| ออกเสียงล้านนา | อักษรล้านนา | เทียบอักษรไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| หนหลังควะๆ | ห฿นฯ฿นฯหัลฯงฅวฯะๆ | [หนหลังฅวะๆ] | ก.ถอยกรูด,ไม่ยอมสู้ |
| ก๋าแหน (ห นำ) | กาแหนฯ | [กาแหน] | น.ชื่อพรรณไม้น้ำหลายชนิด ลอยอยู่ตามน้ำ; แหน ก็ว่า |
| จะล่ำ | ชลํา | [ชะล่ำ] | ว.ชั่วครู่,ชั่วเวลาสั้นๆ; จ้ำล่ำ,สะล่ำ ก็ว่า |
| ว่าวลอย | ว่าฯวฯลอฯยฯ | [ว่าวลอย] | ดู...โกมลอย |
| งามแต๊งามว่า | งาแท้งามฯว่าฯ | [งามแท้งามว่า] | ดู...งามแต๊ |
| ผีเสื้อบ้าน | ผีเสิ้อฯอบ้าฯนฯ | [ผีเสื้อบ้าน] | น.อารักษ์ ประจำหมู่บ้าน คือวิญญาณของเจ้าผู้ครองบ้าน ซึ่งชาวบ้านปลูกศาลแล้วเชิญวิญญาณนั้นมาสิงสถิตอยู่ เรียกว่า "หอเสื้อบ้าน" เชื่อกันว่า "เสื้อบ้าน" จะช่วยปกป้องให้หมู่บ้านนั้นให้แคล้วคลาดจากสิ่งชั่วร้ายต่างๆ ตามปกติทุกปีจะมีการเซ่นไหว้ด้วยหัวหมู ไก่ต้มทั้งตัว เหล้าขาว เหล้าแดง ดอกไม้ธุปเทียน เป็นต้น ในช่วงฤดูกาลก่อนเข้าพรรษา เพื่อขอให้ ผีเสื้อบ้าน คุ้มครองปกปักรักษาผู้คนในหมู่บ้านให้อยู่เย็นเป็นสุข; ผีหมู่บ้าน ก็ว่า |
| บัวหัวเสา | บ฿วฯห฿วฯเสัา | [บัวหัวเสา] | น.ส่วนประกอบทางสถาปัตยกรรม ที่ทำเป็นรูปกลีบบัวตกแต่งที่หัวเสา |
| ล้ำ | ลํา | [ล้ำ] | ก.ข้ามผ่านเข้าไปเกินเขตที่กำหนดผ่าน,เลย เช่น ยืนล้ำเส้น ว.ยิ่ง,ล้น เช่น งามล้ำ - สวยยิ่ง |
| โอ | โอ | [โอ] | น.ขันตักน้ำ มักเป็นเครื่องเขิน |
| ไม้ซอมพอหลวง | ไม้ซอฯมภํอฯหลฯวฯง | [ไม้ซอมภอหลวง] | น.ต้นหางนกยูงฝรั่ง - ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ลำต้นและตามกิ่งไม่มีหนาม เปลือกต้นเรียบ สีเทา ทรงพุ่มต้นแผ่กว้าง ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ดอกเป็นช่อออกที่ปลายกิ่ง มีกลีบ ๕ กลีบ สีแดง แสด หรือเหลือง ออกดอกปีละครั้ง ขณะออกดอกจะผลัดใบ ผลเป็นลักษณะฝักถั่วแบน ยาวประมาณ ๓๐-๖๐ กว้างประมาณ ๓-๕ เซนติเมตร โค้งเป็นรูปดาบเป็นข้อๆ แต่ละข้อมีเมล็ด ๑ เมล็ด |