ความภาคภูมิใจอย่างหนึ่งแห่งชนชาติและเผ่าพันธุ์ของมนุษยชาติ คือการที่มีภาษาพูดและภาษาเขียนเป็นของตนเอง
การ เรียนรู้ที่จะพูด – เขียน รวมถึงการทำความเข้าใจในความลึกซึ้งของภาษาไม่ใช่เรื่อง่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ภาษากวี หรือภาษาที่ใช้ในการประพันธ์ทั้งร้อยแก้วและร้อยกรอง

ล้านนา คือดินแดนภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ๘ จังหวัด ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน พะเยา และแม่ฮ่องสอน มีภาษาล้านนาเป็นภาษาของตนเอง ใช้ในการพูดและเขียนมาแต่อดีตนับหลายร้อยปี

ภาษาล้านนา หมายรวมทั้ง ภาษาเขียน (ตั๋วเมือง) และภาษาพูด (กำเมือง) นอกจากจะใช้ใน ๘ จังหวัดภาคเหนือแล้ว ยังมีผู้ใช้ภาษาล้านนาในบางท้องที่ของจังหวัดอุตรดิตถ์ ตาก สุโขทัย สระบุรี ในประเทศเพื่อนบ้าน เช่น นครเชียงตุง (เมียนม่าร์) สิบสองปันนา (จีน) และอีกหลายแห่งในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว แม้จะมีสำเนียงพูดผิดเพี้ยนกันไปบ้าง ตัวอักษรแตกต่างกันไปบ้างเล็กน้อย แต่ก็สามารถสื่อสารกันได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะภาษาเขียนที่ใช้ในนครเชียงตุง ที่เรียกว่า ตั๋วขึน ทั้งลักษณะของตัวอักษร และอักขรวิธีเหมือนกับ ตั๋วเมือง ที่ใช้ในภาคเหนือของไทย อักษรล้านนา (ตั๋ว เมือง) ถือได้ว่าเป็นอักษรแห่งภาษาแม่ของชาวล้านนา เป็นมรดกอันล้ำค่าทางอักษรศาสตร์ เป็นศาสตร์อันสูงสุดของชาวล้านนา เป็นภูมิปัญญาของนักปราชญ์ชาวล้านนา เป็นอักษรแห่งมนต์ขลัง ถือกันมาว่ามีความศักดิ์สิทธิ์ ควรแก่การรับรองพระพุทธพจน์ จึงเป็นอักษรที่ใช้เกี่ยวกับพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา ใช้ในการจารพระไตรปิฎก คัมภีร์ใบลาน ธรรมชาดก บทสวดมนต์ พงศาวดาร ตำนาน ศิลาจารึก โหราศาสตร์ ประวัติศาสตร์ ตำรายาสมุนไพร วรรณกรรมล้านนา ตลอดถึงคติ คำสอนต่างๆ และที่สำคัญที่สุดอีกประการหนึ่ง คือตำราไสยศาสตร์ เลขยันต์ คาถาเวทย์มนต์ต่างๆ ที่คนล้านนาถือว่าขลังมาแต่โบราณกาล (more…)

นกหัสดีลิงค์
โดย : จรีย์ สุนทรสิงห์
กรรมการบริหารสภาวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่

หิมพานต์ เป็นชื่อป่าหนาวรอบบริเวณภูเขาใหญ่ที่อยู่ทางทิศเหนือของประเทศอินเดีย บัดนี้เรียกภูเขาหิมาลัย อยู่ในอาณาเขตประเทศเนปาล เรียก หิมวันต์ หิมวา ก็มี
สัตว์หิมพานต์ หมายถึงบรรดาสัตว์ทั้งหลายที่อาศัยอยู่บริเวณรอบๆ ภูเขาหิมาลัย อันมีภูมิประเทศหนาวเย็น ปกคลุมด้วยหิมะ สัตว์หิมพานต์ที่จะกล่าวถึงในที่นี้เป็นสัตว์ในนิยาย เป็นสัตว์ในจินตนาการที่ปรากฏในตำนานหรือชาดกต่างๆ ซึ่งไม่มีใครเคยเห็นตัวจริงว่ามีลักษณะรูปร่างเป็นอย่างไร ตัวเล็ก ตัวโต ขนาดใด เพียงแต่เล่าสืบต่อกันมา สัตว์หิมพานต์ ที่มีหัวเป็นช้าง มีงวง มีงา มีหลายชนิดได้แก่ กรินทร์ปักษา, คชสีห์, คชปักษา, สินธพกุญชร, และหัสดีลิงค์ คุณทิว วิชัยขัทคะ นำข้อความในสารสมเด็จ ฉบับวันที่ 10 ธันวาคม 2483 ที่กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงพระนิพนธ์ทูลสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริสรานิวัติวงศ์  ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์ไทยนิวส์ ฉบับประจำวันที่ 30 พฤษภาคม 2531 ว่า (more…)