พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ปี๋ยอด	ปีลฯยอฯด	[ปลียอด]	น.ยอดเจดีย์หรือยอดมณฑปเหนือปล้องไฉนหรือบัวกลุ่มขึ้นไป
หม้อหน้า ฮก	หํมฯอฯห้นฯาร฿กฯ	[หม้อหน้ารก]	น.หม้อนรก - ภาษาไทยถิ่นเหนือ (คำเมือง) เรียก ''หม้อหน้าฮก''; แหล่งลงโทษผู้ทำความชั่วเมื่อตายไปแล้ว จะต้องตกนรกไปชดใช้บาปกรรมตามความหนักเบา มากน้อย ที่ได้ทำในขณะที่มีชีวิตอยู่ในเมืองมนุษย์ ดังปรากฏใน ไตรภูมิพระร่วง ว่า ''ฝูงสัตว์ที่เป็นมนุษย์มี 2 จำพวก คือพวกที่ทำแต่ความชั่วช้าต่างๆ เมื่อตายไปย่อมไปเกิดในอบายภูมิ ถ้าเกิดเป็นมนุษย์ก็จะอัปลักษณ์บัดสี ส่วนพวกมนุษย์ที่ฝักใฝ่ประกอบแต่กรรมดี เมื่อตายจะได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นสูงขึ้น'' และยังได้กล่าวถึงนรกอีกว่ามี 8 ขุม แต่ละขุมมีลักษณะแตกต่างกัน ตามความหนักเบาของโทษ(กรรม)ที่ได้กระทำมา เช่น นรกขุมที่ 1 ชื่อ ''สัญชีพนรก'' สำหรับผู้มีโทษ(บาปกรรม)น้อย เช่น เป็นโจรปล้นทำลายทรัพย์สิน เป็นผู้มีอำนาจข่มเหงผู้ต่ำต้อยกว่า เป็นต้น ลักษณะของนรกขุมนี้คือ พื้นเหล็กหนาเผาไฟจนลุกโชน มีขอบทั้ง 4 ด้าน มีอาวุธต่างๆ เช่น หอก ดาบ ฆ้อน ถูกเผาไฟลุกแดงจัด สัตว์นรกวิ่งพล่าน เท้าเหยียบไฟ ร่างกายถูกเผา สรรพาวุธฟัน แทง สับ ทุบ สัตว์นรกเจ็บปวดทรมาน ร้อนครวญครางดิ้นเร่าๆ ร่างกายฉีกขาดแล้วมาต่อกันใหม่โดยทันที ทรมานไปจนกว่าจะหมด..รกรรม'' และขุมที่ 8 เป็นขุมสุดท้ายชื่อ ''อเวจีมหานรก'' สำหรับสัตว์นรกพวกทำกรรมหนัก เช่น ฆ่ามารดาบิดา เป็นต้น ลักษณะของนรกขุมนี้ มีกำแพงปิดทั้ง 6 ด้าน มีหลาวแทงสัตว์นรกจนทะลุตรึงร่าง ให้ยืนกางแขนขาจำนวนหลายสิบเล่ม จนไม่สามารถขยับตัวได้ ถูกแผดเผาตลอดเวลาจนกระดูกแดงฉาน เป็นทุกข์ทรมานยิ่งนัก; ดู...หน้าฮก
มักได้	มักฯได้	[มักได้]	ก.เห็นแก่ได้ - การมุ่งเอาแต่ประโยชน์ส่วนตัว
ปอด	ปอฯด	[ปอด]	น.อวัยวะภายในร่างกายของคนหรือสัตว์ที่มีกระดูกสันหลัง ลักษณะหยุ่นคล้ายฟองน้ำ เป็นอวัยวะสำคัญอย่างหนึ่งในระบบหายใจ
ต้าบป้าบ	ทาฯปฯพาปฯ	[ทาบพาบ]	ว.สิ่งของขนาดใหญ่วางอยู่กับพื้น
หูหนวก	หูหนฯวฯก	[หูหนวก]	ว.ไม่ได้ยิน
เก๋าะซาย	โกอฯะซายฯ	[เกาะซาย]	น.หาด,หาดทราย
เมย	เมิยฯ	[เมิย]	น.ชื่อสัตว์สี่เท้าจำพวกเลียงผา, ชื่อแม่น้ำกั้นพรมแดนไทย-พม่า ที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก
ป๋าหมึ๋กยักษ์	ปลฯาหึมฯกยัก์ษฯฯ	[ปลาหมึกยักษ์]	น.ปลาหมึกยักษ์ - สัตว์ทะเล ไม่มีกระดูกสันหลัง เป็นสัตว์ลึกลับที่พบเห็นได้ยาก เพราะอยู่ใต้ทะเลลึก ไม่ค่อยขึ้นมาบนผิวน้ำ รูปร่างผิดกับปลาหมึกชนิดอื่นๆ คือ ลำตัวกลมคล้ายลูกโป่งสีแดงแก่จนถึงน้ำตาล ไม่มีครีบ ไม่มีกระดอง มีหนวด ๘ เส้น ด้านในของหนวดทุกเส้นมีปุ่มดูดเรียงกันเป็น ๒ แถว เพื่อจับสัตว์กิน มีถุงบรรจุน้ำสีดำอย่างหมึกสำหรับพ่นเพื่อพรางตัว
ผีเผต	ผีเผตฯ,ผีเระฯบตฯ	[ผีเผต,ผีเปรต]	น.เปรต - ผีที่มีรูปร่างผอมโซและอดอยากเสมอ กล่าว กันว่าอมนุษย์พวกนี้ ขณะที่มีชีวิตเป็นคนไม่ทำบุญให้ทาน ตระหนี่ถี่เหนียว เมื่อตายไปเป็นเปรตจึงอดอยาก รูคอเท่ารูเข็ม จะกินจะดื่มก็แสนยากลำบาก; เผต ก็ว่า