พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
นอนขว้ำ	นอฯรขํวฯา	[นอนขว้ำ]	ก.นอนคว่ำ - นอนเอาด้านหน้าลง
ฟู่แต๊	ฟู่แท้	[ฟู่แท้]	ก.พูดจริง ไม่โกหก
หล่ม	ห่฿ลฯม	[หล่ม]	น๑.ที่มีโคลนลึก,ที่ลุ่มด้วยโคลน,ที่ซึ่งเมื่อเหยียบแล้วยุบลง น๒.ชื่อเห็ดชนิดหนึ่ง ตรงกลางหมวกเว้าลงเล็กน้อย และมีสีเขียวด้านกว่าด้านขอบกลิ่นหอม กินได้ เรียกว่าเห็ดหล่ม ก.ตกลงไปในช่อง หรือหลุม หรือที่ลึกลงไป ว.มีโคลนมาก
ซํ่าตี๋น	ซํ่าตีนฯ	[ซ่ำต..น]	ก.เร่งเท้า
น้ำแป้ง	นาฯแป้งฯ	[น้ำแป้ง]	น.เรียกผ้าชนิดบางที่มักจะลงแป้งให้แข็งจากโรงงาน,ชื่อเห็ดชนิดหนึ่ง
ฮกบ้านฮกจอง	ร฿กฯบ้าฯนฯร฿กฯช่อฯง	[รกบ้านรกชอง]	ว.รกบ้านรกช่อง
หวิ๋ดมือ	หิวฯดมื	[หวิดมือ]	ว.ขาดมือ,ไม่พอใช้
แก่วัด	แก่วัดฯ	[แก่วัด]	น.ไวยาวัจกร - หัวหน้าผู้ดูแลผลประโยชน์ของวัด ผู้ทำหน้าที่เก็บ - เบิก -จ่าย เงินของวัดแทนเจ้าอาวาส; หมื่นวัด,แสนวัด ก็ว่า. แก่วัด(ไวยาวัจกร)คู่กับปู่จ๋ารย์(มัคนายก) ซึ่งเป็นผู้นำรับผิดชอบทางศาสนพิธีทั้งหมด เริ่มแต่การแนะนำ การจัดสถานที่ทำบุญ นำไหว้พระ รับศีล อาราธนาศีล อาราธนาธรรม โอกาส เวนทาน เป็นต้น ทั้งสองตำแหน่งนี้เรียกรวมกันว่า "แก่วัดอาจ๋ารย์" หรือ "แก่วัดปู่จ๋ารย์"
นุ่งผ้าต้อย	นุ่งผ้าต้อฯยฯ	[นุ่งผ้าต้อย]	ก.นุ่งโจงกระเบน - ภาษาถิ่นล้านนาเรียกว่า ''นุ่งผ้าต้อย''; นุ่งโจงกระเบน หรือ นุ่งผ้าต้อย เป็นรูปแบบการนุ่งผ้าประเภทหนึ่ง โดยคำว่า ''โจง'' หมายถึง การโยง จูงไป ''กระเบน'' หมายถึง หาง เป็นคำที่มาจากภาษาเขมร นุ่งโจงกระเบน จึงหมายถึง ''การนุ่งผ้าด้วยวิธีม้วนชายผ้านุ่งไปเก็บไว้ด้านหลัง'' ซึ่งดูคล้ายกับกางเกงหลวมๆ โดยนำผ้าสี่เหลี่ยมผืนผ้ามานุ่งขมวดเป็นชายพกไว้ที่เอว แล้วม้วนชายผ้าด้านกว้างทั้ง 2 ที่ประกบกันอยู่ตรงด้านหน้าให้เป็นหางยาว แล้วสอดไปใต้หว่างขา ดึงขึ้นไปเหน็บที่ขอบผ้าด้านหลังบริเวณเอว
ป่าเลอะ	ป่าเลิอฯะ	[ป่าเลอะ]	น.มากมาย,เยอะแยะ; ป่าเล้อ,เป่อเลอะ,เป่อเล้อ ก็ว่า