พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
เฟื้อน	เฟิ้อฯร	[เฟื้อน]	น.เศษฟางข้าวที่กองปนกับเม็ดข้าว,ขยะ,เศษสิ่งของที่ไม่ต้องการ; ขี้เฟื้อน ก็ว่า
ฟองน้ำ	ฟอฯงนาฯ	[ฟองน้ำ]	น๑.ต่อมน้ำที่ผุดหรือปุดขึ้นเป็นรูปโป่งๆ น๒.ชื่อสัตว์น้ำไม่มีกระดูกสันหลังจำพวกหนึ่งมีเนื้อเยื่อเป็นรูพรุนและอ่อนนุ่ม น๓.วัสดุสังเคราะห์ที่ทำเลียนแบบฟองน้ำธรรมชาติ เพื่อใช้ทำความสะอาด หรือใช้รองสิ่งของป้องกันความเสียหายอันเกิดจากการสั่นสะเทือน เป็นต้น
ซอล่องน่าน	ซํอฯล่อฯงน่าฯนฯ	[ซอล่องน่าน]	ก.ซอระบำเมืองน่าน
บานเย็น	บาฯนฯเอยฯนฯ	[บานเอฺยฺน]	น.ตามยาม - ไม้ล้มลุกทรงพุ่มเตี้ย ดอกมี ๕ กลีบ บาน ตอนเย็น มีหลายสี; จ๋ำยาม ก็ว่า
บ่า	บ่าฯ	[บ่า]	น.บ่า - ส่วนของร่างกายระหว่างคอกับไหล่; ว.บ่า - คำประกอบหน้าชื่อผู้ชายที่มีอายุน้อยกว่า หมายถึง ''ไอ้'' แต่คำเมืองใช้ ''บ่า หรือ ไอ่'' เช่น คำเมืองเรียก ''บ่าแสง/ไอ่แสง'' ไทยกลางหมายถึง ''ไอ้แสง'' อย่างพี่เรียกน้อง; ว.บ่า - คำประกอบหน้าชื่อเพื่อนฝูง แสดงความสนิทสนม; ทั้ง ๓ กรณีที่กล่าว แล้ว ใช้ ไอ่ แทนก็มีความหมายเหมือนกัน; ถ้าผู้ที่มีอายุน้อยกว่าใช้คำประกอบหน้าชื่อผู้ที่อาวุโสกว่า ว่า ไอ่...หรือ บ่า... ถือว่าเป็นคำไม่สุภาพ ไม่เคารพนับถือกัน; ว.บ่า - ใช้เป็นคำนำหน้าชื่อต้นไม้ ผลไม้ เนื่องจากผลไม้ต่างๆของล้านนาแต่เดิมเรียกว่าหมาก เช่น หมากแต๋ง หมากเต้า หมากม่วง หมากผาง ต่อมาภาษาได้เลือนจากหมาก มาเป็นมะบ้าง เป็นบะบ้าง เป็นหมะบ้าง ตามสำเนียงคนในท้องถิ่นแต่ละแห่งพูดกัน ในพจนานุกรมนี้ใช้ ''บ่า'' เช่น บ่าม่วง บ่าลำไย บ่าเฟือง; ว.บ่า มีความหมายว่า ''ไม่'' เช่น บ่าเข้าใจ๋-ไม่เข้าใจ,บ่าฮู้บ่าหัน-ไม่รู้ไม่เห็น; ว.บ่า มึความหมายว่า ''ไม่'' เช่นเดียวกับคำว่า ''บ่'' เช่น บ่เข้าใจ๋-ไม่เข้าใจ,บ่ฮู้บ่หัน-ไม่รู้ไม่เห็น
เหลื้อมมาบๆ	เหิ้ลฯอฯมมาปฯๆ	[เหลื้อมมาบๆ]	ว.เป็นประกายวูบวาบ,เป็นมันวาบ
สู้กั๋น	สู้กันฯ	[สู้กัน]	ก.ชอบกัน,เป็นชู้กัน,รักกัน,สมยอม
งูเห..าห้อม	งูเหั่าห้อฯม	[งูเห..าห้อม]	น.งูเห..าหม้อ - งูเห..าชนิดที่มีสีดำคล้ำ
ตื๊นผ้าต๊วบ	ทื้นฯผ้าทวฯบ,--ทวฯ	[ทื้นผ้าทวบ]	ก.คลี่ผ้าห่ม
หวาด	หวฯาดฯ	[หวาด]	ก.กริ่งเกรง,สะดุ้ง,สะเทือนกลัว,หวั่น