร[บอกไฟหมื่น]น.บอกไม้เพลิงขนาดใหญ่ กระบอกต้องใช้ต้นมะพร้าวหรือวัตถุชนิดอื่นที่ทนทานและปลอดภัย บรรจุดินปืนและส่วนผสม ๑๐ กิโลกรัม
อ้าอ้า[อ้า]ก.เปิด,เผยออก,แบะออก,แยกออก เช่น ประตูอ้า. ทำให้เปิดออก,ทำให้เผยออก,ทำให้แบะออก,ทำให้แยกออก เช่น ประตูอ้า.
มีดป๋ายว้ายมีดฯปลฯายฯว้าฯยฯ[มีดปลายว้าย]น.มีดปลายเรียว
ถ้านปู๋นอั้นถ้านฯปูรอั้นฯ[ถ้านปูนอั้น]ว.ถึงขนาดนั้น
ก..ม คุม[คุม]ก.กำกับ,ประคอง,ควบคุม,ดูแล

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่