พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
กะล๊อกกะลัอฯก[กะล็อก]ก.คล้องกันไว้ด้วยแขน
หละเวเหหนรเวเหห฿นฯ[ระเวเหหน]ก.ระหกระเหิน/ระเหระหน - เร่ร่อนไปด้วยความยากลำบาก,ตกระกำลำบาก,สับสนวุ่นวาย
กิ๋นจิ๊กิ๋นถี่กินฯชิกินฯถี่[กินชิกินถี่]ก.ตระหนี่ถี่เหนียวในการกิน
ภะก๊ะวาภควาฯภควาน.(บ)ภควา - พระผู้มีพระภาค,พระนามพระพุทธเจ้า แปลว่า "ทรงเป็นผู้มีโชค" คือหวังพระโพธิญาณก็ได้สมหวัง ประกาศพระศาสนาก็สามารถชักจูงผู้คนให้ได้บรรลุธรรมสมปรารถนา
แม่เพ้อมดส้มแม่เภิ้อฯม฿ดฯส้฿มฯ[แม่เภิ้อมดส้ม]ดู...มดส้ม
ของกิ๋นของตานขอฯงกินฯขอฯงทาฯนฯ[ของกินของทาน]น.ของที่จัดไว้สำหรับทำบุญ
ผ่าขวัญผ่าขัวฯร[ผ่าขวัน]ก.ผ่าขวัญ - เป็นการผ่าหรือตัดความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงกันระหว่างเด็กกับขวัญของคนที่มาเข้าท้องของมารดาของเด็กขณะที่กำลังตั้งครรภ์(แม่มาน) เมื่อคลอดออกมาขวัญของคนเป็นที่เข้าจึงเป็นขวัญเดียวกับเด็กที่เกิด การผ่าขวัญจึงเป็นพิธีกรรมที่จะผ่าขวัญของคนสองคนให้ออกจากกัน เพื่อให้เด็กอยู่ดีสบาย ไม่ร้องไห้ ไม่ขี้แย พร้อมกับมัดมือรับขวัญเด็ก; ดู...ขวันเข้าต๊อง
กำตวายคําฯทวฯาฯยฯ[คำทวาย]น.คำทาย/คำทำนาย/คำพยากรณ์ - ปัญหาหรือคำถามที่ผู้ถามอาจถามตรงๆ หรือถามทางอ้อมก็ตาม ปัญหาที่ตั้งขึ้นมาเพื่อให้คิดหรือทายว่าได้แก่อะไร ตัวอย่างกำตวาย: เลข ๒ หลัก ๓ จำนวน เรียงจากมากไปหาน้อย,หลักหน่วยเป็นเลขคู่ หลักสิบเป็นเลขคี่ รวมกันได้ ๑๐๘,เลขแต่ละตัวใช้ได้เพียงครั้งเดียว จงหาค่าของเลข ๓ จำนวนนั้น,แต่ละจำนวนหมายถึงอะไร มีความว่าอย่างไร ให้เขียนเป็น อักษรไทย(แบบประวิสรรชนีย์ และแบบบาลีสังโยค) อักษรล้านนา และอักษรโรมัน
จิ๋บ่าผาบจิบ่าฯผาปฯ[จิบ่าผาบ]ก.จุดชนวนฝักแค...ดู บ่าผาบ
สี่บ๋ทสี่บ฿ทฯ[สี่บท]น.ชื่อคร่าวผลงานชิ้นเอกของพญาพรหมโวหาร (พรหมินทร์) ที่ พรรณนา ความในใจ ความรักอันสุดซึ้งครวญหาอาลัยอาวรณ์ที่มีต่อ "ศรีจม" เมียรัก เรียกว่าค่าวสี่บท; ค่าวนางจม, ค่าวฮ่ำนางจม ก็ว่า

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่