พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์​ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนาอักษรล้านนาเทียบอักษรไทยความหมาย
บ่าข่างบ่าฯข่างฯ[บ่าข่าง]น๑.สลอด - ไม้พุ่ม ใบรูปไข่ ขอบใบหยักฟันปลา เนื้อใบบาง ผลรูปขอบขนานหรือรูปรี มี ๓ พู เมล็ดรูปขอบขนานแกมรูปไข่ เปลือกแข็ง เปราะ สีน้ำตาลอ่อน: ทุกส่วนของสลอด(บ่าข่าง) ทั้ง ราก ต้น เปลือก เนื้อไม้ ยาง ใบ ดอก ผล เมล็ด เป็นพิษ; บ่าขั่ง ก็ว่า: น๒.ลูกข่าง - ของเล่นเด็กใช้เชือกพันแล้วโยนให้หมุน
หงส์...ห฿ง์สฯฯ...[หงส์...]น.สุราผสม ๓๕ ดีกรี ของกลุ่มบริษัทสุราทิพย์ ที่ผลิตตามโรงกลั่นในจังหวัดต่างๆ เช่น หงส์เงิน-เชียงใหม่,หงส์ชัย-อุบลราชธานี,หงส์ทอง- ชลบุรี เป็นต้น
เหล็๋กกนเหัลฯกค฿นฯ[เหล็กคน]น.ตะปู - คำเมือง หรือภาษาถิ่นเหนือเรียก ''เหล็๋กกน''; ตะปู หรือ เหล็๋กกน เป็นอุปกรณ์ที่ทำมาจากโลหะ โดยปกติเป็นเหล็ก มีลักษณะยาว ปลายแหลม มักใช้สำหรับยึด ตรึง หรือเพื่อติดวัตถุชนิดต่างๆ ในงานไม้ งานก่อสร้าง งานวิศวกรรม เป็นต้น, ตะปู มีลักษณะต่างๆ ที่หลากหลาย เพื่อรองรับการใช้งานที่เหมาะสม; เหล็๋กจำ,เหล็๋กปิ่น ก็ว่า
เมืองหละปูนเมิอฯงหลฯะพูร[เมืองหละพูน]น.เมืองลำพูน,จังหวัดลำพูน; ดู...หละปูน
สิงสิงฯ[สิง]น.ชื่องูชนิดหนึ่ง ไม่มีพิษ ดู...งูสิง; ก.สิง - อยู่,เข้าอยู่,อาศัยอยู่ (มักใช้แก่ ผี สาง เทวดา อารักษ์) เช่น ผีสิง
ก..งฟ้าคุงฟ้า[คุงฟ้า]ว.ถึงฟ้า - ถึงจุดสูงสุด,บรรลุเป้าหมายสูงสุด เช่น หัวก..งฟ้า-หัวจรดฟ้า(หมายถึงได้รับความพออกพอใจสูงสุด,มีความสุขที่สุด เป็นต้น)
ดอกใหม่ดอฯกไห่มฯ[ดอกใหม่]น.ดอกชบา - ภาษาถิ่นเหนือ (คำเมือง) เรียก ''ดอกใหม่''; ชบา - ไม้พุ่มขนาดกลาง ลำต้นสูงประมาณ 8 ฟุต ใบเดี่ยว ค่อนข้างมนรีมีปลายแหลม โคนมน ขอบใบเป็นจักเล็กน้อย สีเขียวเข้ม, ลักษณะของดอกมีหลายชนิด มีทั้งกลีบชั้นเดียวและกลีบหลายชั้น หากเป็นชั้นเดียวปกติจมี 5 กลีบ เป็นกลีบขนาดใหญ่ มีหลายสี คือ แดง ชมพู ขาว ส้ม ม่วง เหลือง และสีอื่นๆ ออกดอกตลอดปี ก้านเกสรยาว 1 ก้าน และยื่นออกมาพ้นจากกลางดอก
เขิ๋ดเขิ้ดฯ [เขิด็]ดู...เกิ๋ด
ผิ๋ดใจ๋ผิดฯไจ[ผิดใจ]ก.โกรธ,แค้น ว.ผิดหวัง,ไม่พอใจ,ไม่สมหวัง
กิ๋นเห..ยกินฯเหยฯ[กินเห..ย]ก.กินสิ (บอกให้กิน)

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2564-65 / Copyright 2021-22. All rights reserved.
จรีย์ สุนทรสิงห์ สำนักมรดกล้านนา จ.เชียงใหม่