พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
ตุ๊หลวงทุหลฯวฯง[ทุหลวง]น.เจ้าอาวาส ภาษาไทยถิ่นเหนือ ว่า ''ตุ๊หลวง''; - เจ้าอาวาส คือ พระภิกษุผู้ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้ปกครองวัด มีหน้าที่ปกครองดูแลอำนวยกิจการทุกอย่างเกี่ยวกับวัด กฎหมายกำหนดให้วัดหนึ่งมีเจ้าอาวาสได้เพียงรูปหนึ่ง แต่จะมีรองเจ้าอาวาส ผู้ช่วยเจ้าอาวาสได้หลายรูปตามควรแก่ฐานะของวัด เจ้าอาวาสเป็น ''พระสังฆาธิการ'' และเป็น ''เจ้าพนักงาน'' ตามประมวลกฎอาญา, ผู้ที่จะได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสต้องมีพรรษาพ้น 5 พรรษา เจ้าคณะจังหวัดเป็นผู้แต่งตั้ง, เจ้าอาวาสพระอารามหลวง (จังหวัดอื่น นอกจากกรุงเทพมหานคร) ต้องมีพรรษาพ้น 10 ถ้าเป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ต้องมีสมณศักดิ์ไม่ต่ำกว่าพระราชาคณะชั้นสามัญ สมเด็จพระสังฆราชทรงแต่งตั้งตามมติมหาเถรสมาคม, พระอารามหลวงชั้นโท ต้องมีตำแหน่งไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้ันเอก, พระอารามหลวงชั้นตรี ต้องมีตำแหน่งไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้ันโท หรือพระครูสัญญาบัตรที่มีนิตยภัตไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้นโท, สำหรับเจ้าอาวาสพระอารามหลวงในกรุงเทพมหานคร พระอารามหลวงชั้ันเอก มีสมณศักดิ์ไม่ต่ำกว่า พระราชาคณะชั้นราช,พระอารามหลวงชั้นโท ต้องมีสมณศักดิ์ไม่ต่ำกว่าพระราชาคณะชั้นสามัญ,พระอารามหลวงชั้นตรี ต้องมีตำแหน่งไม่ต่ำกว่าพระครูผู้ช่วยเจ้าอาวาสชั้นเอก
หลำหํลฯา[หลำ]ก.ถลำ, เผลอ,พลั้งปากพูด
ดอนหัวโต้งดอฯรห฿วฯโท่฿งฯ[ดอนหัวโท่ง]น.ที่สูงบริเวณหัวไร่ปลายนา
อ็๋อกอี่ฮวกอัอฯกอี่รวฯก[อ็อกอี่ฮวก]น.แกง ที่ใช้ลูกอ๊อด(อี่ฮวกกบ) เป็นส่วนประกอบหลัก ผสมเครื่องปรุง ตั้งบนไฟให้น้ำแกงขลุกขลิก ปรุงรสด้วยใบโหระพา
อังกานอังคฯารฯ,อํฯคาฯรฯ[อังคาร]น.วันอังคาร - ชื่อวันที่ ๓ ของสัปดาห์,ชื่อดาวเคราะห์ดวงที่ ๔ ในระบบสุริยะ
ถึมไหถึมฯไห[ถึมไห]น.แผ่นไม้ที่ใช้รองก้นไหนึ่งข้าว
ลวดแล้งลวดหวะสาลวฯดแล้งฯลวฯดวัªา[ลวดแล้งลวดวัสสา]ว.ทั้งปี,ตลอดปีต่อเนื่องกันไป
ผีขุนน้ำผีขุรนาฯ[ผีขุนน้ำ]น.อารักษ์ประจำต้นน้ำแต่ละสาย สิงสถิตอยู่บริเวณต้นน้ำบนดอยสูง เป็นความเชื่อของชุมชน เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวก็จะรวมตัวกันเพื่อเลี้ยงผีขุนน้ำที่ต้นกำเนิดของน้ำ (ขุน - ต้นน้ำ) เพื่อแสดงความกตัญญูกตเวที ตอบแทนบุญคุณที่ได้ใช้น้ำในวิถีชีวิตประจำวัน และการหล่อเลี้ยงพืชผลการเกษตรของชาวบ้าน
ล้องัวลํอฯง฿วฯ[ล้องัว]ก.เกวียนเทียมวัว; งัวล้อ ก็ว่า
ป่างป่างฯ[ป่าง]น.ที่ราบโล่งระหว่างเขา; โหล่ง ก็ว่า

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่