พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
กำบ่หม๋ด	คำฯบํห฿มฯด	[คำบ่หมด]	ก.คำพูดไม่จริง,พูดคำหยาบ
ก๋กหางป่อยวัด	ก฿กฯหางฯป่ลฯอฯฯยฯวัดฯ	[กกหางปล่อยวัด]	สำ.กกหางปล่อยวัด เป็นภาษิตคำสอนโบราณที่ภาษาถิ่นเหนือเรียกว่า ''กำบ่าเก่า''; กกหางปล่อยวัด - หมายถึง ตัดขาดไม่เหลือเยื่อใย,ปล่อยให้ไปตามยถากรรม,ไม่ดูแลเอาใจใส่,ไม่ให้ความช่วยเหลือเลี้ยงดูอีกต่อไป: อาทิ กรณีลูกหลานหรือเครือญาติ ไปก่อเรื่องเสื่อมเสียไว้ ให้ความช่วยเหลือทั้งกำลังกาย กำลังใจ กำลังทรัพย์ กำลังสติปัญญา หลายครั้งหลายครา สั่งสอนว่ากล่าวตักเตือนก็ไม่เชื่อฟัง ตามความเชื่อที่ว่า สัตว์เลี้ยงไว้ในบ้านถ้าออกลูกมาพิการ เช่น วัว 5 ขา หมูตาเดียว ถือเป็นสิ่ง ''อัปมงคล'' จะนำไปปล่อยที่วัด คำโบราณจึงกล่าวว่า ''ก๋กหางป่อยวัด''
ตั้งป้อด	ทั่งฯพอฯด	[ทั่งพอด]	ก.หกล้มก้นกระแทก; โดยทั่วไปว่า ก้นตั้งป้อด
พยาธิเส้นด้าย	พยฯาธิเส้นฯด้ายฯ	[พยาธิเส้นด้าย]	น.พยาธิเส้นด้าย - ภาษาไทยถิ่นเหนือ (คำเมือง) เรียกว่า ''แมงฮากหอม''; ดู...แมงฮากหอม
ยาด	ยอฯด	[ยาด]	ก.ข่วน,ขูดด้วยของแข็ง
น้ำต๋าออก	นาฯตาออฯก	[น้ำตาออก]	ก.น้ำตาไหล
ขะดาษสา	ระฯกดาษฯฯสาฯฯ,ขดาษฯฯสา	[กระดาษสา,ขะดาษสา]	น.กระดาษที่ทำจากเปลือกของต้นปอสาหรือต้นกระสา มักนำมาทำเป็นสมุดข่อย หรือพับสา
ดอกจ๋ำป๋า	ดอฯกจำปา	[ดอกจำปา]	น.ดอกจำปา ภาษาถิ่นเหนือ(กำเมือง) เรียก ''ดอกจ๋ำป๋า'': จำปา หรือ จ๋ำป๋า - ไม้ต้นขนาดใหญ่ สูง 15-30 เมตร ทรงพุ่มโปร่งเป็นยอดกรวยคว่ำ ใบรูปรีแกมรูปขอบขนาน สีเขียวใหญ่เป็นมัน ดอกเป็นดอกเดี่ยวสีเหลืองอมส้ม ออกตามง่ามใบ กลีบดอกยาวรี ปลายเรียวแหลม กลิ่นหอมแรง ออกดอกเกือบตลอดปี ฝัก/ผล รูปรี หรือรูปไข่ เปลือกแข็ง เมล็ดสีดำค่อนข้างกลม ดอกจุ๋มป๋า ก็ว่า
ถั่งขี้ถั่งเยี่ยว	ถั่งฯขี้ถั่งฯย่ยฯว	[ถั่งขี้ถั่งเยี่ยว]	ก.ถ่ายอุจจาระปัสสาวะมาก
บ่าแกว่น	บ่าฯแก่วฯร	[บ่าแกว่น]	ก.ไม่ชำนาญ,ไม่ถนัด,ไม่คล่อง