พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
ต๋ายก๋ม	ตายฯก฿ลฯม	[ตายกลม]	ก.ตายทั้งกลม - ตายขณะคลอดลูกๆยังอยู่ในท้อง(ตายทั้งแม่และลูก); ต๋ายขำ ก็ว่า. คนล้านนาสมัยก่อน เมื่อมีคนตายทั้งกลม จะรีบนำศพไปฝังหรือเผาที่ป่าช้าโดยเร็วก่อนที่จะฝังหรือเผาจะต้องแหวกท้องแม่เอาศพลูกออกก่อน เชื่อกันว่าหากไม่เอาศพเด็กออก หากหญิงคนนั้นเกิดมาในชาติหน้า จะตั้งครรภ์ขึ้นมาเองโดยที่ยังไม่มีเพศสัมพันธ์กับชาย
ใจ๋หิ้น	ไจหิ้นฯ	[ใจหิ้น]	ว.โกรธง่าย,ขี้โมโห,ฉุนเฉียว,หงุดหงิด,หมดความอดทน.
สาวน้ำถุ้ง	สาวฯนาฯถุ้ง	[สาวน้ำถุ้ง]	ก.ดึงเชือกที่ผูกภาชนะตักน้ำขึ้นจากบ่อ
ห้างดา	ห้างฯดา	[ห้างดา]	ก.จัดเตรียม,เตรียมงาน; แต่งดา ก็ว่า
มืดหน้ามืดต๋า	ดฯมืดฯห้นฯามืดฯตา	[มืดหน้ามืดตา]	ดู...มืดหน้า
มดหมอ	ม฿ดฯหมฯอฯ	[มดหมอ]	น.หมอพื้นบ้านล้านนา (หมอเมือง) ที่ทำการรักษาโรคด้วยวิธีการทางไสยศาสตร์ วิธีการทรงเจ้าเข้าผี และวิธีการใช้ยาสมุนไพรไปพร้อมๆ กัน
ไม้เข้าหลาม	ไม้เขั้าหลฯา	[ไม้เข้าหลาม]	น.ไม้ไผ่ชนิดหนึ่ง คล้าย "ไม้เฮี้ย" เนื้อไม้บาง ปล้องยาว เยื่อสีขาวเหนียว น้ำหนักเบา นิยมใช้เป็นกระบอกข้าวหลาม
แอ่วกาดแอ่วลี	แอ่วฯกาดฯแอ่วฯลี	[แอ่วกาดแอ่วลี]	ดู...แอ่วกาด
ถง	ถ฿งฯ	[ถง]	ถุง/กระเป๋า/ย่าม; น๑.ถุง - เครื่องใช้สำหรับใส่สิ่งของ ก้นปิด ปากเปิด เรียกชื่อตามวัสดุที่ทำ เช่น ถุงกระดาษ ถุงผ้า ถุงหนัง เป็นต้น; น๒.เครื่องแต่งกายสำหรับสวมมือ สวมเท้า ได้แก่ ถงมือ(ถุงมือ), ถงตี๋น(ถุงเท้า); น๓.กระเป๋า - สิ่งที่เย็บติด ด้านนอก/ด้านในเสื้อ กางเกง สำหรับใส่สิ่งของ คือ ถงเสื้อ(กระเป๋าเสื้อ),ถงเตี่ยว(กระเป๋ากางเกง); น๔.ย่าม - เครื่องใช้สำหรับใส่สิ่งของ ของพระภิกษุสามเณร เรียก ถงย่าม(ถุงย่าม); ก.หมกมุ่นกับสิ่งไม่ดี เช่น ถงเหล้า; โถง ก็ว่า.
ปอก้าย	พํอฯค่าฯยฯ	[พอค่าย]	ว.เบื่อหน่าย,เอือมระอา,เหนื่อยหน่ายหรือไม่อยาก เช่น ก้ายล่ำ-เบื่อสุดๆ,กิ๋นปอก้าย-กินบ่อยๆ จนไม่อยากกิน