พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
สูตรก๋วมสูระฯตกวฯม[สูตรกวม]ก.สวดขับไล่ผี - เอาคนป่วยไปนอนที่ทางสี่แพร่งหรือสี่แยก ใช้ไม้ปักรอบคนเจ็บ ๔ เส..สูงประมาณ ๑ - ๑.๕ เมตร แล้วเอาผ้าสังฆาฏิผูกกับเสาทั้ง ๔ ต้นเป็นเพดานคลุมคนเจ็บ นิมนต์พระ ๔ รูปยืนคนละมุมสวดคาถาปริตรไล่ผี พร้อมกับซัดน้ำมนต์เพื่อไล่ผี
แถ้มแหล้มแถ้มฯแห้ลฯม[แถ้มแหล้ม]ว.แบน เช่นแป้บแถ้มแหล้ม - แบนแต๊ดแต๋; แข้มแหล้ม ก็ว่า
อ๋กหั๋กอ฿กฯหักฯ[อกหัก]ว.พลาดหวัง มักใช้ในด้านความรัก
มีดดาบมีดฯดาปฯ[มีดดาบ]น.ดาบ - มีดยาวปลายแหลม มักใช้เป็นอาวุธสำหรับฟันและแทง
ต๋าน้ำตานาฯ[ตาน้ำ]น.ทางน้ำใต้ดินที่มีน้ำไหล
ปิ๊ษยำแยงพิษฯฯอยฯาแอยฯงฯ[พิษอฺยํฺาแอฺยฺง]ว.พิษรุนแรง,พิษร้ายแรง
ต๋อนสั๋ตว์ตอฯรสัตฯ,-สัต์ตฯ[ตอนสัตว์]ก.ทำหมันสัตว์
ศ๋ะก๋ะลาจ๊ะศกราช[ศกราช]น.ศักราช - ระบบการนับเวลาเรียงลำดับเป็นปี โดยยึดเหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่งเป็นจุดเริ่มต้น เช่น พุทธศักราช ย่อว่า พ.ศ. เป็นศักราชที่เริ่มนับเมื่อพระโคตมพุทธเจ้าปรินิพพาน ในประเทศไทยเริ่มนับเมื่อปรินิพพานแล้ว ๑ ปี เช่นในประเทศไทยปี พ.ศ.๒๕๖๓: ส่วนในประเทศอื่นๆ เช่นเมียนมาร์ เริ่มต้นนับตั้งแต่วันตรัสรู้ จะเป็นปี พ.ศ.๒๕๖๔: ในประเทศศรีลังกาเปลี่ยนศักราชในวันวิสาขบูชา: ส่วนคริสต์ศักราช (ค.ศ.) เริ่มนับตั้งแต่พระเยซูคริสต์ประสูติ (หลัง พ.ศ.๕๔๔) เป็น ค.ศ.๑ การเทียบ พ.ศ.กับ ค.ศ.ทำได้โดยเอา พ.ศ.ตั้ง ลบด้วย (๕๔๔-๑) หรือลบด้วย ๕๔๓ เช่น ปี พ.ศ.๒๕๖๓ จะได้ปี ค.ศ.เท่ากับ ๒๕๖๓-๕๔๓ = ๒๐๒๐: จุลศักราช ย่อว่า จ.ศ.เป็นศักราชประจำชาติเมียนมาร์ เริ่มใช้ในสมัยอาณาจักรพุกาม ตั้งขึ้นเมื่อพระพุทธเจ้าปริพิพพานไปแล้ว ๑๑๘๑ ปี ดังนั้น จ.ศ.๑ จึงตรงกับ พ.ศ. ๑๑๘๑ เอกสารโบราณของไทยเริ่มใช้ จ.ศ.หลังสมัยที่กรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่า; ดู...ศก
เข้าเปี๋ยนอ่อยไก่เขั้าปยฯรอ่อฯยฯไก่[เข้าเปียนอ่อยไก่]น.ปลายข้าวหักสำหรับเลี้ยงไก่
บ่ปากบ่จ๋าบปากฯบจา[บ่ปากบ่จา]ก.ไม่พูด ไม่จา; บ่อู้บ่จ๋า ก็ว่า

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่