พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
กิ๋นน้ำย้อยศอก	กินฯนาฯย้อฯยฯสอฯก	[กินน้ำย้อยสอก]	สำ.รับเอาสิ่งที่เหลือเดนจากผู้อื่น เช่น เป็นเมียน้อย เป็นต้น
วันสังขานต์ล่อง	วันฯสํฯขาน์ตฯล่อฯง	[วันสังขานต์ล่อง]	น.วันมหาสงกรานต์ - วันที่พระอาทิตย์โคจรไปสุดราศีมีน จะย่างเข้าสู่ราศีเมษ คนที่มีอายุ ๘๐-๑๐๐ ในปัจจุบัน พบว่าวันสังขานต์ล่องคือวันที่ ๑๓ เมษายน มาตลอด และก็คิดว่าเป็นเช่นนี้ไปตลอด เป็นการเข้าใจผิด เพราะทางราชการประกาศไว้เช่นนั้น ปฏิทินล้านนาเป็นปฏิทินแบบ ''สุริย-จันทรคติ'' อาศัย ''คัมภีร์สุริยยาตร'' คำนวณ มีดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และกลุ่มดวงดาวในจักรราศี หมุนเคลื่อนที่สัมพันธ์กัน มีการเปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ เช่นปีนี้ (พ.ศ.๒๕๖๔) วันสังขานต์ล่องตรงกับวันที่ ๑๔ เมษายน เวลา ๐๓ นาฬิกา ๓๙ นาที ๓๖ วินาที ในอนาคตจะมีการเปลี่ยนแปลงเป็นวันที่ ๑๕,๑๖,๑๗,,,ไปเรื่อยๆ หากเป็นเช่นนี้สิ่งที่เรารับรู้และต้องปฏิบัติก็ไม่ตรงกับ ''โลกแห่งความเป็นจริง''
ติ๋ดถ่ำติ๋ดแถ	ติดฯถําติดฯแถ	[ติดถ่ำติดแถ]	ก.ติดตามอย่างใกล้ชิด,คลอเคลีย
ควายหงานบุ๋ฮั้ว	ฅวฯายฯหงฯานฯบุรั้วฯ	[ฅวายหงานบุรั้ว]	สำ.ชายหนุ่มที่ละเมิดประเพณีโดยได้สมสู่กับหญิงสาวก่อนแต่งงาน; ดู...ต๋กจอง
ป้าวบิน	ป้าวฯบินฯ	[ป้าวบิน]	น.เป้าบิน
อี่ก้อ	อี่กํอฯ	[อี่ก้อ]	น.อีก้อ/อาข่า - ชนชาวเขาเผ่าหนึ่ง อยู่ทางภาคเหนือของประเทศไทย พวกเขาจะเรียกตนเองว่า "อาข่า" มีลักษณะเด่นคือผู้หญิงจะสวมหมวกทรงสูงประดับขนไก่และขนชะนีย้อมสีสวยงามประดับไว้บนศีรษะ.
ตี๋ห..	ตีหำ	[ตีห..]	ก.ตอนสัตว์โดยการทุบลูกอัณฑะออก มักใช้กับ วัว ควาย หมู สุนัข; ต้องห.. ก็ว่า
เหว๋กๆ	เหัวฯกๆ	[เหว็กๆ]	ว.อาการเคลื่อนที่โดยไม่มีสิ่งติดข้องกังวล อย่าง ไปเหว๘+กๆ - ไปอย่างสบายใจไร้กังวล
เอ็๋กอั๋ก	เอักฯอักฯ	[เอ็กอัก]	ก.เอะอะโวยวาย
โยน	โย฿นฯ	[โยน]	ก.กระโดด,เต้น; ยน ก็ว่า