สัมพันธ์สมสมัย ในภูมิปัญญาประเพณีสิบสองเป็ง
พระครูพิพิธสุตาทร (พระมหา ดร.บุญช่วย สิรินธโร)
รองอธิการบดีวิทยาเขตเชียงใหม่
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่

ล้านนาเป็นดินแดนที่มีประเพณีและวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง และเป็นประเพณีที่มีรากฐานความคิดมาจากพระพุทธศาสนาเป็นสำคัญ โดยตลอดปีจะมีประเพณีที่คนล้านนาถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดสืบเนื่องกันมาจนถึงปัจจุบัน ประเพณีของคนล้านนานี้มีปฏิบัติทุกเดือน และบางเดือนอาจมีประเพณีที่ต้องปฏิบัติมากกว่า ๑ ประเพณี

สิ่งที่คนล้านนาถือปฏิบัติจนเป็นประเพณีนั้น ล้วนแต่เป็นสิ่งที่แสดงออกซึ่งความละเอียดรอบคอบของคนล้านนาในการปฏิบัติตามหลักการของพระพุทธศาสนา เพราะสิ่งที่ถือปฏิบัติหลายอย่างเป็นไปเพื่อประโยชน์เพื่อความดีงามแห่งตน หลายอย่างเป็นไปเพื่อประโยชน์เพื่อความดีงามของสังคมโดยรวม และหลายอย่างก็เป็นไปเพื่อเป้าหมายสูงสุดกล่าวคือการบรรลุธรรมขั้นสูงสุดตามหลักพระพุทธศาสนา ตัวอย่างเช่น การมีประเพณีขึ้นพระธาตุในเดือน ๘ (เหนือ) ของทุกปี ช่วยให้คนล้านนาได้ระลึกถึงพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าเพื่อชักนำจิตของตนให้น้อมไปสู่วิถีแห่งพุทธะซึ่งเป็นความดีงามแห่งตน  การมีประเพณีเข้าอินทขิลในเดือน ๙ (เหนือ) ของทุกปี ช่วยให้คนล้านนาได้ตรวจสอบภารกิจของตนที่มีต่อสังคม เพื่อแสดงให้เห็นว่าตนเองไม่ได้อยู่อย่างโดดเดี่ยวในสังคม หากแต่ได้อยู่ร่วมกับคนอื่น ๆ ในสังคม ทั้งนี้ก็เพื่อสร้างสำนึกการมีบทบาทสร้างสรรค์สังคมของแต่ละบุคคล  และการมีประเพณีนอนวัดจำศีลในเดือน ๑๐ (เหนือ) ของทุกปี ช่วยให้คนล้านนาได้ใช้ช่วงเวลาในฤดูฝนได้ฝึกฝนพัฒนาตนเพื่อขัดเกลาจิตใจให้เข้าถึงภาวะแห่งอิสรภาพขั้นสูงสุด ที่บุคคลอาจสร้างสรรค์ให้เกิดขึ้นภายในจิตใจของตนตามหลักการแห่งพระพุทธศาสนา (more…)