ประวัติเมืองเชียงใหม่
“ดอยสุเทพเป็นศรี ประเพณีเป็นสง่า บุปผาชาติล้วนงามตา นามล้ำค่า นครพิงค์” … เชียงใหม่เป็นเมืองแห่งศิลปวัฒนธรรมมาช้านานกว่า ๗๐๐ ปีแล้ว เมืองแห่งนี้เป็นศูนย์รวมแห่งความเจริญทางศาสนา และศิลปวัฒนธรรม ก่อนพุทธศตวรรษที่ ๑๙ ดินแดนล้านนานั้นยังไม่รวบรวมขึ้นเป็นอาณาจักร ตราบจนในปี พ.ศ. ๑๘๓๙ พญามังรายได้ทรงปรึกษากับพระสหายคือพญางำเมือง และพ่อขุนรามคำแหงในการสร้างเมืองใหม่ในบริเวณที่ราบดอยสุเทพ ให้เป็นเมืองหลวงของอาณาจักรล้านนา จึงทรงสถาปนาเมืองเชียงใหม่ขึ้น โดยมีชื่อเต็มว่า นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่ หรือ เวียงพิงค์
เมืองเชียงใหม่มีความเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุดในสมัยพระเจ้าติโลกราช และพระยาแก้ว โดยเฉพาะความเจริญทางด้านพระพุทธศาสนา ซึ่งในปัจจุบันนั้นยังมีให้เห็นตามวัดร้างต่าง ๆ ในอดีตนั้นวัดเป็นศูนย์กลางของชุมชน เมืองเชียงใหม่จึงมีวัดมากมายกว่าร้อยแห่ง จะเห็นได้ว่ามีร่องรอยของศิลปวัฒนธรรมล้านนาปรากฏอยู่ตามวัดสำคัญ เช่น วัดเจ็ดยอด วัดเจดีย์หลวง วัดพระสิงห์ วัดสวนดอก วัดบุพพาราม เป็นต้น
ในรัชสมัยของพระนางจิระประภาเมืองเชียงใหม่เริ่มเสื่อมอำนาจลง (พ.ศ. ๒๐๘๙-๒๐๙๐) เชียงใหม่จึงยอมอ่อนน้อมต่อกรุงศรีอยุธยา ต่อมาในรัชสมัยของเจ้าฟ้าเมกุฏิ (พ.ศ. ๒๐๙๔-๒๑๐๑) เมืองเชียงใหม่มีความอ่อนแอลงมาก จึงถูกพระเจ้าบุเรงนองแห่งพม่า ยึดอำนาจไว้ได้อย่างง่ายดาย
(พ.ศ. ๒๑๐๑) เมืองเชียงใหม่จึงตกอยู่ใต้การปกครองของพม่าเป็นเวลากว่า ๒๐๐ ปี จนในปี พ.ศ. ๒๓๑๔ พญาจ่าบ้านและพญากาวิลละทำการสู้รบกับโปมุง่วนของพม่า แต่ไม่สามารถต่อสู้กำลังของพม่าได้ จึงขอกำลังสมทบจากกรุงศรีอยุธยาภายใต้การนำของพระยาตาก เมืองเชียงใหม่จึงขับไล่พม่าออกไปได้สำเร็จ พญาจ่าบ้านจึงขึ้นครองเมืองเชียงใหม่ โดยมีพระนามว่า พระยาวิชิรปราการ ในปี พ.ศ. ๒๓๑๘ พม่าได้นำทัพมาตีเมืองเชียงใหม่อีกครั้ง พระยาวชิรปราการไม่สามารถต้านทานกำลังของพม่าได้ จึงล่าถอยไปตั้งมั่นอยู่ที่ป่าซาง เชียงใหม่จึงตกเป็นเมืองร้างกว่า ๒๐ ปี
จนถึงในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระองค์ทรงแต่งตั้งให้พญากาวิลละขึ้นปกครองเชียงใหม่ แต่ในขณะนั้นยังมีกองกำลังของพม่าอยู่ในเมืองเชียงใหม่ พญากาวิลละจึงรวบรวมกำลังขับไล่พม่าออกไป โดยใช้เวลาประมาณ ๑๔ ปี หลังจากนั้นพระองค์จึงทรงฟื้นฟูเมืองเชียงใหม่ขึ้นจนมีความรุ่งเรืองดังเดิม เมืองเชียงใหม่มีฐานะเป็นเมืองประเทศราชของไทยจนกระทั่งปี พ.ศ. ๒๔๗๖ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ปรับปรุงการปกครองแบบจังหวัดเชียงใหม่จึงมีฐานะเป็นจังหวัดจนถึงปัจจุบัน
ที่มา : “ประวัติเมืองเชียงใหม่”
